महाभारतMahābhārata

MBh, 12, 22

1350 of 1995 · 31 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशंपायन उवाच । (१।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

1.2१.२

तस्मिन् वाक्यान्तरे वाक्यं पुनर् एवार्जुनो ऽब्रवीत् । (१।२)

tasmin vākyāntare vākyaṃ punar evārjuno 'bravīt |

1.3१.३

विषण्णमनसं ज्येष्ठम् इदं भ्रातरम् ईश्वरम् ॥ (१।३)

viṣaṇṇamanasaṃ jyeṣṭham idaṃ bhrātaram īśvaram ||

2.1२.१

क्षत्रधर्मेण धर्मज्ञ प्राप्य राज्यम् अनुत्तमम् । (२।१)

kṣatradharmeṇa dharmajña prāpya rājyam anuttamam |

2.2२.२

जित्वा चारीन्नरश्रेष्ठ तप्यते किं भवान् भृशम् ॥ (२।२)

jitvā cārīnnaraśreṣṭha tapyate kiṃ bhavān bhṛśam ||

3.1३.१

क्षत्रियाणां महाराज संग्रामे निधनं स्मृतम् । (३।१)

kṣatriyāṇāṃ mahārāja saṃgrāme nidhanaṃ smṛtam |

3.2३.२

विशिष्टं बहुभिर् यज्ञैः क्षत्रधर्मम् अनुस्मर ॥ (३।२)

viśiṣṭaṃ bahubhir yajñaiḥ kṣatradharmam anusmara ||

4.1४.१

ब्राह्मणानां तपस्त्यागः प्रेत्यधर्मविधिः स्मृतः । (४।१)

brāhmaṇānāṃ tapastyāgaḥ pretyadharmavidhiḥ smṛtaḥ |

4.2४.२

क्षत्रियाणां च विहितं संग्रामे निधनं विभो ॥ (४।२)

kṣatriyāṇāṃ ca vihitaṃ saṃgrāme nidhanaṃ vibho ||

5.1५.१

क्षत्रधर्मो महारौद्रः शस्त्रनित्य इति स्मृतः । (५।१)

kṣatradharmo mahāraudraḥ śastranitya iti smṛtaḥ |

5.2५.२

वधश्च भरतश्रेष्ठ काले शस्त्रेण संयुगे ॥ (५।२)

vadhaśca bharataśreṣṭha kāle śastreṇa saṃyuge ||

6.1६.१

ब्राह्मणस्यापि चेद् राजन् क्षत्रधर्मेण तिष्ठतः । (६।१)

brāhmaṇasyāpi ced rājan kṣatradharmeṇa tiṣṭhataḥ |

6.2६.२

प्रशस्तं जीवितं लोके क्षत्रं हि ब्रह्मसंस्थितम् ॥ (६।२)

praśastaṃ jīvitaṃ loke kṣatraṃ hi brahmasaṃsthitam ||

7.1७.१

न त्यागो न पुनर् याच्ञा न तपो मनुजेश्वर । (७।१)

na tyāgo na punar yācñā na tapo manujeśvara |

7.2७.२

क्षत्रियस्य विधीयन्ते न परस्वोपजीवनम् ॥ (७।२)

kṣatriyasya vidhīyante na parasvopajīvanam ||

8.1८.१

स भवान् सर्वधर्मज्ञः सर्वात्मा भरतर्षभ । (८।१)

sa bhavān sarvadharmajñaḥ sarvātmā bharatarṣabha |

8.2८.२

राजा मनीषी निपुणो लोके दृष्टपरावरः ॥ (८।२)

rājā manīṣī nipuṇo loke dṛṣṭaparāvaraḥ ||

9.1९.१

त्यक्त्वा संतापजं शोकं दंशितो भव कर्मणि । (९।१)

tyaktvā saṃtāpajaṃ śokaṃ daṃśito bhava karmaṇi |

9.2९.२

क्षत्रियस्य विशेषेण हृदयं वज्रसंहतम् ॥ (९।२)

kṣatriyasya viśeṣeṇa hṛdayaṃ vajrasaṃhatam ||

10.1१०.१

जित्वारीन् क्षत्रधर्मेण प्राप्य राज्यम् अकण्टकम् । (१०।१)

jitvārīn kṣatradharmeṇa prāpya rājyam akaṇṭakam |

10.2१०.२

विजितात्मा मनुष्येन्द्र यज्ञदानपरो भव ॥ (१०।२)

vijitātmā manuṣyendra yajñadānaparo bhava ||

11.1११.१

इन्द्रो वै ब्रह्मणः पुत्रः कर्मणा क्षत्रियो ऽभवत् । (११।१)

indro vai brahmaṇaḥ putraḥ karmaṇā kṣatriyo 'bhavat |

11.2११.२

ज्ञातीनां पापवृत्तीनां जघान नवतीर् नव ॥ (११।२)

jñātīnāṃ pāpavṛttīnāṃ jaghāna navatīr nava ||

12.1१२.१

तच्चास्य कर्म पूज्यं हि प्रशस्यं च विशां पते । (१२।१)

taccāsya karma pūjyaṃ hi praśasyaṃ ca viśāṃ pate |

12.2१२.२

तेन चेन्द्रत्वम् आपेदे देवानाम् इति नः श्रुतम् ॥ (१२।२)

tena cendratvam āpede devānām iti naḥ śrutam ||

13.1१३.१

स त्वं यज्ञैर् महाराज यजस्व बहुदक्षिणैः । (१३।१)

sa tvaṃ yajñair mahārāja yajasva bahudakṣiṇaiḥ |

13.2१३.२

यथैवेन्द्रो मनुष्येन्द्र चिराय विगतज्वरः ॥ (१३।२)

yathaivendro manuṣyendra cirāya vigatajvaraḥ ||

14.1१४.१

मा त्वम् एवंगते किंचित् क्षत्रियर्षभ शोचिथाः । (१४।१)

mā tvam evaṃgate kiṃcit kṣatriyarṣabha śocithāḥ |

14.2१४.२

गतास्ते क्षत्रधर्मेण शस्त्रपूताः परां गतिम् ॥ (१४।२)

gatāste kṣatradharmeṇa śastrapūtāḥ parāṃ gatim ||

15.1१५.१

भवितव्यं तथा तच्च यद् वृत्तं भरतर्षभ । (१५।१)

bhavitavyaṃ tathā tacca yad vṛttaṃ bharatarṣabha |

15.2१५.२

दिष्टं हि राजशार्दूल न शक्यम् अतिवर्तितुम् ॥ (१५।२)

diṣṭaṃ hi rājaśārdūla na śakyam ativartitum ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 12, 22

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit