संजय उवाच । (१।१)

स्रंसन्त इव मज्जानस्तावकानां भयान्नृप । (१।२)

तौ दृष्ट्वा समतिक्रान्तौ वासुदेवधनंजयौ ॥ (१।३)

सर्वे तु प्रतिसंरब्धा ह्रीमन्तः सत्त्वचोदिताः । (२।१)

स्थिरीभूता महात्मानः प्रत्यगच्छन् धनंजयम् ॥ (२।२)

ये गताः पाण्डवं युद्धे क्रोधामर्षसमन्विताः । (३।१)

ते ऽद्यापि न निवर्तन्ते सिन्धवः सागराद् इव ॥ (३।२)

असन्तस्तु न्यवर्तन्त वेदेभ्य इव नास्तिकाः । (४।१)

नरकं भजमानास्ते प्रत्यपद्यन्त किल्बिषम् ॥ (४।२)

तावतीत्य रथानीकं विमुक्तौ पुरुषर्षभौ । (५।१)

ददृशाते यथा राहोर् आस्यान्मुक्तौ प्रभाकरौ ॥ (५।२)

मत्स्याविव महाजालं विदार्य विगतज्वरौ । (६।१)

तथा कृष्णावदृश्येतां सेनाजालं विदार्य तत् ॥ (६।२)

विमुक्तौ शस्त्रसंबाधाद् द्रोणानीकात् सुदुर्भिदात् । (७।१)

अदृश्येतां महात्मानौ कालसूर्याविवोदितौ ॥ (७।२)

अस्त्रसंबाधनिर्मुक्तौ विमुक्तौ शस्त्रसंकटात् । (८।१)

अदृश्येतां महात्मानौ शत्रुसंबाधकारिणौ ॥ (८।२)

विमुक्तौ ज्वलनस्पर्शान्मकरास्याज्झषाविव । (९।१)

व्यक्षोभयेतां सेनां तौ समुद्रं मकराविव ॥ (९।२)

तावकास्तव पुत्राश्च द्रोणानीकस्थयोस्तयोः । (१०।१)

नैतौ तरिष्यतो द्रोणम् इति चक्रुस्तदा मतिम् ॥ (१०।२)

तौ तु दृष्ट्वा व्यतिक्रान्तौ द्रोणानीकं महाद्युती । (११।१)

नाशशंसुर् महाराज सिन्धुराजस्य जीवितम् ॥ (११।२)

आशा बलवती राजन् पुत्राणाम् अभवत् तव । (१२।१)

द्रोणहार्दिक्ययोः कृष्णौ न मोक्ष्येते इति प्रभो ॥ (१२।२)

ताम् आशां विफलां कृत्वा निस्तीर्णौ तौ परंतपौ । (१३।१)

द्रोणानीकं महाराज भोजानीकं च दुस्तरम् ॥ (१३।२)

अथ दृष्ट्वा व्यतिक्रान्तौ ज्वलिताविव पावकौ । (१४।१)

निराशाः सिन्धुराजस्य जीवितं नाशशंसिरे ॥ (१४।२)

मिथश्च समभाषेताम् अभीतौ भयवर्धनौ । (१५।१)

जयद्रथवधे वाचस्तास्ताः कृष्णधनंजयौ ॥ (१५।२)

असौ मध्ये कृतः षड्भिर् धार्तराष्ट्रैर् महारथैः । (१६।१)

चक्षुर्विषयसम्प्राप्तो न नौ मोक्ष्यति सैन्धवः ॥ (१६।२)

यद्यस्य समरे गोप्ता शक्रो देवगणैः सह । (१७।१)

तथाप्येनं हनिष्याव इति कृष्णावभाषताम् ॥ (१७।२)

इति कृष्णौ महाबाहू मिथः कथयतां तदा । (१८।१)

सिन्धुराजम् अवेक्षन्तौ तत् पुत्रास्तव शुश्रुवुः ॥ (१८।२)

अतीत्य मरुधन्वेव प्रयान्तौ तृषितौ गजौ । (१९।१)

पीत्वा वारि समाश्वस्तौ तथैवास्ताम् अरिंदमौ ॥ (१९।२)

व्याघ्रसिंहगजाकीर्णान् अतिक्रम्येव पर्वतान् । (२०।१)

अदृश्येतां महाबाहू यथा मृत्युजरातिगौ ॥ (२०।२)

तथा हि मुखवर्णो ऽयम् अनयोर् इति मेनिरे । (२१।१)

तावका दृश्य मुक्तौ तौ विक्रोशन्ति स्म सर्वतः ॥ (२१।२)

द्रोणाद् आशीविषाकाराज्ज्वलिताद् इव पावकात् । (२२।१)

अन्येभ्यः पार्थिवेभ्यश्च भास्वन्ताविव भास्करौ ॥ (२२।२)

तौ मुक्तौ सागरप्रख्याद् द्रोणानीकाद् अरिंदमौ । (२३।१)

अदृश्येतां मुदा युक्तौ समुत्तीर्यार्णवं यथा ॥ (२३।२)

शस्त्रौघान्महतो मुक्तौ द्रोणहार्दिक्यरक्षितान् । (२४।१)

रोचमानावदृश्येताम् इन्द्राग्न्योः सदृशौ रणे ॥ (२४।२)

उद्भिन्नरुधिरौ कृष्णौ भारद्वाजस्य सायकैः । (२५।१)

शितैश्चितौ व्यरोचेतां कर्णिकारैर् इवाचलौ ॥ (२५।२)

द्रोणग्राहह्रदान्मुक्तौ शक्त्याशीविषसंकटात् । (२६।१)

अयःशरोग्रमकरात् क्षत्रियप्रवराम्भसः ॥ (२६।२)

ज्याघोषतलनिर्ह्रादाद् गदानिस्त्रिंशविद्युतः । (२७।१)

द्रोणास्त्रमेघान्निर्मुक्तौ सूर्येन्दू तिमिराद् इव ॥ (२७।२)

बाहुभ्याम् इव संतीर्णौ सिन्धुषष्ठाः समुद्रगाः । (२८।१)

तपान्ते सरितः पूर्णा महाग्राहसमाकुलाः ॥ (२८।२)

इति कृष्णौ महेष्वासौ यशसा लोकविश्रुतौ । (२९।१)

सर्वभूतान्यमन्यन्त द्रोणास्त्रबलविस्मयात् ॥ (२९।२)

जयद्रथं समीपस्थम् अवेक्षन्तौ जिघांसया । (३०।१)

रुरुं निपाने लिप्सन्तौ व्याघ्रवत् तावतिष्ठताम् ॥ (३०।२)

यथा हि मुखवर्णो ऽयम् अनयोर् इति मेनिरे । (३१।१)

तव योधा महाराज हतम् एव जयद्रथम् ॥ (३१।२)

लोहिताक्षौ महाबाहू संयत्तौ कृष्णपाण्डवौ । (३२।१)

सिन्धुराजम् अभिप्रेक्ष्य हृष्टौ व्यनदतां मुहुः ॥ (३२।२)

शौरेर् अभीशुहस्तस्य पार्थस्य च धनुष्मतः । (३३।१)

तयोर् आसीत् प्रतिभ्राजः सूर्यपावकयोर् इव ॥ (३३।२)

हर्ष एव तयोर् आसीद् द्रोणानीकप्रमुक्तयोः । (३४।१)

समीपे सैन्धवं दृष्ट्वा श्येनयोर् आमिषं यथा ॥ (३४।२)

तौ तु सैन्धवम् आलोक्य वर्तमानम् इवान्तिके । (३५।१)

सहसा पेततुः क्रुद्धौ क्षिप्रं श्येनाविवामिषे ॥ (३५।२)

तौ तु दृष्ट्वा व्यतिक्रान्तौ हृषीकेशधनंजयौ । (३६।१)

सिन्धुराजस्य रक्षार्थं पराक्रान्तः सुतस्तव ॥ (३६।२)

द्रोणेनाबद्धकवचो राजा दुर्योधनस्तदा । (३७।१)

ययावेकरथेनाजौ हयसंस्कारवित् प्रभो ॥ (३७।२)

कृष्णपार्थौ महेष्वासौ व्यतिक्रम्याथ ते सुतः । (३८।१)

अग्रतः पुण्डरीकाक्षं प्रतीयाय नराधिप ॥ (३८।२)

ततः सर्वेषु सैन्येषु वादित्राणि प्रहृष्टवत् । (३९।१)

प्रावादयन् समतिक्रान्ते तव पुत्रे धनंजयम् ॥ (३९।२)

सिंहनादरवाश्चासञ् शङ्खदुन्दुभिमिश्रिताः । (४०।१)

दृष्ट्वा दुर्योधनं तत्र कृष्णयोः प्रमुखे स्थितम् ॥ (४०।२)

ये च ते सिन्धुराजस्य गोप्तारः पावकोपमाः । (४१।१)

ते प्रहृष्यन्त समरे दृष्ट्वा पुत्रं तवाभिभो ॥ (४१।२)

दृष्ट्वा दुर्योधनं कृष्णस्त्वतिक्रान्तं सहानुगम् । (४२।१)

अब्रवीद् अर्जुनं राजन् प्राप्तकालम् इदं वचः ॥ (४२।२)