ब्रह्मोवाच । (१।१)

केचिद् ब्रह्ममयं वृक्षं केचिद् ब्रह्ममयं महत् । (१।२)

केचित् पुरुषम् अव्यक्तं केचित् परम् अनामयम् । (१।३)

मन्यन्ते सर्वम् अप्येतद् अव्यक्तप्रभवाव्ययम् ॥ (१।४)

उच्छ्वासमात्रम् अपि चेद् यो ऽन्तकाले समो भवेत् । (२।१)

आत्मानम् उपसंगम्य सो ऽमृतत्वाय कल्पते ॥ (२।२)

निमेषमात्रम् अपि चेत् संयम्यात्मानम् आत्मनि । (३।१)

गच्छत्यात्मप्रसादेन विदुषां प्राप्तिम् अव्ययाम् ॥ (३।२)

प्राणायामैर् अथ प्राणान् संयम्य स पुनः पुनः । (४।१)

दशद्वादशभिर् वापि चतुर्विंशात् परं ततः ॥ (४।२)

एवं पूर्वं प्रसन्नात्मा लभते यद् यद् इच्छति । (५।१)

अव्यक्तात् सत्त्वम् उद्रिक्तम् अमृतत्वाय कल्पते ॥ (५।२)

सत्त्वात् परतरं नान्यत् प्रशंसन्तीह तद्विदः । (६।१)

अनुमानाद् विजानीमः पुरुषं सत्त्वसंश्रयम् । (६।२)

न शक्यम् अन्यथा गन्तुं पुरुषं तम् अथो द्विजाः ॥ (६।३)

क्षमा धृतिर् अहिंसा च समता सत्यम् आर्जवम् । (७।१)

ज्ञानं त्यागो ऽथ संन्यासः सात्त्विकं वृत्तम् इष्यते ॥ (७।२)

एतेनैवानुमानेन मन्यन्ते ऽथ मनीषिणः । (८।१)

सत्त्वं च पुरुषश्चैकस्तत्र नास्ति विचारणा ॥ (८।२)

आहुर् एके च विद्वांसो ये ज्ञाने सुप्रतिष्ठिताः । (९।१)

क्षेत्रज्ञसत्त्वयोर् ऐक्यम् इत्येतन्नोपपद्यते ॥ (९।२)

पृथग्भूतस्ततो नित्यम् इत्येतद् अविचारितम् । (१०।१)

पृथग्भावश्च विज्ञेयः सहजश्चापि तत्त्वतः ॥ (१०।२)

तथैवैकत्वनानात्वम् इष्यते विदुषां नयः । (११।१)

मशकोदुम्बरे त्वैक्यं पृथक्त्वम् अपि दृश्यते ॥ (११।२)

मत्स्यो यथान्यः स्याद् अप्सु संप्रयोगस्तथानयोः । (१२।१)

संबन्धस्तोयबिन्दूनां पर्णे कोकनदस्य च ॥ (१२।२)

गुरुर् उवाच । (१३।१)

इत्युक्तवन्तं ते विप्रास्तदा लोकपितामहम् । (१३।२)

पुनः संशयम् आपन्नाः पप्रच्छुर् द्विजसत्तमाः ॥ (१३।३)

ऋषय ऊचुः । (१४।१)

किं स्विद् एवेह धर्माणाम् अनुष्ठेयतमं स्मृतम् । (१४।२)

व्याहताम् इव पश्यामो धर्मस्य विविधां गतिम् ॥ (१४।३)

ऊर्ध्वं देहाद् वदन्त्येके नैतद् अस्तीति चापरे । (१५।१)

केचित् संशयितं सर्वं निःसंशयम् अथापरे ॥ (१५।२)

अनित्यं नित्यम् इत्येके नास्त्यस्तीत्यपि चापरे । (१६।१)

एकरूपं द्विधेत्येके व्यामिश्रम् इति चापरे । (१६।२)

एकम् एके पृथक् चान्ये बहुत्वम् इति चापरे ॥ (१६।३)

मन्यन्ते ब्राह्मणा एवं प्राज्ञास्तत्त्वार्थदर्शिनः । (१७।१)

जटाजिनधराश्चान्ये मुण्डाः केचिद् असंवृताः ॥ (१७।२)

अस्नानं केचिद् इच्छन्ति स्नानम् इत्यपि चापरे । (१८।१)

आहारं केचिद् इच्छन्ति केचिच्चानशने रताः ॥ (१८।२)

कर्म केचित् प्रशंसन्ति प्रशान्तिम् अपि चापरे । (१९।१)

देशकालावुभौ केचिन्नैतद् अस्तीति चापरे । (१९।२)

केचिन्मोक्षं प्रशंसन्ति केचिद् भोगान् पृथग्विधान् ॥ (१९।३)

धनानि केचिद् इच्छन्ति निर्धनत्वं तथापरे । (२०।१)

उपास्यसाधनं त्वेके नैतद् अस्तीति चापरे ॥ (२०।२)

अहिंसानिरताश्चान्ये केचिद्धिंसापरायणाः । (२१।१)

पुण्येन यशसेत्येके नैतद् अस्तीति चापरे ॥ (२१।२)

सद्भावनिरताश्चान्ये केचित् संशयिते स्थिताः । (२२।१)

दुःखाद् अन्ये सुखाद् अन्ये ध्यानम् इत्यपरे स्थिताः ॥ (२२।२)

यज्ञम् इत्यपरे धीराः प्रदानम् इति चापरे । (२३।१)

सर्वम् एके प्रशंसन्ति न सर्वम् इति चापरे ॥ (२३।२)

तपस्त्वन्ये प्रशंसन्ति स्वाध्यायम् अपरे जनाः । (२४।१)

ज्ञानं संन्यासम् इत्येके स्वभावं भूतचिन्तकाः ॥ (२४।२)

एवं व्युत्थापिते धर्मे बहुधा विप्रधावति । (२५।१)

निश्चयं नाधिगच्छामः संमूढाः सुरसत्तम ॥ (२५।२)

इदं श्रेय इदं श्रेय इत्येवं प्रस्थितो जनः । (२६।१)

यो हि यस्मिन् रतो धर्मे स तं पूजयते सदा ॥ (२६।२)

तत्र नो विहता प्रज्ञा मनश्च बहुलीकृतम् । (२७।१)

एतद् आख्यातुम् इच्छामः श्रेयः किम् इति सत्तम ॥ (२७।२)

अतः परं च यद् गुह्यं तद् भवान् वक्तुम् अर्हति । (२८।१)

सत्त्वक्षेत्रज्ञयोश्चैव संबन्धः केन हेतुना ॥ (२८।२)

एवम् उक्तः स तैर् विप्रैर् भगवांल् लोकभावनः । (२९।१)

तेभ्यः शशंस धर्मात्मा याथातथ्येन बुद्धिमान् ॥ (२९।२)