सूत उवाच । (१।१)

एतच्छ्रुत्वा जरत्कारुर् दुःखशोकपरायणः । (१।२)

उवाच स्वान् पितॄन् दुःखाद् बाष्पसंदिग्धया गिरा । (१।३)

जरत्कारुर् उवाच । (१।४)

मम पूर्वे भवन्तो वै पितरः सपितामहाः । (१।५)

तद् ब्रूत यन् मया कार्यं भवतां प्रियकाम्यया ॥ (१।६)

अहम् एव जरत्कारुः किल्बिषी भवतां सुतः । (२।१)

तद् दण्डं धारयत मे दुष्कृतेर् अकृतात्मनः ॥ (२।२)

पितर ऊचुः । (३।१)

पुत्र दिष्ट्यासि सम्प्राप्त इमं देशं यदृच्छया । (३।२)

किमर्थं च त्वया ब्रह्मन् न कृतो दारसंग्रहः । (३।३)

धर्मार्थकामैस्तु सुखप्रहीणा भिक्षाटनाः कर्पटबद्धगात्राः । (३।४)

क्षुत्क्षामकण्ठा वसुधां भ्रमन्ति दारान् परित्यज्य गता नरा ये । (३।५)

न ते क्रतुशतैर् लोकाः प्राप्यन्ते दिवि मानद तपोभिर् विविधैर् वापि यांल्लोकान् पुत्रिणो गताः ॥ (३।६)

जरत्कारुर् उवाच । (४।१)

ममायं पितरो नित्यं हृद्यर्थः परिवर्तते । (४।२)

ऊर्ध्वरेताः शरीरं वै प्रापयेयम् अमुत्र वै । (४।३)

न दारान् वै करिष्ये ऽहम् इति मे भावितं मनः ॥ (४।४)

एवं दृष्ट्वा तु भवतः शकुन्तान् इव लम्बतः । (५।१)

मया निवर्तिता बुद्धिर् ब्रह्मचर्यात् पितामहाः ॥ (५।२)

करिष्ये वः प्रियं कामं निवेक्ष्ये नात्र संशयः । (६।१)

सनाम्नीं यद्यहं कन्याम् उपलप्स्ये कदाचन ॥ (६।२)

भविष्यति च या काचिद् भैक्षवत् स्वयम् उद्यता । (७।१)

प्रतिग्रहीता ताम् अस्मि न भरेयं च याम् अहम् ॥ (७।२)

एवंविधम् अहं कुर्यां निवेशं प्राप्नुयां यदि । (८।१)

अन्यथा न करिष्ये तु सत्यम् एतत् पितामहाः । (८।२)

तत्र चोत्पत्स्यते जन्तुर् भवतां तारणाय वै । (८।३)

शाश्वताश्चाव्ययाश्चैव तिष्ठन्तु पितरो मम ॥ (८।४)

सूत उवाच । (९।१)

एवम् उक्त्वा तु स पितॄंश्चचार पृथिवीं मुनिः । (९।२)

न च स्म लभते भार्यां वृद्धो ऽयम् इति शौनक ॥ (९।३)

यदा निर्वेदम् आपन्नः पितृभिश्चोदितस्तथा । (१०।१)

तदारण्यं स गत्वोच्चैश्चुक्रोश भृशदुःखितः । (१०।२)

स त्वरण्यगतः प्राज्ञः पितॄणां हितकाम्यया । (१०।३)

उवाच कन्यां याचामि तिस्रो वाचः शनैर् इमाः ॥ (१०।४)

यानि भूतानि सन्तीह स्थावराणि चराणि च । (११।१)

अन्तर्हितानि वा यानि तानि शृण्वन्तु मे वचः ॥ (११।२)

उग्रे तपसि वर्तन्तं पितरश्चोदयन्ति माम् । (१२।१)

निविशस्वेति दुःखार्तास्तेषां प्रियचिकीर्षया ॥ (१२।२)

निवेशार्थ्यखिलां भूमिं कन्याभैक्षं चरामि भोः । (१३।१)

दरिद्रो दुःखशीलश्च पितृभिः संनियोजितः ॥ (१३।२)

यस्य कन्यास्ति भूतस्य ये मयेह प्रकीर्तिताः । (१४।१)

ते मे कन्यां प्रयच्छन्तु चरतः सर्वतोदिशम् ॥ (१४।२)

मम कन्या सनाम्नी या भैक्षवच्चोद्यता भवेत् । (१५।१)

भरेयं चैव यां नाहं तां मे कन्यां प्रयच्छत ॥ (१५।२)

ततस्ते पन्नगा ये वै जरत्कारौ समाहिताः । (१६।१)

ताम् आदाय प्रवृत्तिं ते वासुकेः प्रत्यवेदयन् ॥ (१६।२)

तेषां श्रुत्वा स नागेन्द्रः कन्यां तां समलंकृताम् । (१७।१)

प्रगृह्यारण्यम् अगमत् समीपं तस्य पन्नगः ॥ (१७।२)

तत्र तां भैक्षवत् कन्यां प्रादात् तस्मै महात्मने । (१८।१)

नागेन्द्रो वासुकिर् ब्रह्मन् न स तां प्रत्यगृह्णत ॥ (१८।२)

असनामेति वै मत्वा भरणे चाविचारिते । (१९।१)

मोक्षभावे स्थितश्चापि द्वन्द्वीभूतः परिग्रहे ॥ (१९।२)

ततो नाम स कन्यायाः पप्रच्छ भृगुनन्दन । (२०।१)

वासुके भरणं चास्या न कुर्याम् इत्युवाच ह । (२०।२)

रुरुर् उवाच । (२०।३)

किमर्थं सा तु नागेन्द्रो द्विजेन्द्राय कृतात्मने । (२०।४)

अविज्ञाताय वै दत्ता स्वसा राजीवलोचना । (२०।५)

प्रमतिर् उवाच ॥ (२०।६)