महाभारतMahābhārata

MBh, 3, 25

323 of 1995 · 56 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशम्पायन उवाच । (१।१)

vaiśampāyana uvāca

1.2१.२

ततस् तेषु प्रयातेषु कौन्तेयः सत्यसंगरः । (१।२)

tatas teṣu prayāteṣu kaunteyaḥ satyasaṃgaraḥ |

1.3१.३

अभ्यभाषत धर्मात्मा भ्रातॄन् सर्वान् युधिष्ठिरः ॥ (१।३)

abhyabhāṣata dharmātmā bhrātṝn sarvān yudhiṣṭhiraḥ ||

2.1२.१

द्वादशेमाः समास्माभिर् वस्तव्यं निर्जने वने । (२।१)

dvādaśemāḥ samāsmābhir vastavyaṃ nirjane vane |

2.2२.२

समीक्षध्वं महारण्ये देशं बहुमृगद्विजम् ॥ (२।२)

samīkṣadhvaṃ mahāraṇye deśaṃ bahumṛgadvijam ||

3.1३.१

बहुपुष्पफलं रम्यं शिवं पुण्यजनोचितम् । (३।१)

bahupuṣpaphalaṃ ramyaṃ śivaṃ puṇyajanocitam |

3.2३.२

यत्रेमाः शरदः सर्वाः सुखं प्रतिवसेमहि ॥ (३।२)

yatremāḥ śaradaḥ sarvāḥ sukhaṃ prativasemahi ||

4.1४.१

एवम् उक्ते प्रत्युवाच धर्मराजं धनंजयः । (४।१)

evam ukte pratyuvāca dharmarājaṃ dhanaṃjayaḥ |

4.2४.२

गुरुवन् मानवगुरुं मानयित्वा मनस्विनम् ॥ (४।२)

guruvan mānavaguruṃ mānayitvā manasvinam ||

5.1५.१

अर्जुन उवाच । (५।१)

arjuna uvāca

5.2५.२

भवान् एव महर्षीणां वृद्धानां पर्युपासिता । (५।२)

bhavān eva maharṣīṇāṃ vṛddhānāṃ paryupāsitā |

5.3५.३

अज्ञातं मानुषे लोके भवतो नास्ति किंचन ॥ (५।३)

ajñātaṃ mānuṣe loke bhavato nāsti kiṃcana ||

6.1६.१

त्वया ह्युपासिता नित्यं ब्राह्मणा भरतर्षभ । (६।१)

tvayā hyupāsitā nityaṃ brāhmaṇā bharatarṣabha |

6.2६.२

द्वैपायनप्रभृतयो नारदश् च महातपाः ॥ (६।२)

dvaipāyanaprabhṛtayo nāradaś ca mahātapāḥ ||

7.1७.१

यः सर्वलोकद्वाराणि नित्यं संचरते वशी । (७।१)

yaḥ sarvalokadvārāṇi nityaṃ saṃcarate vaśī |

7.2७.२

देवलोकाद् ब्रह्मलोकं गन्धर्वाप्सरसाम् अपि ॥ (७।२)

devalokād brahmalokaṃ gandharvāpsarasām api ||

8.1८.१

सर्वा गतीर् विजानासि ब्राह्मणानां न संशयः । (८।१)

sarvā gatīr vijānāsi brāhmaṇānāṃ na saṃśayaḥ |

8.2८.२

प्रभावांश् चैव वेत्थ त्वं सर्वेषाम् एव पार्थिव ॥ (८।२)

prabhāvāṃś caiva vettha tvaṃ sarveṣām eva pārthiva ||

9.1९.१

त्वम् एव राजञ् जानासि श्रेयःकारणम् एव च । (९।१)

tvam eva rājañ jānāsi śreyaḥkāraṇam eva ca |

9.2९.२

यत्रेच्छसि महाराज निवासं तत्र कुर्महे ॥ (९।२)

yatrecchasi mahārāja nivāsaṃ tatra kurmahe ||

10.1१०.१

इदं द्वैतवनं नाम सरः पुण्यजनोचितम् । (१०।१)

idaṃ dvaitavanaṃ nāma saraḥ puṇyajanocitam |

10.2१०.२

बहुपुष्पफलं रम्यं नानाद्विजनिषेवितम् ॥ (१०।२)

bahupuṣpaphalaṃ ramyaṃ nānādvijaniṣevitam ||

11.1११.१

अत्रेमा द्वादश समा विहरेमेति रोचये । (११।१)

atremā dvādaśa samā viharemeti rocaye |

11.2११.२

यदि ते ऽनुमतं राजन् किं वान्यन् मन्यते भवान् ॥ (११।२)

yadi te 'numataṃ rājan kiṃ vānyan manyate bhavān ||

12.1१२.१

युधिष्ठिर उवाच । (१२।१)

yudhiṣṭhira uvāca

12.2१२.२

ममाप्य् एतन् मतं पार्थ त्वया यत् समुदाहृतम् । (१२।२)

mamāpy etan mataṃ pārtha tvayā yat samudāhṛtam |

12.3१२.३

गच्छाम पुण्यं विख्यातं महद् द्वैतवनं सरः ॥ (१२।३)

gacchāma puṇyaṃ vikhyātaṃ mahad dvaitavanaṃ saraḥ ||

13.1१३.१

वैशम्पायन उवाच । (१३।१)

vaiśampāyana uvāca

13.2१३.२

ततस् ते प्रययुः सर्वे पाण्डवा धर्मचारिणः । (१३।२)

tatas te prayayuḥ sarve pāṇḍavā dharmacāriṇaḥ |

13.3१३.३

ब्राह्मणैर् बहुभिः सार्धं पुण्यं द्वैतवनं सरः ॥ (१३।३)

brāhmaṇair bahubhiḥ sārdhaṃ puṇyaṃ dvaitavanaṃ saraḥ ||

14.1१४.१

ब्राह्मणाः साग्निहोत्राश् च तथैव च निरग्नयः । (१४।१)

brāhmaṇāḥ sāgnihotrāś ca tathaiva ca niragnayaḥ |

14.2१४.२

स्वाध्यायिनो भिक्षवश् च सजपा वनवासिनः ॥ (१४।२)

svādhyāyino bhikṣavaś ca sajapā vanavāsinaḥ ||

15.1१५.१

बहवो ब्राह्मणास् तत्र परिवव्रुर् युधिष्ठिरम् । (१५।१)

bahavo brāhmaṇās tatra parivavrur yudhiṣṭhiram |

15.2१५.२

तपस्विनः सत्यशीलाः शतशः संशितव्रताः ॥ (१५।२)

tapasvinaḥ satyaśīlāḥ śataśaḥ saṃśitavratāḥ ||

16.1१६.१

ते यात्वा पाण्डवास् तत्र बहुभिर् ब्राह्मणैः सह । (१६।१)

te yātvā pāṇḍavās tatra bahubhir brāhmaṇaiḥ saha |

16.2१६.२

पुण्यं द्वैतवनं रम्यं विविशुर् भरतर्षभाः ॥ (१६।२)

puṇyaṃ dvaitavanaṃ ramyaṃ viviśur bharatarṣabhāḥ ||

17.1१७.१

तच्छालतालाम्रमधूकनीपकदम्बसर्जार्जुनकर्णिकारैः । (१७।१)

tacchālatālāmramadhūkanīpakadambasarjārjunakarṇikāraiḥ |

17.2१७.२

तपात्यये पुष्पधरैर् उपेतं महावनं राष्ट्रपतिर् ददर्श ॥ (१७।२)

tapātyaye puṣpadharair upetaṃ mahāvanaṃ rāṣṭrapatir dadarśa ||

18.1१८.१

महाद्रुमाणां शिखरेषु तस्थुर् मनोरमां वाचम् उदीरयन्तः । (१८।१)

mahādrumāṇāṃ śikhareṣu tasthur manoramāṃ vācam udīrayantaḥ |

18.2१८.२

मयूरदात्यूहचकोरसंघास् तस्मिन् वने काननकोकिलाश् च ॥ (१८।२)

mayūradātyūhacakorasaṃghās tasmin vane kānanakokilāś ca ||

19.1१९.१

करेणुयूथैः सह यूथपानां मदोत्कटानाम् अचलप्रभाणाम् । (१९।१)

kareṇuyūthaiḥ saha yūthapānāṃ madotkaṭānām acalaprabhāṇām |

19.2१९.२

महान्ति यूथानि महाद्विपानां तस्मिन् वने राष्ट्रपतिर् ददर्श ॥ (१९।२)

mahānti yūthāni mahādvipānāṃ tasmin vane rāṣṭrapatir dadarśa ||

20.1२०.१

मनोरमां भोगवतीम् उपेत्य धृतात्मनां चीरजटाधराणाम् । (२०।१)

manoramāṃ bhogavatīm upetya dhṛtātmanāṃ cīrajaṭādharāṇām |

20.2२०.२

तस्मिन् वने धर्मभृतां निवासे ददर्श सिद्धर्षिगणान् अनेकान् ॥ (२०।२)

tasmin vane dharmabhṛtāṃ nivāse dadarśa siddharṣigaṇān anekān ||

21.1२१.१

ततः स यानाद् अवरुह्य राजा सभ्रातृकः सजनः काननं तत् । (२१।१)

tataḥ sa yānād avaruhya rājā sabhrātṛkaḥ sajanaḥ kānanaṃ tat |

21.2२१.२

विवेश धर्मात्मवतां वरिष्ठस् त्रिविष्टपं शक्र इवामितौजाः ॥ (२१।२)

viveśa dharmātmavatāṃ variṣṭhas triviṣṭapaṃ śakra ivāmitaujāḥ ||

22.1२२.१

तं सत्यसंधं सहिताभिपेतुर् दिदृक्षवश् चारणसिद्धसंघाः । (२२।१)

taṃ satyasaṃdhaṃ sahitābhipetur didṛkṣavaś cāraṇasiddhasaṃghāḥ |

22.2२२.२

वनौकसश् चापि नरेन्द्रसिंहं मनस्विनं संपरिवार्य तस्थुः ॥ (२२।२)

vanaukasaś cāpi narendrasiṃhaṃ manasvinaṃ saṃparivārya tasthuḥ ||

23.1२३.१

स तत्र सिद्धान् अभिवाद्य सर्वान् प्रत्यर्चितो राजवद् देववच्च । (२३।१)

sa tatra siddhān abhivādya sarvān pratyarcito rājavad devavacca |

23.2२३.२

विवेश सर्वैः सहितो द्विजाग्र्यैः कृताञ्जलिर् धर्मभृतां वरिष्ठः ॥ (२३।२)

viveśa sarvaiḥ sahito dvijāgryaiḥ kṛtāñjalir dharmabhṛtāṃ variṣṭhaḥ ||

24.1२४.१

स पुण्यशीलः पितृवन् महात्मा तपस्विभिर् धर्मपरैर् उपेत्य । (२४।१)

sa puṇyaśīlaḥ pitṛvan mahātmā tapasvibhir dharmaparair upetya |

24.2२४.२

प्रत्यर्चितः पुष्पधरस्य मूले महाद्रुमस्योपविवेश राजा ॥ (२४।२)

pratyarcitaḥ puṣpadharasya mūle mahādrumasyopaviveśa rājā ||

25.1२५.१

भीमश् च कृष्णा च धनंजयश् च यमौ च ते चानुचरा नरेन्द्रम् । (२५।१)

bhīmaś ca kṛṣṇā ca dhanaṃjayaś ca yamau ca te cānucarā narendram |

25.2२५.२

विमुच्य वाहान् अवरुह्य सर्वे तत्रोपतस्थुर् भरतप्रबर्हाः ॥ (२५।२)

vimucya vāhān avaruhya sarve tatropatasthur bharataprabarhāḥ ||

26.1२६.१

लतावतानावनतः स पाण्डवैर् महाद्रुमः पञ्चभिर् उग्रधन्विभिः । (२६।१)

latāvatānāvanataḥ sa pāṇḍavair mahādrumaḥ pañcabhir ugradhanvibhiḥ |

26.2२६.२

बभौ निवासोपगतैर् महात्मभिर् महागिरिर् वारणयूथपैर् इव ॥ (२६।२)

babhau nivāsopagatair mahātmabhir mahāgirir vāraṇayūthapair iva ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 3, 25

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit