युधिष्ठिर उवाच । (१।१)

कानि कृत्वेह कर्माणि प्रायश्चित्तीयते नरः । (१।२)

किं कृत्वा चैव मुच्येत तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ (१।३)

व्यास उवाच । (२।१)

अकुर्वन् विहितं कर्म प्रतिषिद्धानि चाचरन् । (२।२)

प्रायश्चित्तीयते ह्येवं नरो मिथ्या च वर्तयन् ॥ (२।३)

सूर्येणाभ्युदितो यश्च ब्रह्मचारी भवत्युत । (३।१)

तथा सूर्याभिनिर्मुक्तः कुनखी श्यावदन्न् अपि ॥ (३।२)

परिवित्तिः परिवेत्ता ब्रह्मोज्झो यश्च कुत्सकः । (४।१)

दिधिषूपतिस्तथा यः स्याद् अग्रेदिधिषुर् एव च ॥ (४।२)

अवकीर्णी भवेद् यश्च द्विजातिवधकस्तथा । (५।१)

अतीर्थे ब्रह्मणस्त्यागी तीर्थे चाप्रतिपादकः ॥ (५।२)

ग्रामयाजी च कौन्तेय राज्ञश्च परिविक्रयी । (६।१)

शूद्रस्त्रीवधको यश्च पूर्वः पूर्वस्तु गर्हितः ॥ (६।२)

वृथापशुसमालम्भी वनदाहस्य कारकः । (७।१)

अनृतेनोपचर्ता च प्रतिरोद्धा गुरोस्तथा ॥ (७।२)

यश्चाग्नीन् अपविध्येत तथैव ब्रह्मविक्रयी । (८।१)

एतान्येनांसि सर्वाणि व्युत्क्रान्तसमयश्च यः ॥ (८।२)

अकार्याण्यपि वक्ष्यामि यानि तानि निबोध मे । (९।१)

लोकवेदविरुद्धानि तान्येकाग्रमनाः शृणु ॥ (९।२)

स्वधर्मस्य परित्यागः परधर्मस्य च क्रिया । (१०।१)

अयाज्ययाजनं चैव तथाभक्ष्यस्य भक्षणम् ॥ (१०।२)

शरणागतसंत्यागो भृत्यस्याभरणं तथा । (११।१)

रसानां विक्रयश्चापि तिर्यग्योनिवधस्तथा ॥ (११।२)

आधानादीनि कर्माणि शक्तिमान्न करोति यः । (१२।१)

अप्रयच्छंश्च सर्वाणि नित्यं देयानि भारत ॥ (१२।२)

दक्षिणानाम् अदानं च ब्राह्मणस्वाभिमर्शनम् । (१३।१)

सर्वाण्येतान्यकार्याणि प्राहुर् धर्मविदो जनाः ॥ (१३।२)

पित्रा विभजते पुत्रो यश्च स्याद् गुरुतल्पगः । (१४।१)

अप्रजायन् अधर्मेण भवत्याधर्मिको जनः ॥ (१४।२)

उक्तान्येतानि कर्माणि विस्तरेणेतरेण च । (१५।१)

यानि कुर्वन्न् अकुर्वंश्च प्रायश्चित्तीयते जनः ॥ (१५।२)

एतान्येव तु कर्माणि क्रियमाणानि मानवान् । (१६।१)

येषु येषु निमित्तेषु न लिम्पन्त्यथ तच्छृणु ॥ (१६।२)

प्रगृह्य शस्त्रम् आयान्तम् अपि वेदान्तगं रणे । (१७।१)

जिघांसन्तं निहत्याजौ न तेन ब्रह्महा भवेत् ॥ (१७।२)

अपि चाप्यत्र कौन्तेय मन्त्रो वेदेषु पठ्यते । (१८।१)

वेदप्रमाणविहितं तं धर्मं प्रब्रवीमि ते ॥ (१८।२)

अपेतं ब्राह्मणं वृत्ताद् यो हन्याद् आततायिनम् । (१९।१)

न तेन ब्रह्महा स स्यान्मन्युस्तं मन्युम् ऋच्छति ॥ (१९।२)

प्राणात्यये तथाज्ञानाद् आचरन्मदिराम् अपि । (२०।१)

अचोदितो धर्मपरः पुनः संस्कारम् अर्हति ॥ (२०।२)

एतत् ते सर्वम् आख्यातं कौन्तेयाभक्ष्यभक्षणम् । (२१।१)

प्रायश्चित्तविधानेन सर्वम् एतेन शुध्यति ॥ (२१।२)

गुरुतल्पं हि गुर्वर्थे न दूषयति मानवम् । (२२।१)

उद्दालकः श्वेतकेतुं जनयामास शिष्यतः ॥ (२२।२)

स्तेयं कुर्वंस्तु गुर्वर्थम् आपत्सु न निबध्यते । (२३।१)

बहुशः कामकारेण न चेद् यः सम्प्रवर्तते ॥ (२३।२)

अन्यत्र ब्राह्मणस्वेभ्य आददानो न दुष्यति । (२४।१)

स्वयम् अप्राशिता यश्च न स पापेन लिप्यते ॥ (२४।२)

प्राणत्राणे ऽनृतं वाच्यम् आत्मनो वा परस्य वा । (२५।१)

गुर्वर्थे स्त्रीषु चैव स्याद् विवाहकरणेषु च ॥ (२५।२)

नावर्तते व्रतं स्वप्ने शुक्रमोक्षे कथंचन । (२६।१)

आज्यहोमः समिद्धे ऽग्नौ प्रायश्चित्तं विधीयते ॥ (२६।२)

पारिवित्त्यं च पतिते नास्ति प्रव्रजिते तथा । (२७।१)

भिक्षिते पारदार्यं च न तद् धर्मस्य दूषकम् ॥ (२७।२)

वृथापशुसमालम्भं नैव कुर्यान्न कारयेत् । (२८।१)

अनुग्रहः पशूणां हि संस्कारो विधिचोदितः ॥ (२८।२)

अनर्हे ब्राह्मणे दत्तम् अज्ञानात् तन्न दूषकम् । (२९।१)

सकारणं तथा तीर्थे ऽतीर्थे वा प्रतिपादनम् ॥ (२९।२)

स्त्रियस्तथापचारिण्यो निष्कृतिः स्याद् अदूषिका । (३०।१)

अपि सा पूयते तेन न तु भर्ता प्रदुष्यते ॥ (३०।२)

तत्त्वं ज्ञात्वा तु सोमस्य विक्रयः स्याद् अदूषकः । (३१।१)

असमर्थस्य भृत्यस्य विसर्गः स्याद् अदोषवान् । (३१।२)

वनदाहो गवाम् अर्थे क्रियमाणो न दूषकः ॥ (३१।३)

उक्तान्येतानि कर्माणि यानि कुर्वन्न दुष्यति । (३२।१)

प्रायश्चित्तानि वक्ष्यामि विस्तरेणैव भारत ॥ (३२।२)