महाभारतMahābhārata

MBh, 7, 41

1019 of 1995 · 47 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

धृतराष्ट्र उवाच । (१।१)

dhṛtarāṣṭra uvāca

1.2१.२

बालम् अत्यन्तसुखिनम् अवार्यबलदर्पितम् । (१।२)

bālam atyantasukhinam avāryabaladarpitam |

1.3१.३

युद्धेषु कुशलं वीरं कुलपुत्रं तनुत्यजम् ॥ (१।३)

yuddheṣu kuśalaṃ vīraṃ kulaputraṃ tanutyajam ||

2.1२.१

गाहमानम् अनीकानि सदश्वैस्तं त्रिहायनैः । (२।१)

gāhamānam anīkāni sadaśvaistaṃ trihāyanaiḥ |

2.2२.२

अपि यौधिष्ठिरात् सैन्यात् कश्चिद् अन्वपतद् रथी ॥ (२।२)

api yaudhiṣṭhirāt sainyāt kaścid anvapatad rathī ||

3.1३.१

संजय उवाच । (३।१)

saṃjaya uvāca

3.2३.२

युधिष्ठिरो भीमसेनः शिखण्डी सात्यकिर् यमौ । (३।२)

yudhiṣṭhiro bhīmasenaḥ śikhaṇḍī sātyakir yamau |

3.3३.३

धृष्टद्युम्नो विराटश्च द्रुपदश्च सकेकयः । (३।३)

dhṛṣṭadyumno virāṭaśca drupadaśca sakekayaḥ |

3.4३.४

धृष्टकेतुश्च संरब्धो मत्स्याश्चान्वपतन् रणे ॥ (३।४)

dhṛṣṭaketuśca saṃrabdho matsyāścānvapatan raṇe ||

4.1४.१

अभ्यद्रवन् परीप्सन्तो व्यूढानीकाः प्रहारिणः । (४।१)

abhyadravan parīpsanto vyūḍhānīkāḥ prahāriṇaḥ |

4.2४.२

तान् दृष्ट्वा द्रवतः शूरांस्त्वदीया विमुखाभवन् ॥ (४।२)

tān dṛṣṭvā dravataḥ śūrāṃstvadīyā vimukhābhavan ||

5.1५.१

ततस्तद् विमुखं दृष्ट्वा तव सूनोर् महद् बलम् । (५।१)

tatastad vimukhaṃ dṛṣṭvā tava sūnor mahad balam |

5.2५.२

जामाता तव तेजस्वी विष्टम्भयिषुर् आद्रवत् ॥ (५।२)

jāmātā tava tejasvī viṣṭambhayiṣur ādravat ||

6.1६.१

सैन्धवस्य महाराज पुत्रो राजा जयद्रथः । (६।१)

saindhavasya mahārāja putro rājā jayadrathaḥ |

6.2६.२

स पुत्रगृद्धिनः पार्थान् सहसैन्यान् अवारयत् ॥ (६।२)

sa putragṛddhinaḥ pārthān sahasainyān avārayat ||

7.1७.१

उग्रधन्वा महेष्वासो दिव्यम् अस्त्रम् उदीरयन् । (७।१)

ugradhanvā maheṣvāso divyam astram udīrayan |

7.2७.२

वार्द्धक्षत्रिर् उपासेधत् प्रवणाद् इव कुञ्जरान् ॥ (७।२)

vārddhakṣatrir upāsedhat pravaṇād iva kuñjarān ||

8.1८.१

धृतराष्ट्र उवाच । (८।१)

dhṛtarāṣṭra uvāca

8.2८.२

अतिभारम् अहं मन्ये सैन्धवे संजयाहितम् । (८।२)

atibhāram ahaṃ manye saindhave saṃjayāhitam |

8.3८.३

यद् एकः पाण्डवान् क्रुद्धान् पुत्रगृद्धीन् अवारयत् ॥ (८।३)

yad ekaḥ pāṇḍavān kruddhān putragṛddhīn avārayat ||

9.1९.१

अत्यद्भुतम् इदं मन्ये बलं शौर्यं च सैन्धवे । (९।१)

atyadbhutam idaṃ manye balaṃ śauryaṃ ca saindhave |

9.2९.२

तद् अस्य ब्रूहि मे वीर्यं कर्म चाग्र्यं महात्मनः ॥ (९।२)

tad asya brūhi me vīryaṃ karma cāgryaṃ mahātmanaḥ ||

10.1१०.१

किं दत्तं हुतम् इष्टं वा सुतप्तम् अथवा तपः । (१०।१)

kiṃ dattaṃ hutam iṣṭaṃ vā sutaptam athavā tapaḥ |

10.2१०.२

सिन्धुराजेन येनैकः क्रुद्धान् पार्थान् अवारयत् ॥ (१०।२)

sindhurājena yenaikaḥ kruddhān pārthān avārayat ||

11.1११.१

संजय उवाच । (११।१)

saṃjaya uvāca

11.2११.२

द्रौपदीहरणे यत् तद् भीमसेनेन निर्जितः । (११।२)

draupadīharaṇe yat tad bhīmasenena nirjitaḥ |

11.3११.३

मानात् स तप्तवान् राजा वरार्थी सुमहत् तपः ॥ (११।३)

mānāt sa taptavān rājā varārthī sumahat tapaḥ ||

12.1१२.१

इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेभ्यः प्रियेभ्यः संनिवर्त्य सः । (१२।१)

indriyāṇīndriyārthebhyaḥ priyebhyaḥ saṃnivartya saḥ |

12.2१२.२

क्षुत्पिपासातपसहः कृशो धमनिसंततः । (१२।२)

kṣutpipāsātapasahaḥ kṛśo dhamanisaṃtataḥ |

12.3१२.३

देवम् आराधयच्छर्वं गृणन् ब्रह्म सनातनम् ॥ (१२।३)

devam ārādhayaccharvaṃ gṛṇan brahma sanātanam ||

13.1१३.१

भक्तानुकम्पी भगवांस्तस्य चक्रे ततो दयाम् । (१३।१)

bhaktānukampī bhagavāṃstasya cakre tato dayām |

13.2१३.२

स्वप्नान्ते ऽप्यथ चैवाह हरः सिन्धुपतेः सुतम् । (१३।२)

svapnānte 'pyatha caivāha haraḥ sindhupateḥ sutam |

13.3१३.३

वरं वृणीष्व प्रीतो ऽस्मि जयद्रथ किम् इच्छसि ॥ (१३।३)

varaṃ vṛṇīṣva prīto 'smi jayadratha kim icchasi ||

14.1१४.१

एवम् उक्तस्तु शर्वेण सिन्धुराजो जयद्रथः । (१४।१)

evam uktastu śarveṇa sindhurājo jayadrathaḥ |

14.2१४.२

उवाच प्रणतो रुद्रं प्राञ्जलिर् नियतात्मवान् ॥ (१४।२)

uvāca praṇato rudraṃ prāñjalir niyatātmavān ||

15.1१५.१

पाण्डवेयान् अहं संख्ये भीमवीर्यपराक्रमान् । (१५।१)

pāṇḍaveyān ahaṃ saṃkhye bhīmavīryaparākramān |

15.2१५.२

एको रणे धारयेयं समस्तान् इति भारत ॥ (१५।२)

eko raṇe dhārayeyaṃ samastān iti bhārata ||

16.1१६.१

एवम् उक्तस्तु देवेशो जयद्रथम् अथाब्रवीत् । (१६।१)

evam uktastu deveśo jayadratham athābravīt |

16.2१६.२

ददामि ते वरं सौम्य विना पार्थं धनंजयम् ॥ (१६।२)

dadāmi te varaṃ saumya vinā pārthaṃ dhanaṃjayam ||

17.1१७.१

धारयिष्यसि संग्रामे चतुरः पाण्डुनन्दनान् । (१७।१)

dhārayiṣyasi saṃgrāme caturaḥ pāṇḍunandanān |

17.2१७.२

एवम् अस्त्विति देवेशम् उक्त्वाबुध्यत पार्थिवः ॥ (१७।२)

evam astviti deveśam uktvābudhyata pārthivaḥ ||

18.1१८.१

स तेन वरदानेन दिव्येनास्त्रबलेन च । (१८।१)

sa tena varadānena divyenāstrabalena ca |

18.2१८.२

एकः संधारयामास पाण्डवानाम् अनीकिनीम् ॥ (१८।२)

ekaḥ saṃdhārayāmāsa pāṇḍavānām anīkinīm ||

19.1१९.१

तस्य ज्यातलघोषेण क्षत्रियान् भयम् आविशत् । (१९।१)

tasya jyātalaghoṣeṇa kṣatriyān bhayam āviśat |

19.2१९.२

परांस् तु तव सैन्यस्य हर्षः परमको ऽभवत् ॥ (१९।२)

parāṃs tu tava sainyasya harṣaḥ paramako 'bhavat ||

20.1२०.१

दृष्ट्वा तु क्षत्रिया भारं सैन्धवे सर्वम् अर्पितम् । (२०।१)

dṛṣṭvā tu kṣatriyā bhāraṃ saindhave sarvam arpitam |

20.2२०.२

उत्क्रुश्याभ्यद्रवन् राजन् येन यौधिष्ठिरं बलम् ॥ (२०।२)

utkruśyābhyadravan rājan yena yaudhiṣṭhiraṃ balam ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 7, 41

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit