धृतराष्ट्र उवाच । (१।१)

सुभाषितैर् महाप्राज्ञ शोको ऽयं विगतो मम । (१।२)

भुय एव तु वाक्यानि श्रोतुम् इच्छामि तत्त्वतः ॥ (१।३)

अनिष्टानां च संसर्गाद् इष्टानां च विवर्जनात् । (२।१)

कथं हि मानसैर् दुःखैः प्रमुच्यन्ते ऽत्र पण्डिताः ॥ (२।२)

विदुर उवाच । (३।१)

यतो यतो मनो दुःखात् सुखाद् वापि प्रमुच्यते । (३।२)

ततस्ततः शमं लब्ध्वा सुगतिं विन्दते बुधः ॥ (३।३)

अशाश्वतम् इदं सर्वं चिन्त्यमानं नरर्षभ । (४।१)

कदलीसंनिभो लोकः सारो ह्यस्य न विद्यते ॥ (४।२)

गृहाण्येव हि मर्त्यानाम् आहुर् देहानि पण्डिताः । (५।१)

कालेन विनियुज्यन्ते सत्त्वम् एकं तु शोभनम् ॥ (५।२)

यथा जीर्णम् अजीर्णं वा वस्त्रं त्यक्त्वा तु वै नरः । (६।१)

अन्यद् रोचयते वस्त्रम् एवं देहाः शरीरिणाम् ॥ (६।२)

वैचित्रवीर्य वासं हि दुःखं वा यदि वा सुखम् । (७।१)

प्राप्नुवन्तीह भूतानि स्वकृतेनैव कर्मणा ॥ (७।२)

कर्मणा प्राप्यते स्वर्गं सुखं दुःखं च भारत । (८।१)

ततो वहति तं भारम् अवशः स्ववशो ऽपि वा ॥ (८।२)

यथा च मृन्मयं भाण्डं चक्रारूढं विपद्यते । (९।१)

किंचित् प्रक्रियमाणं वा कृतमात्रम् अथापि वा ॥ (९।२)

छिन्नं वाप्यवरोप्यन्तम् अवतीर्णम् अथापि वा । (१०।१)

आर्द्रं वाप्यथ वा शुष्कं पच्यमानम् अथापि वा ॥ (१०।२)

अवतार्यमाणम् आपाकाद् उद्धृतं वापि भारत । (११।१)

अथ वा परिभुज्यन्तम् एवं देहाः शरीरिणाम् ॥ (११।२)

गर्भस्थो वा प्रसूतो वाप्यथ वा दिवसान्तरः । (१२।१)

अर्धमासगतो वापि मासमात्रगतो ऽपि वा ॥ (१२।२)

संवत्सरगतो वापि द्विसंवत्सर एव वा । (१३।१)

यौवनस्थो ऽपि मध्यस्थो वृद्धो वापि विपद्यते ॥ (१३।२)

प्राक्कर्मभिस्तु भूतानि भवन्ति न भवन्ति च । (१४।१)

एवं सांसिद्धिके लोके किमर्थम् अनुतप्यसे ॥ (१४।२)

यथा च सलिले राजन् क्रीडार्थम् अनुसंचरन् । (१५।१)

उन्मज्जेच्च निमज्जेच्च किंचित् सत्त्वं नराधिप ॥ (१५।२)

एवं संसारगहनाद् उन्मज्जननिमज्जनात् । (१६।१)

कर्मभोगेन बध्यन्तः क्लिश्यन्ते ये ऽल्पबुद्धयः ॥ (१६।२)

ये तु प्राज्ञाः स्थिताः सत्ये संसारान्तगवेषिणः । (१७।१)

समागमज्ञा भूतानां ते यान्ति परमां गतिम् ॥ (१७।२)