महाभारतMahābhārata

MBh, 8, 62

1212 of 1995 · 128 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

संजय उवाच । (१।१)

saṃjaya uvāca

1.2१.२

दुःशासने तु निहते पुत्रास् तव महारथाः । (१।२)

duḥśāsane tu nihate putrās tava mahārathāḥ |

1.3१.३

महाक्रोधविषा वीराः समरेष्व् अपलायिनः । (१।३)

mahākrodhaviṣā vīrāḥ samareṣv apalāyinaḥ |

1.4१.४

दश राजन् महावीर्यो भीमं प्राच्छादयञ् शरैः ॥ (१।४)

daśa rājan mahāvīryo bhīmaṃ prācchādayañ śaraiḥ ||

2.1२.१

कवची निषङ्गी पाशी दण्डधारो धनुर्धरः । (२।१)

kavacī niṣaṅgī pāśī daṇḍadhāro dhanurdharaḥ |

2.2२.२

अलोलुपः शलः संधो वातवेगसुवर्चसौ ॥ (२।२)

alolupaḥ śalaḥ saṃdho vātavegasuvarcasau ||

3.1३.१

एते समेत्य सहिता भ्रातृव्यसनकर्शिताः । (३।१)

ete sametya sahitā bhrātṛvyasanakarśitāḥ |

3.2३.२

भीमसेनं महाबाहुं मार्गणैः समवारयन् ॥ (३।२)

bhīmasenaṃ mahābāhuṃ mārgaṇaiḥ samavārayan ||

4.1४.१

स वार्यमाणो विशिखैः समन्तात् तैर् महारथैः । (४।१)

sa vāryamāṇo viśikhaiḥ samantāt tair mahārathaiḥ |

4.2४.२

भीमः क्रोधाभिरक्ताक्षः क्रुद्धः काल इवाबभौ ॥ (४।२)

bhīmaḥ krodhābhiraktākṣaḥ kruddhaḥ kāla ivābabhau ||

5.1५.१

तांस् तु भल्लैर् महावेगैर् दशभिर् दशभिः शितैः । (५।१)

tāṃs tu bhallair mahāvegair daśabhir daśabhiḥ śitaiḥ |

5.2५.२

रुक्माङ्गदो रुक्मपुङ्खैः पार्थो निन्ये यमक्षयम् ॥ (५।२)

rukmāṅgado rukmapuṅkhaiḥ pārtho ninye yamakṣayam ||

6.1६.१

हतेषु तेषु वीरेषु प्रदुद्राव बलं तव । (६।१)

hateṣu teṣu vīreṣu pradudrāva balaṃ tava |

6.2६.२

पश्यतः सूतपुत्रस्य पाण्डवस्य भयार्दितम् ॥ (६।२)

paśyataḥ sūtaputrasya pāṇḍavasya bhayārditam ||

7.1७.१

ततः कर्णो महाराज प्रविवेश महारणम् । (७।१)

tataḥ karṇo mahārāja praviveśa mahāraṇam |

7.2७.२

दृष्ट्वा भीमस्य विक्रान्तम् अन्तकस्य प्रजास्व् इव ॥ (७।२)

dṛṣṭvā bhīmasya vikrāntam antakasya prajāsv iva ||

8.1८.१

तस्य त्व् आकारभावज्ञः शल्यः समितिशोभनः । (८।१)

tasya tv ākārabhāvajñaḥ śalyaḥ samitiśobhanaḥ |

8.2८.२

उवाच वचनं कर्णं प्राप्तकालम् अरिंदम । (८।२)

uvāca vacanaṃ karṇaṃ prāptakālam ariṃdama |

8.3८.३

मा व्यथां कुरु राधेय नैतत् त्वय्य् उपपद्यते ॥ (८।३)

mā vyathāṃ kuru rādheya naitat tvayy upapadyate ||

9.1९.१

एते द्रवन्ति राजानो भीमसेनभयार्दिताः । (९।१)

ete dravanti rājāno bhīmasenabhayārditāḥ |

9.2९.२

दुर्योधनश् च संमूढो भ्रातृव्यसनदुःखितः ॥ (९।२)

duryodhanaś ca saṃmūḍho bhrātṛvyasanaduḥkhitaḥ ||

10.1१०.१

दुःशासनस्य रुधिरे पीयमाने महात्मना । (१०।१)

duḥśāsanasya rudhire pīyamāne mahātmanā |

10.2१०.२

व्यापन्नचेतसश् चैव शोकोपहतमन्यवः ॥ (१०।२)

vyāpannacetasaś caiva śokopahatamanyavaḥ ||

11.1११.१

दुर्योधनम् उपासन्ते परिवार्य समन्ततः । (११।१)

duryodhanam upāsante parivārya samantataḥ |

11.2११.२

कृपप्रभृतयः कर्ण हतशेषाश् च सोदराः ॥ (११।२)

kṛpaprabhṛtayaḥ karṇa hataśeṣāś ca sodarāḥ ||

12.1१२.१

पाण्डवा लब्धलक्षाश् च धनंजयपुरोगमाः । (१२।१)

pāṇḍavā labdhalakṣāś ca dhanaṃjayapurogamāḥ |

12.2१२.२

त्वाम् एवाभिमुखाः शूरा युद्धाय समुपास्थिताः ॥ (१२।२)

tvām evābhimukhāḥ śūrā yuddhāya samupāsthitāḥ ||

13.1१३.१

स त्वं पुरुषशार्दूल पौरुषे महति स्थितः । (१३।१)

sa tvaṃ puruṣaśārdūla pauruṣe mahati sthitaḥ |

13.2१३.२

क्षत्रधर्मं पुरस्कृत्य प्रत्युद्याहि धनंजयम् ॥ (१३।२)

kṣatradharmaṃ puraskṛtya pratyudyāhi dhanaṃjayam ||

14.1१४.१

भारो हि धार्तराष्ट्रेण त्वयि सर्वः समर्पितः । (१४।१)

bhāro hi dhārtarāṣṭreṇa tvayi sarvaḥ samarpitaḥ |

14.2१४.२

तम् उद्वह महाबाहो यथाशक्ति यथाबलम् । (१४।२)

tam udvaha mahābāho yathāśakti yathābalam |

14.3१४.३

जये स्याद् विपुला कीर्तिर् ध्रुवः स्वर्गः पराजये ॥ (१४।३)

jaye syād vipulā kīrtir dhruvaḥ svargaḥ parājaye ||

15.1१५.१

वृषसेनश् च राधेय संक्रुद्धस् तनयस् तव । (१५।१)

vṛṣasenaś ca rādheya saṃkruddhas tanayas tava |

15.2१५.२

त्वयि मोहसमापन्ने पाण्डवान् अभिधावति ॥ (१५।२)

tvayi mohasamāpanne pāṇḍavān abhidhāvati ||

16.1१६.१

एतच्छ्रुत्वा तु वचनं शल्यस्यामिततेजसः । (१६।१)

etacchrutvā tu vacanaṃ śalyasyāmitatejasaḥ |

16.2१६.२

हृदि मानुष्यकं भावं चक्रे युद्धाय सुस्थिरम् ॥ (१६।२)

hṛdi mānuṣyakaṃ bhāvaṃ cakre yuddhāya susthiram ||

17.1१७.१

ततः क्रुद्धो वृषसेनो ऽभ्यधावद् आतस्थिवांसं स्वरथं हतारिम् । (१७।१)

tataḥ kruddho vṛṣaseno 'bhyadhāvad ātasthivāṃsaṃ svarathaṃ hatārim |

17.2१७.२

वृकोदरं कालम् इवात्तदण्डं गदाहस्तं पोथमानं त्वदीयान् ॥ (१७।२)

vṛkodaraṃ kālam ivāttadaṇḍaṃ gadāhastaṃ pothamānaṃ tvadīyān ||

18.1१८.१

तम् अभ्यधावन् नकुलः प्रवीरो रोषाद् अमित्रं प्रतुदन् पृषत्कैः । (१८।१)

tam abhyadhāvan nakulaḥ pravīro roṣād amitraṃ pratudan pṛṣatkaiḥ |

18.2१८.२

कर्णस्य पुत्रं समरे प्रहृष्टं जिष्णुर् जिघांसुर् मघवेव जम्भम् ॥ (१८।२)

karṇasya putraṃ samare prahṛṣṭaṃ jiṣṇur jighāṃsur maghaveva jambham ||

19.1१९.१

ततो ध्वजं स्फाटिकचित्रकम्बुं चिछेद वीरो नकुलः क्षुरेण । (१९।१)

tato dhvajaṃ sphāṭikacitrakambuṃ cicheda vīro nakulaḥ kṣureṇa |

19.2१९.२

कर्णात्मजस्येष्वसनं च चित्रं भल्लेन जाम्बूनदपट्टनद्धम् ॥ (१९।२)

karṇātmajasyeṣvasanaṃ ca citraṃ bhallena jāmbūnadapaṭṭanaddham ||

20.1२०.१

अथान्यद् आदाय धनुः सुशीघ्रं कर्णात्मजः पाण्डवम् अभ्यविध्यत् । (२०।१)

athānyad ādāya dhanuḥ suśīghraṃ karṇātmajaḥ pāṇḍavam abhyavidhyat |

20.2२०.२

दिव्यैर् महास्त्रैर् नकुलं महास्त्रो दुःशासनस्यापचितिं यियासुः ॥ (२०।२)

divyair mahāstrair nakulaṃ mahāstro duḥśāsanasyāpacitiṃ yiyāsuḥ ||

21.1२१.१

ततः क्रुद्धो नकुलस् तं महात्मा शरैर् महोल्काप्रतिमैर् अविध्यत् । (२१।१)

tataḥ kruddho nakulas taṃ mahātmā śarair maholkāpratimair avidhyat |

21.2२१.२

दिव्यैर् अस्त्रैर् अभ्यविध्यच् च सो ऽपि कर्णस्य पुत्रो नकुलं कृतास्त्रः ॥ (२१।२)

divyair astrair abhyavidhyac ca so 'pi karṇasya putro nakulaṃ kṛtāstraḥ ||

22.1२२.१

कर्णस्य पुत्रो नकुलस्य राजन् सर्वान् अश्वान् अक्षिणोद् उत्तमास्त्रैः । (२२।१)

karṇasya putro nakulasya rājan sarvān aśvān akṣiṇod uttamāstraiḥ |

22.2२२.२

वनायुजान् सुकुमारस्य शुभ्रान् अलंकृताञ् जातरूपेण शीघ्रान् ॥ (२२।२)

vanāyujān sukumārasya śubhrān alaṃkṛtāñ jātarūpeṇa śīghrān ||

23.1२३.१

ततो हताश्वाद् अवरुह्य यानाद् आदाय चर्म रुचिरं चाष्टचन्द्रम् । (२३।१)

tato hatāśvād avaruhya yānād ādāya carma ruciraṃ cāṣṭacandram |

23.2२३.२

आकाशसंकाशम् असिं गृहीत्वा पोप्लूयमानः खगवच् चचार ॥ (२३।२)

ākāśasaṃkāśam asiṃ gṛhītvā poplūyamānaḥ khagavac cacāra ||

24.1२४.१

ततो ऽन्तरिक्षे नृवराश्वनागांश् चिछेद मार्गान् विचरन् विचित्रान् । (२४।१)

tato 'ntarikṣe nṛvarāśvanāgāṃś cicheda mārgān vicaran vicitrān |

24.2२४.२

ते प्रापतन्न् असिना गां विशस्ता यथाश्वमेधे पशवः शमित्रा ॥ (२४।२)

te prāpatann asinā gāṃ viśastā yathāśvamedhe paśavaḥ śamitrā ||

25.1२५.१

द्विसाहस्रा विदिता युद्धशौण्डा नानादेश्याः सुभृताः सत्यसंधाः । (२५।१)

dvisāhasrā viditā yuddhaśauṇḍā nānādeśyāḥ subhṛtāḥ satyasaṃdhāḥ |

25.2२५.२

एकेन शीघ्रं नकुलेन कृत्ताः सारेप्सुनेवोत्तमचन्दनास् ते ॥ (२५।२)

ekena śīghraṃ nakulena kṛttāḥ sārepsunevottamacandanās te ||

26.1२६.१

तम् आपतन्तं नकुलं सो ऽभिपत्य समन्ततः सायकैर् अभ्यविध्यत् । (२६।१)

tam āpatantaṃ nakulaṃ so 'bhipatya samantataḥ sāyakair abhyavidhyat |

26.2२६.२

स तुद्यमानो नकुलः पृषत्कैर् विव्याध वीरं स चुकोप विद्धः ॥ (२६।२)

sa tudyamāno nakulaḥ pṛṣatkair vivyādha vīraṃ sa cukopa viddhaḥ ||

27.1२७.१

तं कर्णपुत्रो विधमन्तम् एकं नराश्वमातङ्गरथप्रवेकान् । (२७।१)

taṃ karṇaputro vidhamantam ekaṃ narāśvamātaṅgarathapravekān |

27.2२७.२

क्रीडन्तम् अष्टादशभिः पृषत्कैर् विव्याध वीरं स चुकोप विद्धः ॥ (२७।२)

krīḍantam aṣṭādaśabhiḥ pṛṣatkair vivyādha vīraṃ sa cukopa viddhaḥ ||

28.1२८.१

ततो ऽभ्यधावत् समरे जिघांसुः कर्णात्मजं पाण्डुसुतो नृवीरः । (२८।१)

tato 'bhyadhāvat samare jighāṃsuḥ karṇātmajaṃ pāṇḍusuto nṛvīraḥ |

28.2२८.२

तस्येषुभिर् व्यधमत् कर्णपुत्रो महारणे चर्म सहस्रतारम् ॥ (२८।२)

tasyeṣubhir vyadhamat karṇaputro mahāraṇe carma sahasratāram ||

29.1२९.१

तस्यायसं निशितं तीक्ष्णधारम् असिं विकोशं गुरुभारसाहम् । (२९।१)

tasyāyasaṃ niśitaṃ tīkṣṇadhāram asiṃ vikośaṃ gurubhārasāham |

29.2२९.२

द्विषच्छरीरापहरं सुघोरम् आधुन्वतः सर्पम् इवोग्ररूपम् ॥ (२९।२)

dviṣaccharīrāpaharaṃ sughoram ādhunvataḥ sarpam ivograrūpam ||

30.1३०.१

क्षिप्रं शरैः षड्भिर् अमित्रसाहश् चकर्त खड्गं निशितैः सुधारैः । (३०।१)

kṣipraṃ śaraiḥ ṣaḍbhir amitrasāhaś cakarta khaḍgaṃ niśitaiḥ sudhāraiḥ |

30.2३०.२

पुनश् च पीतैर् निशितैः पृषत्कैः स्तनान्तरे गाढम् अथाभ्यविध्यत् ॥ (३०।२)

punaś ca pītair niśitaiḥ pṛṣatkaiḥ stanāntare gāḍham athābhyavidhyat ||

31.1३१.१

स भीमसेनस्य रथं हताश्वो माद्रीसुतः कर्णसुताभितप्तः । (३१।१)

sa bhīmasenasya rathaṃ hatāśvo mādrīsutaḥ karṇasutābhitaptaḥ |

31.2३१.२

आपुप्लुवे सिंह इवाचलाग्रं सम्प्रेक्षमाणस्य धनंजयस्य ॥ (३१।२)

āpupluve siṃha ivācalāgraṃ samprekṣamāṇasya dhanaṃjayasya ||

32.1३२.१

नकुलम् अथ विदित्वा छिन्नबाणासनासिं विरथम् अरिशरार्तं कर्णपुत्रास्त्रभग्नम् । (३२।१)

nakulam atha viditvā chinnabāṇāsanāsiṃ viratham ariśarārtaṃ karṇaputrāstrabhagnam |

32.2३२.२

पवनधुतपताका ह्रादिनो वल्गिताश्वा वरपुरुषनियत्तास् ते रथाः शीघ्रम् ईयुः ॥ (३२।२)

pavanadhutapatākā hrādino valgitāśvā varapuruṣaniyattās te rathāḥ śīghram īyuḥ ||

33.1३३.१

द्रुपदसुतवरिष्ठाः पञ्च शैनेयषष्ठा द्रुपददुहितृपुत्राः पञ्च चामित्रसाहाः । (३३।१)

drupadasutavariṣṭhāḥ pañca śaineyaṣaṣṭhā drupadaduhitṛputrāḥ pañca cāmitrasāhāḥ |

33.2३३.२

द्विरदरथनराश्वान् सूदयन्तस् त्वदीयान् भुजगपतिनिकाशैर् मार्गणैर् आत्तशस्त्राः ॥ (३३।२)

dviradarathanarāśvān sūdayantas tvadīyān bhujagapatinikāśair mārgaṇair āttaśastrāḥ ||

34.1३४.१

अथ तव रथमुख्यास् तान् प्रतीयुस् त्वरन्तो हृदिकसुतकृपौ च द्रौणिदुर्योधनौ च । (३४।१)

atha tava rathamukhyās tān pratīyus tvaranto hṛdikasutakṛpau ca drauṇiduryodhanau ca |

34.2३४.२

शकुनिशुकवृकाश् च क्राथदेवावृधौ च द्विरदजलदघोषैः स्यन्दनैः कार्मुकैश् च ॥ (३४।२)

śakuniśukavṛkāś ca krāthadevāvṛdhau ca dviradajaladaghoṣaiḥ syandanaiḥ kārmukaiś ca ||

35.1३५.१

तव नरवरवर्यास् तान् दशैकं च वीरान् प्रवरशरवराग्र्यैस् ताडयन्तो ऽभ्यरुन्धन् । (३५।१)

tava naravaravaryās tān daśaikaṃ ca vīrān pravaraśaravarāgryais tāḍayanto 'bhyarundhan |

35.2३५.२

नवजलदसवर्णैर् हस्तिभिस् तान् उदीयुर् गिरिशिखरनिकाशैर् भीमवेगैः कुणिन्दाः ॥ (३५।२)

navajaladasavarṇair hastibhis tān udīyur giriśikharanikāśair bhīmavegaiḥ kuṇindāḥ ||

36.1३६.१

सुकल्पिता हैमवता मदोत्कटा रणाभिकामैः कृतिभिः समास्थिताः । (३६।१)

sukalpitā haimavatā madotkaṭā raṇābhikāmaiḥ kṛtibhiḥ samāsthitāḥ |

36.2३६.२

सुवर्णजालावतता बभुर् गजास् तथा यथा वै जलदाः सविद्युतः ॥ (३६।२)

suvarṇajālāvatatā babhur gajās tathā yathā vai jaladāḥ savidyutaḥ ||

37.1३७.१

कुणिन्दपुत्रो दशभिर् महायसैः कृपं ससूताश्वम् अपीडयद् भृशम् । (३७।१)

kuṇindaputro daśabhir mahāyasaiḥ kṛpaṃ sasūtāśvam apīḍayad bhṛśam |

37.2३७.२

ततः शरद्वत्सुतसायकैर् हतः सहैव नागेन पपात भूतले ॥ (३७।२)

tataḥ śaradvatsutasāyakair hataḥ sahaiva nāgena papāta bhūtale ||

38.1३८.१

कुणिन्दपुत्रावरजस् तु तोमरैर् दिवाकरांशुप्रतिमैर् अयस्मयैः । (३८।१)

kuṇindaputrāvarajas tu tomarair divākarāṃśupratimair ayasmayaiḥ |

38.2३८.२

रथं च विक्षोभ्य ननाद नर्दतस् ततो ऽस्य गान्धारपतिः शिरो ऽहरत् ॥ (३८।२)

rathaṃ ca vikṣobhya nanāda nardatas tato 'sya gāndhārapatiḥ śiro 'harat ||

39.1३९.१

ततः कुणिन्देषु हतेषु तेष्व् अथ प्रहृष्टरूपास् तव ते महारथाः । (३९।१)

tataḥ kuṇindeṣu hateṣu teṣv atha prahṛṣṭarūpās tava te mahārathāḥ |

39.2३९.२

भृशं प्रदध्मुर् लवणाम्बुसंभवान् परांश् च बाणासनपाणयो ऽभ्ययुः ॥ (३९।२)

bhṛśaṃ pradadhmur lavaṇāmbusaṃbhavān parāṃś ca bāṇāsanapāṇayo 'bhyayuḥ ||

40.1४०.१

अथाभवद् युद्धम् अतीव दारुणं पुनः कुरूणां सह पाण्डुसृञ्जयैः । (४०।१)

athābhavad yuddham atīva dāruṇaṃ punaḥ kurūṇāṃ saha pāṇḍusṛñjayaiḥ |

40.2४०.२

शरासिशक्त्यृष्टिगदापरश्वधैर् नराश्वनागासुहरं भृशाकुलम् ॥ (४०।२)

śarāsiśaktyṛṣṭigadāparaśvadhair narāśvanāgāsuharaṃ bhṛśākulam ||

41.1४१.१

रथाश्वमातङ्गपदातिभिस् ततः परस्परं विप्रहतापतन् क्षितौ । (४१।१)

rathāśvamātaṅgapadātibhis tataḥ parasparaṃ viprahatāpatan kṣitau |

41.2४१.२

यथा सविद्युत्स्तनिता बलाहकाः समास्थिता दिग्भ्य इवोग्रमारुतैः ॥ (४१।२)

yathā savidyutstanitā balāhakāḥ samāsthitā digbhya ivogramārutaiḥ ||

42.1४२.१

ततः शतानीकहतान् महागजांस् तथा रथान् पत्तिगणांश् च तावकान् । (४२।१)

tataḥ śatānīkahatān mahāgajāṃs tathā rathān pattigaṇāṃś ca tāvakān |

42.2४२.२

जघान भोजश् च हयान् अथापतन् विशस्त्रकृत्ताः कृतवर्मणा द्विपाः ॥ (४२।२)

jaghāna bhojaś ca hayān athāpatan viśastrakṛttāḥ kṛtavarmaṇā dvipāḥ ||

43.1४३.१

अथापरे द्रौणिशराहता द्विपास् त्रयः ससर्वायुधयोधकेतवः । (४३।१)

athāpare drauṇiśarāhatā dvipās trayaḥ sasarvāyudhayodhaketavaḥ |

43.2४३.२

निपेतुर् उर्व्यां व्यसवः प्रपातितास् तथा यथा वज्रहता महाचलाः ॥ (४३।२)

nipetur urvyāṃ vyasavaḥ prapātitās tathā yathā vajrahatā mahācalāḥ ||

44.1४४.१

कुणिन्दराजावरजाद् अनन्तरः स्तनान्तरे पत्रिवरैर् अताडयत् । (४४।१)

kuṇindarājāvarajād anantaraḥ stanāntare patrivarair atāḍayat |

44.2४४.२

तवात्मजं तस्य तवात्मजः शरैः शितैः शरीरं बिभिदे द्विपं च तम् ॥ (४४।२)

tavātmajaṃ tasya tavātmajaḥ śaraiḥ śitaiḥ śarīraṃ bibhide dvipaṃ ca tam ||

45.1४५.१

स नागराजः सह राजसूनुना पपात रक्तं बहु सर्वतः क्षरन् । (४५।१)

sa nāgarājaḥ saha rājasūnunā papāta raktaṃ bahu sarvataḥ kṣaran |

45.2४५.२

शचीशवज्रप्रहतो ऽम्बुदागमे यथा जलं गैरिकपर्वतस् तथा ॥ (४५।२)

śacīśavajraprahato 'mbudāgame yathā jalaṃ gairikaparvatas tathā ||

46.1४६.१

कुणिन्दपुत्रप्रहितो ऽपरद्विपः शुकं ससूताश्वरथं व्यपोथयत् । (४६।१)

kuṇindaputraprahito 'paradvipaḥ śukaṃ sasūtāśvarathaṃ vyapothayat |

46.2४६.२

ततो ऽपतत् क्राथशराभिदारितः सहेश्वरो वज्रहतो यथा गिरिः ॥ (४६।२)

tato 'patat krāthaśarābhidāritaḥ saheśvaro vajrahato yathā giriḥ ||

47.1४७.१

रथी द्विपस्थेन हतो ऽपतच्छरैः क्राथाधिपः पर्वतजेन दुर्जयः । (४७।१)

rathī dvipasthena hato 'pataccharaiḥ krāthādhipaḥ parvatajena durjayaḥ |

47.2४७.२

सवाजिसूतेष्वसनस् तथापतद् यथा महावातहतो महाद्रुमः ॥ (४७।२)

savājisūteṣvasanas tathāpatad yathā mahāvātahato mahādrumaḥ ||

48.1४८.१

वृको द्विपस्थं गिरिराजवासिनं भृशं शरैर् द्वादशभिः पराभिनत् । (४८।१)

vṛko dvipasthaṃ girirājavāsinaṃ bhṛśaṃ śarair dvādaśabhiḥ parābhinat |

48.2४८.२

ततो वृकं साश्वरथं महाजवं त्वरंश् चतुर्भिश् चरणे व्यपोथयत् ॥ (४८।२)

tato vṛkaṃ sāśvarathaṃ mahājavaṃ tvaraṃś caturbhiś caraṇe vyapothayat ||

49.1४९.१

स नागराजः सनियन्तृको ऽपतत् पराहतो बभ्रुसुतेषुभिर् भृशम् । (४९।१)

sa nāgarājaḥ saniyantṛko 'patat parāhato babhrusuteṣubhir bhṛśam |

49.2४९.२

स चापि देवावृधसूनुर् अर्दितः पपात नुन्नः सहदेवसूनुना ॥ (४९।२)

sa cāpi devāvṛdhasūnur arditaḥ papāta nunnaḥ sahadevasūnunā ||

50.1५०.१

विषाणपोत्रापरगात्रघातिना गजेन हन्तुं शकुनेः कुणिन्दजः । (५०।१)

viṣāṇapotrāparagātraghātinā gajena hantuṃ śakuneḥ kuṇindajaḥ |

50.2५०.२

जगाम वेगेन भृशार्दयंश् च तं ततो ऽस्य गान्धारपतिः शिरो ऽहरत् ॥ (५०।२)

jagāma vegena bhṛśārdayaṃś ca taṃ tato 'sya gāndhārapatiḥ śiro 'harat ||

51.1५१.१

ततः शतानीकहता महागजा हया रथाः पत्तिगणाश् च तावकाः । (५१।१)

tataḥ śatānīkahatā mahāgajā hayā rathāḥ pattigaṇāś ca tāvakāḥ |

51.2५१.२

सुपर्णवातप्रहता यथा नगास् तथा गता गाम् अवशा विचूर्णिताः ॥ (५१।२)

suparṇavātaprahatā yathā nagās tathā gatā gām avaśā vicūrṇitāḥ ||

52.1५२.१

ततो ऽभ्यविध्यद् बहुभिः शितैः शरैः कुणिन्दपुत्रो नकुलात्मजं स्मयन् । (५२।१)

tato 'bhyavidhyad bahubhiḥ śitaiḥ śaraiḥ kuṇindaputro nakulātmajaṃ smayan |

52.2५२.२

ततो ऽस्य कायान् निचकर्त नाकुलिः शिरः क्षुरेणाम्बुजसंनिभाननम् ॥ (५२।२)

tato 'sya kāyān nicakarta nākuliḥ śiraḥ kṣureṇāmbujasaṃnibhānanam ||

53.1५३.१

ततः शतानीकम् अविध्यद् आशुगैस् त्रिभिः शितैः कर्णसुतो ऽर्जुनं त्रिभिः । (५३।१)

tataḥ śatānīkam avidhyad āśugais tribhiḥ śitaiḥ karṇasuto 'rjunaṃ tribhiḥ |

53.2५३.२

त्रिभिश् च भीमं नकुलं च सप्तभिर् जनार्दनं द्वादशभिश् च सायकैः ॥ (५३।२)

tribhiś ca bhīmaṃ nakulaṃ ca saptabhir janārdanaṃ dvādaśabhiś ca sāyakaiḥ ||

54.1५४.१

तद् अस्य कर्मातिमनुष्यकर्मणः समीक्ष्य हृष्टाः कुरवो ऽभ्यपूजयन् । (५४।१)

tad asya karmātimanuṣyakarmaṇaḥ samīkṣya hṛṣṭāḥ kuravo 'bhyapūjayan |

54.2५४.२

पराक्रमज्ञास् तु धनंजयस्य ते हुतो ऽयम् अग्नाव् इति तं तु मेनिरे ॥ (५४।२)

parākramajñās tu dhanaṃjayasya te huto 'yam agnāv iti taṃ tu menire ||

55.1५५.१

ततः किरीटी परवीरघाती हताश्वम् आलोक्य नरप्रवीरम् । (५५।१)

tataḥ kirīṭī paravīraghātī hatāśvam ālokya narapravīram |

55.2५५.२

तम् अभ्यधावद् वृषसेनम् आहवे स सूतजस्य प्रमुखे स्थितं तदा ॥ (५५।२)

tam abhyadhāvad vṛṣasenam āhave sa sūtajasya pramukhe sthitaṃ tadā ||

56.1५६.१

तम् आपतन्तं नरवीरम् उग्रं महाहवे बाणसहस्रधारिणम् । (५६।१)

tam āpatantaṃ naravīram ugraṃ mahāhave bāṇasahasradhāriṇam |

56.2५६.२

अभ्यापतत् कर्णसुतो महारथो यथैव चेन्द्रं नमुचिः पुरातने ॥ (५६।२)

abhyāpatat karṇasuto mahāratho yathaiva cendraṃ namuciḥ purātane ||

57.1५७.१

ततो ऽद्भुतेनैकशतेन पार्थं शरैर् विद्ध्वा सूतपुत्रस्य पुत्रः । (५७।१)

tato 'dbhutenaikaśatena pārthaṃ śarair viddhvā sūtaputrasya putraḥ |

57.2५७.२

ननाद नादं सुमहानुभावो विद्ध्वेव शक्रं नमुचिः पुरा वै ॥ (५७।२)

nanāda nādaṃ sumahānubhāvo viddhveva śakraṃ namuciḥ purā vai ||

58.1५८.१

पुनः स पार्थं वृषसेन उग्रैर् बाणैर् अविध्यद् भुजमूलमध्ये । (५८।१)

punaḥ sa pārthaṃ vṛṣasena ugrair bāṇair avidhyad bhujamūlamadhye |

58.2५८.२

तथैव कृष्णं नवभिः समार्दयत् पुनश् च पार्थं दशभिः शिताग्रैः ॥ (५८।२)

tathaiva kṛṣṇaṃ navabhiḥ samārdayat punaś ca pārthaṃ daśabhiḥ śitāgraiḥ ||

59.1५९.१

ततः किरीटी रणमूर्ध्नि कोपात् कृत्वा त्रिशाखां भ्रुकुटिं ललाटे । (५९।१)

tataḥ kirīṭī raṇamūrdhni kopāt kṛtvā triśākhāṃ bhrukuṭiṃ lalāṭe |

59.2५९.२

मुमोच बाणान् विशिखान् महात्मा वधाय राजन् सूतपुत्रस्य संख्ये ॥ (५९।२)

mumoca bāṇān viśikhān mahātmā vadhāya rājan sūtaputrasya saṃkhye ||

60.1६०.१

विव्याध चैनं दशभिः पृषत्कैर् मर्मस्व् असक्तं प्रसभं किरीटी । (६०।१)

vivyādha cainaṃ daśabhiḥ pṛṣatkair marmasv asaktaṃ prasabhaṃ kirīṭī |

60.2६०.२

चिछेद चास्येष्वसनं भुजौ च क्षुरैश् चतुर्भिः शिर एव चोग्रैः ॥ (६०।२)

cicheda cāsyeṣvasanaṃ bhujau ca kṣuraiś caturbhiḥ śira eva cograiḥ ||

61.1६१.१

स पार्थबाणाभिहतः पपात रथाद् विबाहुर् विशिरा धरायाम् । (६१।१)

sa pārthabāṇābhihataḥ papāta rathād vibāhur viśirā dharāyām |

61.2६१.२

सुपुष्पितः पर्णधरो ऽतिकायो वातेरितः शाल इवाद्रिशृङ्गात् ॥ (६१।२)

supuṣpitaḥ parṇadharo 'tikāyo vāteritaḥ śāla ivādriśṛṅgāt ||

62.1६२.१

तं प्रेक्ष्य बाणाभिहतं पतन्तं रथात् सुतं सूतजः क्षिप्रकारी । (६२।१)

taṃ prekṣya bāṇābhihataṃ patantaṃ rathāt sutaṃ sūtajaḥ kṣiprakārī |

62.2६२.२

रथं रथेनाशु जगाम वेगात् किरीटिनः पुत्रवधाभितप्तः ॥ (६२।२)

rathaṃ rathenāśu jagāma vegāt kirīṭinaḥ putravadhābhitaptaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 8, 62

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit