महाभारतMahābhārata

MBh, 7, 44

1022 of 1995 · 61 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

संजय उवाच । (१।१)

saṃjaya uvāca

1.2१.२

आददानस्तु शूराणाम् आयूंष्यभवद् आर्जुनिः । (१।२)

ādadānastu śūrāṇām āyūṃṣyabhavad ārjuniḥ |

1.3१.३

अन्तकः सर्वभूतानां प्राणान् काल इवागते ॥ (१।३)

antakaḥ sarvabhūtānāṃ prāṇān kāla ivāgate ||

2.1२.१

स शक्र इव विक्रान्तः शक्रसूनोः सुतो बली । (२।१)

sa śakra iva vikrāntaḥ śakrasūnoḥ suto balī |

2.2२.२

अभिमन्युस्तदानीकं लोडयन् बह्वशोभत ॥ (२।२)

abhimanyustadānīkaṃ loḍayan bahvaśobhata ||

3.1३.१

प्रविश्यैव तु राजेन्द्र क्षत्रियेन्द्रान्तकोपमः । (३।१)

praviśyaiva tu rājendra kṣatriyendrāntakopamaḥ |

3.2३.२

सत्यश्रवसम् आदत्त व्याघ्रो मृगम् इवोल्बणम् ॥ (३।२)

satyaśravasam ādatta vyāghro mṛgam ivolbaṇam ||

4.1४.१

सत्यश्रवसि चाक्षिप्ते त्वरमाणा महारथाः । (४।१)

satyaśravasi cākṣipte tvaramāṇā mahārathāḥ |

4.2४.२

प्रगृह्य विपुलं शस्त्रम् अभिमन्युम् उपाद्रवन् ॥ (४।२)

pragṛhya vipulaṃ śastram abhimanyum upādravan ||

5.1५.१

अहं पूर्वम् अहं पूर्वम् इति क्षत्रियपुंगवाः । (५।१)

ahaṃ pūrvam ahaṃ pūrvam iti kṣatriyapuṃgavāḥ |

5.2५.२

स्पर्धमानाः समाजग्मुर् जिघांसन्तो ऽर्जुनात्मजम् ॥ (५।२)

spardhamānāḥ samājagmur jighāṃsanto 'rjunātmajam ||

6.1६.१

क्षत्रियाणाम् अनीकानि प्रद्रुतान्यभिधावताम् । (६।१)

kṣatriyāṇām anīkāni pradrutānyabhidhāvatām |

6.2६.२

जग्रास तिमिर् आसाद्य क्षुद्रमत्स्यान् इवार्णवे ॥ (६।२)

jagrāsa timir āsādya kṣudramatsyān ivārṇave ||

7.1७.१

ये केचन गतास्तस्य समीपम् अपलायिनः । (७।१)

ye kecana gatāstasya samīpam apalāyinaḥ |

7.2७.२

न ते प्रतिन्यवर्तन्त समुद्राद् इव सिन्धवः ॥ (७।२)

na te pratinyavartanta samudrād iva sindhavaḥ ||

8.1८.१

महाग्राहगृहीतेव वातवेगभयार्दिता । (८।१)

mahāgrāhagṛhīteva vātavegabhayārditā |

8.2८.२

समकम्पत सा सेना विभ्रष्टा नौर् इवार्णवे ॥ (८।२)

samakampata sā senā vibhraṣṭā naur ivārṇave ||

9.1९.१

अथ रुक्मरथो नाम मद्रेश्वरसुतो बली । (९।१)

atha rukmaratho nāma madreśvarasuto balī |

9.2९.२

त्रस्ताम् आश्वासयन् सेनाम् अत्रस्तो वाक्यम् अब्रवीत् ॥ (९।२)

trastām āśvāsayan senām atrasto vākyam abravīt ||

10.1१०.१

अलं त्रासेन वः शूरा नैष कश्चिन्मयि स्थिते । (१०।१)

alaṃ trāsena vaḥ śūrā naiṣa kaścinmayi sthite |

10.2१०.२

अहम् एनं ग्रहीष्यामि जीवग्राहं न संशयः ॥ (१०।२)

aham enaṃ grahīṣyāmi jīvagrāhaṃ na saṃśayaḥ ||

11.1११.१

एवम् उक्त्वा तु सौभद्रम् अभिदुद्राव वीर्यवान् । (११।१)

evam uktvā tu saubhadram abhidudrāva vīryavān |

11.2११.२

सुकल्पितेनोह्यमानः स्यन्दनेन विराजता ॥ (११।२)

sukalpitenohyamānaḥ syandanena virājatā ||

12.1१२.१

सो ऽभिमन्युं त्रिभिर् बाणैर् विद्ध्वा वक्षस्यथानदत् । (१२।१)

so 'bhimanyuṃ tribhir bāṇair viddhvā vakṣasyathānadat |

12.2१२.२

त्रिभिश्च दक्षिणे बाहौ सव्ये च निशितैस्त्रिभिः ॥ (१२।२)

tribhiśca dakṣiṇe bāhau savye ca niśitaistribhiḥ ||

13.1१३.१

स तस्येष्वसनं छित्त्वा फाल्गुणिः सव्यदक्षिणौ । (१३।१)

sa tasyeṣvasanaṃ chittvā phālguṇiḥ savyadakṣiṇau |

13.2१३.२

भुजौ शिरश्च स्वक्षिभ्रु क्षितौ क्षिप्रम् अपातयत् ॥ (१३।२)

bhujau śiraśca svakṣibhru kṣitau kṣipram apātayat ||

14.1१४.१

दृष्ट्वा रुक्मरथं रुग्णं पुत्रं शल्यस्य मानिनम् । (१४।१)

dṛṣṭvā rukmarathaṃ rugṇaṃ putraṃ śalyasya māninam |

14.2१४.२

जीवग्राहं जिघृक्षन्तं सौभद्रेण यशस्विना ॥ (१४।२)

jīvagrāhaṃ jighṛkṣantaṃ saubhadreṇa yaśasvinā ||

15.1१५.१

संग्रामदुर्मदा राजन् राजपुत्राः प्रहारिणः । (१५।१)

saṃgrāmadurmadā rājan rājaputrāḥ prahāriṇaḥ |

15.2१५.२

वयस्याः शल्यपुत्रस्य सुवर्णविकृतध्वजाः ॥ (१५।२)

vayasyāḥ śalyaputrasya suvarṇavikṛtadhvajāḥ ||

16.1१६.१

तालमात्राणि चापानि विकर्षन्तो महारथाः । (१६।१)

tālamātrāṇi cāpāni vikarṣanto mahārathāḥ |

16.2१६.२

आर्जुनिं शरवर्षेण समन्तात् पर्यवारयन् ॥ (१६।२)

ārjuniṃ śaravarṣeṇa samantāt paryavārayan ||

17.1१७.१

शूरैः शिक्षाबलोपेतैस्तरुणैर् अत्यमर्षणैः । (१७।१)

śūraiḥ śikṣābalopetaistaruṇair atyamarṣaṇaiḥ |

17.2१७.२

दृष्ट्वैकं समरे शूरं सौभद्रम् अपराजितम् ॥ (१७।२)

dṛṣṭvaikaṃ samare śūraṃ saubhadram aparājitam ||

18.1१८.१

छाद्यमानं शरव्रातैर् हृष्टो दुर्योधनो ऽभवत् । (१८।१)

chādyamānaṃ śaravrātair hṛṣṭo duryodhano 'bhavat |

18.2१८.२

वैवस्वतस्य भवनं गतम् एनम् अमन्यत ॥ (१८।२)

vaivasvatasya bhavanaṃ gatam enam amanyata ||

19.1१९.१

सुवर्णपुङ्खैर् इषुभिर् नानालिङ्गैस्त्रिभिस्त्रिभिः । (१९।१)

suvarṇapuṅkhair iṣubhir nānāliṅgaistribhistribhiḥ |

19.2१९.२

अदृश्यम् आर्जुनिं चक्रुर् निमेषात् ते नृपात्मजाः ॥ (१९।२)

adṛśyam ārjuniṃ cakrur nimeṣāt te nṛpātmajāḥ ||

20.1२०.१

ससूताश्वध्वजं तस्य स्यन्दनं तं च मारिष । (२०।१)

sasūtāśvadhvajaṃ tasya syandanaṃ taṃ ca māriṣa |

20.2२०.२

आचितं समपश्याम श्वाविधं शललैर् इव ॥ (२०।२)

ācitaṃ samapaśyāma śvāvidhaṃ śalalair iva ||

21.1२१.१

स गाढविद्धः क्रुद्धश्च तोत्त्रैर् गज इवार्दितः । (२१।१)

sa gāḍhaviddhaḥ kruddhaśca tottrair gaja ivārditaḥ |

21.2२१.२

गान्धर्वम् अस्त्रम् आयच्छद् रथमायां च योजयत् ॥ (२१।२)

gāndharvam astram āyacchad rathamāyāṃ ca yojayat ||

22.1२२.१

अर्जुनेन तपस्तप्त्वा गन्धर्वेभ्यो यद् आहृतम् । (२२।१)

arjunena tapastaptvā gandharvebhyo yad āhṛtam |

22.2२२.२

तुम्बुरुप्रमुखेभ्यो वै तेनामोहयताहितान् ॥ (२२।२)

tumburupramukhebhyo vai tenāmohayatāhitān ||

23.1२३.१

एकः स शतधा राजन् दृश्यते स्म सहस्रधा । (२३।१)

ekaḥ sa śatadhā rājan dṛśyate sma sahasradhā |

23.2२३.२

अलातचक्रवत् संख्ये क्षिप्रम् अस्त्राणि दर्शयन् ॥ (२३।२)

alātacakravat saṃkhye kṣipram astrāṇi darśayan ||

24.1२४.१

रथचर्यास्त्रमायाभिर् मोहयित्वा परंतपः । (२४।१)

rathacaryāstramāyābhir mohayitvā paraṃtapaḥ |

24.2२४.२

बिभेद शतधा राजञ् शरीराणि महीक्षिताम् ॥ (२४।२)

bibheda śatadhā rājañ śarīrāṇi mahīkṣitām ||

25.1२५.१

प्राणाः प्राणभृतां संख्ये प्रेषिता निशितैः शरैः । (२५।१)

prāṇāḥ prāṇabhṛtāṃ saṃkhye preṣitā niśitaiḥ śaraiḥ |

25.2२५.२

राजन् प्रापुर् अमुं लोकं शरीराण्यवनिं ययुः ॥ (२५।२)

rājan prāpur amuṃ lokaṃ śarīrāṇyavaniṃ yayuḥ ||

26.1२६.१

धनूंष्यश्वान्नियन्तॄंश्च ध्वजान् बाहूंश्च साङ्गदान् । (२६।१)

dhanūṃṣyaśvānniyantṝṃśca dhvajān bāhūṃśca sāṅgadān |

26.2२६.२

शिरांसि च शितैर् भल्लैस्तेषां चिछेद फाल्गुनिः ॥ (२६।२)

śirāṃsi ca śitair bhallaisteṣāṃ cicheda phālguniḥ ||

27.1२७.१

चूतारामो यथा भग्नः पञ्चवर्षफलोपगः । (२७।१)

cūtārāmo yathā bhagnaḥ pañcavarṣaphalopagaḥ |

27.2२७.२

राजपुत्रशतं तद्वत् सौभद्रेणापतद्धतम् ॥ (२७।२)

rājaputraśataṃ tadvat saubhadreṇāpataddhatam ||

28.1२८.१

क्रुद्धाशीविषसंकाशान् सुकुमारान् सुखोचितान् । (२८।१)

kruddhāśīviṣasaṃkāśān sukumārān sukhocitān |

28.2२८.२

एकेन निहतान् दृष्ट्वा भीतो दुर्योधनो ऽभवत् ॥ (२८।२)

ekena nihatān dṛṣṭvā bhīto duryodhano 'bhavat ||

29.1२९.१

रथिनः कुञ्जरान् अश्वान् पदातींश्चावमर्दितान् । (२९।१)

rathinaḥ kuñjarān aśvān padātīṃścāvamarditān |

29.2२९.२

दृष्ट्वा दुर्योधनः क्षिप्रम् उपायात् तम् अमर्षितः ॥ (२९।२)

dṛṣṭvā duryodhanaḥ kṣipram upāyāt tam amarṣitaḥ ||

30.1३०.१

तयोः क्षणम् इवापूर्णः संग्रामः समपद्यत । (३०।१)

tayoḥ kṣaṇam ivāpūrṇaḥ saṃgrāmaḥ samapadyata |

30.2३०.२

अथाभवत् ते विमुखः पुत्रः शरशतार्दितः ॥ (३०।२)

athābhavat te vimukhaḥ putraḥ śaraśatārditaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 7, 44

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit