वैशम्पायन उवाच । (१।१)

भीमसेनवचः श्रुत्वा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः । (१।२)

निःश्वस्य पुरुषव्याघ्रः संप्रदध्यौ परंतपः ॥ (१।३)

स मुहूर्तम् इव ध्यात्वा विनिश्चित्येतिकृत्यताम् । (२।१)

भीमसेनम् इदं वाक्यम् अपदान्तरम् अब्रवीत् ॥ (२।२)

एवम् एतन् महाबाहो यथा वदसि भारत । (३।१)

इदम् अन्यत् समाधत्स्व वाक्यं मे वाक्यकोविद ॥ (३।२)

महापापानि कर्माणि यानि केवलसाहसात् । (४।१)

आरभ्यन्ते भीमसेन व्यथन्ते तानि भारत ॥ (४।२)

सुमन्त्रिते सुविक्रान्ते सुकृते सुविचारिते । (५।१)

सिध्यन्त्यर्था महाबाहो दैवं चात्र प्रदक्षिणम् ॥ (५।२)

त्वं तु केवलचापल्याद् बलदर्पोच्छ्रितः स्वयम् । (६।१)

आरब्धव्यम् इदं कर्म मन्यसे शृणु तत्र मे ॥ (६।२)

भूरिश्रवाः शलश्चैव जलसंधश्च वीर्यवान् । (७।१)

भीष्मो द्रोणश्च कर्णश्च द्रोणपुत्रश्च वीर्यवान् ॥ (७।२)

धार्तराष्ट्रा दुराधर्षा दुर्योधनपुरोगमाः । (८।१)

सर्व एव कृतास्त्राश् च सततं चाततायिनः ॥ (८।२)

राजानः पार्थिवाश्चैव ये ऽस्माभिर् उपतापिताः । (९।१)

संश्रिताः कौरवं पक्षं जातस्नेहाश् च साम्प्रतम् ॥ (९।२)

दुर्योधनहिते युक्ता न तथास्मासु भारत । (१०।१)

पूर्णकोशा बलोपेताः प्रयतिष्यन्ति रक्षणे ॥ (१०।२)

सर्वे कौरवसैन्यस्य सपुत्रामात्यसैनिकाः । (११।१)

संविभक्ता हि मात्राभिर् भोगैर् अपि च सर्वशः ॥ (११।२)

दुर्योधनेन ते वीरा मानिताश्च विशेषतः । (१२।१)

प्राणांस्त्यक्ष्यन्ति संग्रामे इति मे निश्चिता मतिः ॥ (१२।२)

समा यद्यपि भीष्मस्य वृत्तिरस्मासु तेषु च । (१३।१)

द्रोणस्य च महाबाहो कृपस्य च महात्मनः ॥ (१३।२)

अवश्यं राजपिण्डस् तैर् निर्वेश्य इति मे मतिः । (१४।१)

तस्मात् त्यक्ष्यन्ति संग्रामे प्राणान् अपि सुदुस्त्यजान् ॥ (१४।२)

सर्वे दिव्यास्त्रविद्वांसः सर्वे धर्मपरायणाः । (१५।१)

अजेयाश् चेति मे बुद्धिर् अपि देवैः सवासवैः ॥ (१५।२)

अमर्षी नित्यसंहृष्टस् तत्र कर्णो महारथः । (१६।१)

सर्वास्त्रविद् अनाधृष्य अभेद्यकवचावृतः ॥ (१६।२)

अनिर्जित्य रणे सर्वान् एतान् पुरुषसत्तमान् । (१७।१)

अशक्यो ह्य् असहायेन हन्तुं दुर्योधनस् त्वया ॥ (१७।२)

न निद्राम् अधिगच्छामि चिन्तयानो वृकोदर । (१८।१)

अति सर्वान् धनुर्ग्राहान् सूतपुत्रस्य लाघवम् ॥ (१८।२)

एतद् वचनम् आज्ञाय भीमसेनो ऽत्यमर्षणः । (१९।१)

बभूव विमनास् त्रस्तो न चैवोवाच किंचन ॥ (१९।२)

तयोः संवदतोर् एवं तदा पाण्डवयोर् द्वयोः । (२०।१)

आजगाम महायोगी व्यासः सत्यवतीसुतः ॥ (२०।२)

सो ऽभिगम्य यथान्यायं पाण्डवैः प्रतिपूजितः । (२१।१)

युधिष्ठिरम् इदं वाक्यम् उवाच वदतां वरः ॥ (२१।२)

युधिष्ठिर महाबाहो वेद्मि ते हृदि मानसम् । (२२।१)

मनीषया ततः क्षिप्रम् आगतो ऽस्मि नरर्षभ ॥ (२२।२)

भीष्माद्द्रोणात् कृपात् कर्णाद् द्रोणपुत्राच्च भारत । (२३।१)

यत् ते भयम् अमित्रघ्न हृदि सम्परिवर्तते ॥ (२३।२)

तत् ते ऽहं नाशयिष्यामि विधिदृष्टेन हेतुना । (२४।१)

तच्छ्रुत्वा धृतिम् आस्थाय कर्मणा प्रतिपादय ॥ (२४।२)

तत एकान्तम् उन्नीय पाराशर्यो युधिष्ठिरम् । (२५।१)

अब्रवीद् उपपन्नार्थम् इदं वाक्यविशारदः ॥ (२५।२)

श्रेयसस् ते परः कालः प्राप्तो भरतसत्तम । (२६।१)

येनाभिभविता शत्रून् रणे पार्थो धनंजयः ॥ (२६।२)

गृहाणेमां मया प्रोक्तां सिद्धिं मूर्तिमतीम् इव । (२७।१)

विद्यां प्रतिस्मृतिं नाम प्रपन्नाय ब्रवीमि ते । (२७।२)

याम् अवाप्य महाबाहुर् अर्जुनः साधयिष्यति ॥ (२७।३)

अस्त्रहेतोर् महेन्द्रं च रुद्रं चैवाभिगच्छतु । (२८।१)

वरुणं च धनेशं च धर्मराजं च पाण्डव । (२८।२)

शक्तो ह्येष सुरान् द्रष्टुं तपसा विक्रमेण च ॥ (२८।३)

ऋषिर् एष महातेजा नारायणसहायवान् । (२९।१)

पुराणः शाश्वतो देवो विष्णोर् अंशः सनातनः ॥ (२९।२)

अस्त्राणीन्द्राच्च रुद्राच्च लोकपालेभ्य एव च । (३०।१)

समादाय महाबाहुर् महत् कर्म करिष्यति ॥ (३०।२)

वनाद् अस्माच्च कौन्तेय वनम् अन्यद् विचिन्त्यताम् । (३१।१)

निवासार्थाय यद् युक्तं भवेद् वः पृथिवीपते ॥ (३१।२)

एकत्र चिरवासो हि न प्रीतिजननो भवेत् । (३२।१)

तापसानां च शान्तानां भवेद् उद्वेगकारकः ॥ (३२।२)

मृगाणाम् उपयोगश् च वीरुदोषधिसंक्षयः । (३३।१)

बिभर्षि हि बहून् विप्रान् वेदवेदाङ्गपारगान् ॥ (३३।२)

एवम् उक्त्वा प्रपन्नाय शुचये भगवान् प्रभुः । (३४।१)

प्रोवाच योगतत्त्वज्ञो योगविद्याम् अनुत्तमाम् ॥ (३४।२)

धर्मराज्ञे तदा धीमान् व्यासः सत्यवतीसुतः । (३५।१)

अनुज्ञाय च कौन्तेयं तत्रैवान्तरधीयत ॥ (३५।२)

युधिष्ठिरस् तु धर्मात्मा तद् ब्रह्म मनसा यतः । (३६।१)

धारयामास मेधावी काले काले समभ्यसन् ॥ (३६।२)

स व्यासवाक्यमुदितो वनाद् द्वैतवनात् ततः । (३७।१)

ययौ सरस्वतीतीरे काम्यकं नाम काननम् ॥ (३७।२)

तम् अन्वयुर् महाराज शिक्षाक्षरविदस् तथा । (३८।१)

ब्राह्मणास् तपसा युक्ता देवेन्द्रम् ऋषयो यथा ॥ (३८।२)

ततः काम्यकम् आसाद्य पुनस् ते भरतर्षभाः । (३९।१)

न्यविशन्त महात्मानः सामात्याः सपदानुगाः ॥ (३९।२)

तत्र ते न्यवसन् राजन् कंचित् कालं मनस्विनः । (४०।१)

धनुर्वेदपरा वीराः शृण्वाना वेदम् उत्तमम् ॥ (४०।२)

चरन्तो मृगयां नित्यं शुद्धैर् बाणैर् मृगार्थिनः । (४१।१)

पितृदैवतविप्रेभ्यो निर्वपन्तो यथाविधि ॥ (४१।२)