महाभारतMahābhārata

MBh, 3, 168

466 of 1995 · 61 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

अर्जुन उवाच । (१।१)

arjuna uvāca

1.2१.२

ततो ऽश्मवर्षं सुमहत् प्रादुरासीत् समन्ततः । (१।२)

tato 'śmavarṣaṃ sumahat prādurāsīt samantataḥ |

1.3१.३

नगमात्रैर् महाघोरैस् तन्मां दृढम् अपीडयत् ॥ (१।३)

nagamātrair mahāghorais tanmāṃ dṛḍham apīḍayat ||

2.1२.१

तद् अहं वज्रसंकाशैः शरैर् इन्द्रास्त्रचोदितैः । (२।१)

tad ahaṃ vajrasaṃkāśaiḥ śarair indrāstracoditaiḥ |

2.2२.२

अचूर्णयं वेगवद्भिः शतधैकैकम् आहवे ॥ (२।२)

acūrṇayaṃ vegavadbhiḥ śatadhaikaikam āhave ||

3.1३.१

चूर्ण्यमाने ऽश्मवर्षे तु पावकः समजायत । (३।१)

cūrṇyamāne 'śmavarṣe tu pāvakaḥ samajāyata |

3.2३.२

तत्राश्मचूर्णम् अपतत् पावकप्रकरा इव ॥ (३।२)

tatrāśmacūrṇam apatat pāvakaprakarā iva ||

4.1४.१

ततो ऽश्मवर्षे निहते जलवर्षं महत्तरम् । (४।१)

tato 'śmavarṣe nihate jalavarṣaṃ mahattaram |

4.2४.२

धाराभिर् अक्षमात्राभिः प्रादुरासीन् ममान्तिके ॥ (४।२)

dhārābhir akṣamātrābhiḥ prādurāsīn mamāntike ||

5.1५.१

नभसः प्रच्युता धारास् तिग्मवीर्याः सहस्रशः । (५।१)

nabhasaḥ pracyutā dhārās tigmavīryāḥ sahasraśaḥ |

5.2५.२

आवृण्वन् सर्वतो व्योम दिशश्चोपदिशस्तथा ॥ (५।२)

āvṛṇvan sarvato vyoma diśaścopadiśastathā ||

6.1६.१

धाराणां च निपातेन वायोर् विस्फूर्जितेन च । (६।१)

dhārāṇāṃ ca nipātena vāyor visphūrjitena ca |

6.2६.२

गर्जितेन च दैत्यानां न प्राज्ञायत किंचन ॥ (६।२)

garjitena ca daityānāṃ na prājñāyata kiṃcana ||

7.1७.१

धारा दिवि च सम्बद्धा वसुधायां च सर्वशः । (७।१)

dhārā divi ca sambaddhā vasudhāyāṃ ca sarvaśaḥ |

7.2७.२

व्यामोहयन्त मां तत्र निपतन्त्यो ऽनिशं भुवि ॥ (७।२)

vyāmohayanta māṃ tatra nipatantyo 'niśaṃ bhuvi ||

8.1८.१

तत्रोपदिष्टम् इन्द्रेण दिव्यम् अस्त्रं विशोषणम् । (८।१)

tatropadiṣṭam indreṇa divyam astraṃ viśoṣaṇam |

8.2८.२

दीप्तं प्राहिणवं घोरम् अशुष्यत् तेन तज्जलम् ॥ (८।२)

dīptaṃ prāhiṇavaṃ ghoram aśuṣyat tena tajjalam ||

9.1९.१

हते ऽश्मवर्षे तु मया जलवर्षे च शोषिते । (९।१)

hate 'śmavarṣe tu mayā jalavarṣe ca śoṣite |

9.2९.२

मुमुचुर् दानवा मायाम् अग्निं वायुं च मानद ॥ (९।२)

mumucur dānavā māyām agniṃ vāyuṃ ca mānada ||

10.1१०.१

ततो ऽहम् अग्निं व्यधमं सलिलास्त्रेण सर्वशः । (१०।१)

tato 'ham agniṃ vyadhamaṃ salilāstreṇa sarvaśaḥ |

10.2१०.२

शैलेन च महास्त्रेण वायोर् वेगम् अधारयम् ॥ (१०।२)

śailena ca mahāstreṇa vāyor vegam adhārayam ||

11.1११.१

तस्यां प्रतिहतायां तु दानवा युद्धदुर्मदाः । (११।१)

tasyāṃ pratihatāyāṃ tu dānavā yuddhadurmadāḥ |

11.2११.२

प्राकुर्वन् विविधा माया यौगपद्येन भारत ॥ (११।२)

prākurvan vividhā māyā yaugapadyena bhārata ||

12.1१२.१

ततो वर्षं प्रादुरभूत् सुमहल् लोमहर्षणम् । (१२।१)

tato varṣaṃ prādurabhūt sumahal lomaharṣaṇam |

12.2१२.२

अस्त्राणां घोररूपाणाम् अग्नेर् वायोस् तथाश्मनाम् ॥ (१२।२)

astrāṇāṃ ghorarūpāṇām agner vāyos tathāśmanām ||

13.1१३.१

सा तु मायामयी वृष्टिः पीडयामास मां युधि । (१३।१)

sā tu māyāmayī vṛṣṭiḥ pīḍayāmāsa māṃ yudhi |

13.2१३.२

अथ घोरं तमस् तीव्रं प्रादुरासीत् समन्ततः ॥ (१३।२)

atha ghoraṃ tamas tīvraṃ prādurāsīt samantataḥ ||

14.1१४.१

तमसा संवृते लोके घोरेण परुषेण च । (१४।१)

tamasā saṃvṛte loke ghoreṇa paruṣeṇa ca |

14.2१४.२

तुरगा विमुखाश्चासन् प्रास्खलच्चापि मातलिः ॥ (१४।२)

turagā vimukhāścāsan prāskhalaccāpi mātaliḥ ||

15.1१५.१

हस्ताद्धिरण्मयश्चास्य प्रतोदः प्रापतद् भुवि । (१५।१)

hastāddhiraṇmayaścāsya pratodaḥ prāpatad bhuvi |

15.2१५.२

असकृच्चाह मां भीतः क्वासीति भरतर्षभ ॥ (१५।२)

asakṛccāha māṃ bhītaḥ kvāsīti bharatarṣabha ||

16.1१६.१

मां च भीर् आविशत् तीव्रा तस्मिन् विगतचेतसि । (१६।१)

māṃ ca bhīr āviśat tīvrā tasmin vigatacetasi |

16.2१६.२

स च मां विगतज्ञानः संत्रस्त इदम् अब्रवीत् ॥ (१६।२)

sa ca māṃ vigatajñānaḥ saṃtrasta idam abravīt ||

17.1१७.१

सुराणाम् असुराणां च संग्रामः सुमहान् अभूत् । (१७।१)

surāṇām asurāṇāṃ ca saṃgrāmaḥ sumahān abhūt |

17.2१७.२

अमृतार्थे पुरा पार्थ स च दृष्टो मयानघ ॥ (१७।२)

amṛtārthe purā pārtha sa ca dṛṣṭo mayānagha ||

18.1१८.१

शम्बरस्य वधे चापि संग्रामः सुमहान् अभूत् । (१८।१)

śambarasya vadhe cāpi saṃgrāmaḥ sumahān abhūt |

18.2१८.२

सारथ्यं देवराजस्य तत्रापि कृतवान् अहम् ॥ (१८।२)

sārathyaṃ devarājasya tatrāpi kṛtavān aham ||

19.1१९.१

तथैव वृत्रस्य वधे संगृहीता हया मया । (१९।१)

tathaiva vṛtrasya vadhe saṃgṛhītā hayā mayā |

19.2१९.२

वैरोचनेर् मया युद्धं दृष्टं चापि सुदारुणम् ॥ (१९।२)

vairocaner mayā yuddhaṃ dṛṣṭaṃ cāpi sudāruṇam ||

20.1२०.१

एते मया महाघोराः संग्रामाः पर्युपासिताः । (२०।१)

ete mayā mahāghorāḥ saṃgrāmāḥ paryupāsitāḥ |

20.2२०.२

न चापि विगतज्ञानो भूतपूर्वो ऽस्मि पाण्डव ॥ (२०।२)

na cāpi vigatajñāno bhūtapūrvo 'smi pāṇḍava ||

21.1२१.१

पितामहेन संहारः प्रजानां विहितो ध्रुवम् । (२१।१)

pitāmahena saṃhāraḥ prajānāṃ vihito dhruvam |

21.2२१.२

न हि युद्धम् इदं युक्तम् अन्यत्र जगतः क्षयात् ॥ (२१।२)

na hi yuddham idaṃ yuktam anyatra jagataḥ kṣayāt ||

22.1२२.१

तस्य तद् वचनं श्रुत्वा संस्तभ्यात्मानम् आत्मना । (२२।१)

tasya tad vacanaṃ śrutvā saṃstabhyātmānam ātmanā |

22.2२२.२

मोहयिष्यन् दानवानाम् अहं मायामयं बलम् ॥ (२२।२)

mohayiṣyan dānavānām ahaṃ māyāmayaṃ balam ||

23.1२३.१

अब्रुवं मातलिं भीतं पश्य मे भुजयोर् बलम् । (२३।१)

abruvaṃ mātaliṃ bhītaṃ paśya me bhujayor balam |

23.2२३.२

अस्त्राणां च प्रभावं मे धनुषो गाण्डिवस्य च ॥ (२३।२)

astrāṇāṃ ca prabhāvaṃ me dhanuṣo gāṇḍivasya ca ||

24.1२४.१

अद्यास्त्रमाययैतेषां मायाम् एतां सुदारुणाम् । (२४।१)

adyāstramāyayaiteṣāṃ māyām etāṃ sudāruṇām |

24.2२४.२

विनिहन्मि तमश्चोग्रं मा भैः सूत स्थिरो भव ॥ (२४।२)

vinihanmi tamaścograṃ mā bhaiḥ sūta sthiro bhava ||

25.1२५.१

एवम् उक्त्वाहम् असृजम् अस्त्रमायां नराधिप । (२५।१)

evam uktvāham asṛjam astramāyāṃ narādhipa |

25.2२५.२

मोहनीं सर्वशत्रूणां हिताय त्रिदिवौकसाम् ॥ (२५।२)

mohanīṃ sarvaśatrūṇāṃ hitāya tridivaukasām ||

26.1२६.१

पीड्यमानासु मायासु तासु तास्वसुरेश्वराः । (२६।१)

pīḍyamānāsu māyāsu tāsu tāsvasureśvarāḥ |

26.2२६.२

पुनर् बहुविधा मायाः प्राकुर्वन्न् अमितौजसः ॥ (२६।२)

punar bahuvidhā māyāḥ prākurvann amitaujasaḥ ||

27.1२७.१

पुनः प्रकाशम् अभवत् तमसा ग्रस्यते पुनः । (२७।१)

punaḥ prakāśam abhavat tamasā grasyate punaḥ |

27.2२७.२

व्रजत्यदर्शनं लोकः पुनर् अप्सु निमज्जति ॥ (२७।२)

vrajatyadarśanaṃ lokaḥ punar apsu nimajjati ||

28.1२८.१

सुसंगृहीतैर् हरिभिः प्रकाशे सति मातलिः । (२८।१)

susaṃgṛhītair haribhiḥ prakāśe sati mātaliḥ |

28.2२८.२

व्यचरत् स्यन्दनाग्र्येण संग्रामे लोमहर्षणे ॥ (२८।२)

vyacarat syandanāgryeṇa saṃgrāme lomaharṣaṇe ||

29.1२९.१

ततः पर्यपतन्न् उग्रा निवातकवचा मयि । (२९।१)

tataḥ paryapatann ugrā nivātakavacā mayi |

29.2२९.२

तान् अहं विवरं दृष्ट्वा प्राहिण्वं यमसादनम् ॥ (२९।२)

tān ahaṃ vivaraṃ dṛṣṭvā prāhiṇvaṃ yamasādanam ||

30.1३०.१

वर्तमाने तथा युद्धे निवातकवचान्तके । (३०।१)

vartamāne tathā yuddhe nivātakavacāntake |

30.2३०.२

नापश्यं सहसा सर्वान् दानवान् माययावृतान् ॥ (३०।२)

nāpaśyaṃ sahasā sarvān dānavān māyayāvṛtān ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 3, 168

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit