महाभारतMahābhārata

MBh, 14, 92

1927 of 1995 · 47 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

जनमेजय उवाच । (१।१)

janamejaya uvāca

1.2१.२

पितामहस्य मे यज्ञे धर्मपुत्रस्य धीमतः । (१।२)

pitāmahasya me yajñe dharmaputrasya dhīmataḥ |

1.3१.३

यद् आश्चर्यम् अभूत् किंचित् तद् भवान् वक्तुम् अर्हति ॥ (१।३)

yad āścaryam abhūt kiṃcit tad bhavān vaktum arhati ||

2.1२.१

वैशंपायन उवाच । (२।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

2.2२.२

श्रूयतां राजशार्दूल महद् आश्चर्यम् उत्तमम् । (२।२)

śrūyatāṃ rājaśārdūla mahad āścaryam uttamam |

2.3२.३

अश्वमेधे महायज्ञे निवृत्ते यद् अभूद् विभो ॥ (२।३)

aśvamedhe mahāyajñe nivṛtte yad abhūd vibho ||

3.1३.१

तर्पितेषु द्विजाग्र्येषु ज्ञातिसंबन्धिबन्धुषु । (३।१)

tarpiteṣu dvijāgryeṣu jñātisaṃbandhibandhuṣu |

3.2३.२

दीनान्धकृपणे चापि तदा भरतसत्तम ॥ (३।२)

dīnāndhakṛpaṇe cāpi tadā bharatasattama ||

4.1४.१

घुष्यमाणे महादाने दिक्षु सर्वासु भारत । (४।१)

ghuṣyamāṇe mahādāne dikṣu sarvāsu bhārata |

4.2४.२

पतत्सु पुष्पवर्षेषु धर्मराजस्य मूर्धनि ॥ (४।२)

patatsu puṣpavarṣeṣu dharmarājasya mūrdhani ||

5.1५.१

बिलान्निष्क्रम्य नकुलो रुक्मपार्श्वस्तदानघ । (५।१)

bilānniṣkramya nakulo rukmapārśvastadānagha |

5.2५.२

वज्राशनिसमं नादम् अमुञ्चत विशां पते ॥ (५।२)

vajrāśanisamaṃ nādam amuñcata viśāṃ pate ||

6.1६.१

सकृद् उत्सृज्य तं नादं त्रासयानो मृगद्विजान् । (६।१)

sakṛd utsṛjya taṃ nādaṃ trāsayāno mṛgadvijān |

6.2६.२

मानुषं वचनं प्राह धृष्टो बिलशयो महान् ॥ (६।२)

mānuṣaṃ vacanaṃ prāha dhṛṣṭo bilaśayo mahān ||

7.1७.१

सक्तुप्रस्थेन वो नायं यज्ञस्तुल्यो नराधिपाः । (७।१)

saktuprasthena vo nāyaṃ yajñastulyo narādhipāḥ |

7.2७.२

उञ्छवृत्तेर् वदान्यस्य कुरुक्षेत्रनिवासिनः ॥ (७।२)

uñchavṛtter vadānyasya kurukṣetranivāsinaḥ ||

8.1८.१

तस्य तद् वचनं श्रुत्वा नकुलस्य विशां पते । (८।१)

tasya tad vacanaṃ śrutvā nakulasya viśāṃ pate |

8.2८.२

विस्मयं परमं जग्मुः सर्वे ते ब्राह्मणर्षभाः ॥ (८।२)

vismayaṃ paramaṃ jagmuḥ sarve te brāhmaṇarṣabhāḥ ||

9.1९.१

ततः समेत्य नकुलं पर्यपृच्छन्त ते द्विजाः । (९।१)

tataḥ sametya nakulaṃ paryapṛcchanta te dvijāḥ |

9.2९.२

कुतस्त्वं समनुप्राप्तो यज्ञं साधुसमागमम् ॥ (९।२)

kutastvaṃ samanuprāpto yajñaṃ sādhusamāgamam ||

10.1१०.१

किं बलं परमं तुभ्यं किं श्रुतं किं परायणम् । (१०।१)

kiṃ balaṃ paramaṃ tubhyaṃ kiṃ śrutaṃ kiṃ parāyaṇam |

10.2१०.२

कथं भवन्तं विद्याम यो नो यज्ञं विगर्हसे ॥ (१०।२)

kathaṃ bhavantaṃ vidyāma yo no yajñaṃ vigarhase ||

11.1११.१

अविलुप्यागमं कृत्स्नं विधिज्ञैर् याजकैः कृतम् । (११।१)

avilupyāgamaṃ kṛtsnaṃ vidhijñair yājakaiḥ kṛtam |

11.2११.२

यथागमं यथान्यायं कर्तव्यं च यथाकृतम् ॥ (११।२)

yathāgamaṃ yathānyāyaṃ kartavyaṃ ca yathākṛtam ||

12.1१२.१

पूजार्हाः पूजिताश्चात्र विधिवच्छास्त्रचक्षुषा । (१२।१)

pūjārhāḥ pūjitāścātra vidhivacchāstracakṣuṣā |

12.2१२.२

मन्त्रपूतं हुतश्चाग्निर् दत्तं देयम् अमत्सरम् ॥ (१२।२)

mantrapūtaṃ hutaścāgnir dattaṃ deyam amatsaram ||

13.1१३.१

तुष्टा द्विजर्षभाश्चात्र दानैर् बहुविधैर् अपि । (१३।१)

tuṣṭā dvijarṣabhāścātra dānair bahuvidhair api |

13.2१३.२

क्षत्रियाश्च सुयुद्धेन श्राद्धैर् अपि पितामहाः ॥ (१३।२)

kṣatriyāśca suyuddhena śrāddhair api pitāmahāḥ ||

14.1१४.१

पालनेन विशस्तुष्टाः कामैस्तुष्टा वरस्त्रियः । (१४।१)

pālanena viśastuṣṭāḥ kāmaistuṣṭā varastriyaḥ |

14.2१४.२

अनुक्रोशैस्तथा शूद्रा दानशेषैः पृथग्जनाः ॥ (१४।२)

anukrośaistathā śūdrā dānaśeṣaiḥ pṛthagjanāḥ ||

15.1१५.१

ज्ञातिसंबन्धिनस्तुष्टाः शौचेन च नृपस्य नः । (१५।१)

jñātisaṃbandhinastuṣṭāḥ śaucena ca nṛpasya naḥ |

15.2१५.२

देवा हविर्भिः पुण्यैश्च रक्षणैः शरणागताः ॥ (१५।२)

devā havirbhiḥ puṇyaiśca rakṣaṇaiḥ śaraṇāgatāḥ ||

16.1१६.१

यद् अत्र तथ्यं तद् ब्रूहि सत्यसंध द्विजातिषु । (१६।१)

yad atra tathyaṃ tad brūhi satyasaṃdha dvijātiṣu |

16.2१६.२

यथाश्रुतं यथादृष्टं पृष्टो ब्राह्मणकाम्यया ॥ (१६।२)

yathāśrutaṃ yathādṛṣṭaṃ pṛṣṭo brāhmaṇakāmyayā ||

17.1१७.१

श्रद्धेयवाक्यः प्राज्ञस्त्वं दिव्यं रूपं बिभर्षि च । (१७।१)

śraddheyavākyaḥ prājñastvaṃ divyaṃ rūpaṃ bibharṣi ca |

17.2१७.२

समागतश्च विप्रैस्त्वं तत्त्वतो वक्तुम् अर्हसि ॥ (१७।२)

samāgataśca vipraistvaṃ tattvato vaktum arhasi ||

18.1१८.१

इति पृष्टो द्विजैस्तैः स प्रहस्य नकुलो ऽब्रवीत् । (१८।१)

iti pṛṣṭo dvijaistaiḥ sa prahasya nakulo 'bravīt |

18.2१८.२

नैषानृता मया वाणी प्रोक्ता दर्पेण वा द्विजाः ॥ (१८।२)

naiṣānṛtā mayā vāṇī proktā darpeṇa vā dvijāḥ ||

19.1१९.१

यन्मयोक्तम् इदं किंचिद् युष्माभिश्चाप्युपश्रुतम् । (१९।१)

yanmayoktam idaṃ kiṃcid yuṣmābhiścāpyupaśrutam |

19.2१९.२

सक्तुप्रस्थेन वो नायं यज्ञस्तुल्यो नराधिपाः । (१९।२)

saktuprasthena vo nāyaṃ yajñastulyo narādhipāḥ |

19.3१९.३

उञ्छवृत्तेर् वदान्यस्य कुरुक्षेत्रनिवासिनः ॥ (१९।३)

uñchavṛtter vadānyasya kurukṣetranivāsinaḥ ||

20.1२०.१

इत्यवश्यं मयैतद् वो वक्तव्यं द्विजपुंगवाः । (२०।१)

ityavaśyaṃ mayaitad vo vaktavyaṃ dvijapuṃgavāḥ |

20.2२०.२

शृणुताव्यग्रमनसः शंसतो मे द्विजर्षभाः ॥ (२०।२)

śṛṇutāvyagramanasaḥ śaṃsato me dvijarṣabhāḥ ||

21.1२१.१

अनुभूतं च दृष्टं च यन्मयाद्भुतम् उत्तमम् । (२१।१)

anubhūtaṃ ca dṛṣṭaṃ ca yanmayādbhutam uttamam |

21.2२१.२

उञ्छवृत्तेर् यथावृत्तं कुरुक्षेत्रनिवासिनः ॥ (२१।२)

uñchavṛtter yathāvṛttaṃ kurukṣetranivāsinaḥ ||

22.1२२.१

स्वर्गं येन द्विजः प्राप्तः सभार्यः ससुतस्नुषः । (२२।१)

svargaṃ yena dvijaḥ prāptaḥ sabhāryaḥ sasutasnuṣaḥ |

22.2२२.२

यथा चार्धं शरीरस्य ममेदं काञ्चनीकृतम् ॥ (२२।२)

yathā cārdhaṃ śarīrasya mamedaṃ kāñcanīkṛtam ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 14, 92

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit