MBh, 1, 95
Select a line for its word-by-word analysis.
ततो विवाहे निर्वृत्ते स राजा शंतनुर् नृपः । (१।४)
tato vivāhe nirvṛtte sa rājā śaṃtanur nṛpaḥ |
तां कन्यां रूपसम्पन्नां स्वगृहे संन्यवेशयत् ॥ (१।५)
tāṃ kanyāṃ rūpasampannāṃ svagṛhe saṃnyaveśayat ||
अथापरं महेष्वासं सत्यवत्यां पुनः प्रभुः । (३।१)
athāparaṃ maheṣvāsaṃ satyavatyāṃ punaḥ prabhuḥ |
स राजा शंतनुर् धीमान् कालधर्मम् उपेयिवान् ॥ (४।२)
sa rājā śaṃtanur dhīmān kāladharmam upeyivān ||
स्वर्गते शंतनौ भीष्मश्चित्राङ्गदम् अरिंदमम् । (५।१)
svargate śaṃtanau bhīṣmaścitrāṅgadam ariṃdamam |
स्थापयामास वै राज्ये सत्यवत्या मते स्थितः ॥ (५।२)
sthāpayāmāsa vai rājye satyavatyā mate sthitaḥ ||
स तु चित्राङ्गदः शौर्यात् सर्वांश्चिक्षेप पार्थिवान् । (६।१)
sa tu citrāṅgadaḥ śauryāt sarvāṃścikṣepa pārthivān |
मनुष्यं न हि मेने स कंचित् सदृशम् आत्मनः ॥ (६।२)
manuṣyaṃ na hi mene sa kaṃcit sadṛśam ātmanaḥ ||
तं क्षिपन्तं सुरांश्चैव मनुष्यान् असुरांस्तथा । (७।१)
taṃ kṣipantaṃ surāṃścaiva manuṣyān asurāṃstathā |
नाम वान्यत् प्रगृह्णीष्व यदि युद्धं न दास्यसि । (७।४)
nāma vānyat pragṛhṇīṣva yadi yuddhaṃ na dāsyasi |
त्वयाहं युद्धम् इच्छामि त्वत्सकाशात् तु नामतः । (७।५)
tvayāhaṃ yuddham icchāmi tvatsakāśāt tu nāmataḥ |
आगतो ऽस्मि वृथाभाष्यो न गच्छेन् नामतो मया । (७।६)
āgato 'smi vṛthābhāṣyo na gacchen nāmato mayā |
इत्युक्त्वा गर्जमानौ तौ हिरण्यातीरम् आश्रितौ । (७।७)
ityuktvā garjamānau tau hiraṇyātīram āśritau |
तेनास्य सुमहद् युद्धं कुरुक्षेत्रे बभूव ह ॥ (७।८)
tenāsya sumahad yuddhaṃ kurukṣetre babhūva ha ||
नद्यास्तीरे हिरण्वत्याः समास् तिस्रो ऽभवद् रणः ॥ (८।२)
nadyāstīre hiraṇvatyāḥ samās tisro 'bhavad raṇaḥ ||
मायाधिको ऽवधीद् वीरं गन्धर्वः कुरुसत्तमम् ॥ (९।२)
māyādhiko 'vadhīd vīraṃ gandharvaḥ kurusattamam ||
चित्राङ्गदं कुरुश्रेष्ठं विचित्रशरकार्मुकम् । (१०।१)
citrāṅgadaṃ kuruśreṣṭhaṃ vicitraśarakārmukam |
अन्ताय कृत्वा गन्धर्वो दिवम् आचक्रमे ततः ॥ (१०।२)
antāya kṛtvā gandharvo divam ācakrame tataḥ ||
भीष्मः शांतनवो राजन् प्रेतकार्याण्यकारयत् ॥ (११।२)
bhīṣmaḥ śāṃtanavo rājan pretakāryāṇyakārayat ||
विचित्रवीर्यं च तदा बालम् अप्राप्तयौवनम् । (१२।१)
vicitravīryaṃ ca tadā bālam aprāptayauvanam |
कुरुराज्ये महाबाहुर् अभ्यषिञ्चद् अनन्तरम् ॥ (१२।२)
kururājye mahābāhur abhyaṣiñcad anantaram ||
विचित्रवीर्यस्तु तदा भीष्मस्य वचने स्थितः । (१३।१)
vicitravīryastu tadā bhīṣmasya vacane sthitaḥ |
स धर्मशास्त्रकुशलो भीष्मं शांतनवं नृपः । (१४।१)
sa dharmaśāstrakuśalo bhīṣmaṃ śāṃtanavaṃ nṛpaḥ |
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.