महाभारतMahābhārata

MBh, 1, 95

95 of 1995 · 37 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशंपायन उवाच । (१।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

1.2१.२

चेदिराजसुतां ज्ञात्वा दाशराजेन पोषिताम् । (१।२)

cedirājasutāṃ jñātvā dāśarājena poṣitām |

1.3१.३

विवाहं कारयामास शास्त्रदृष्टेन कर्मणा । (१।३)

vivāhaṃ kārayāmāsa śāstradṛṣṭena karmaṇā |

1.4१.४

ततो विवाहे निर्वृत्ते स राजा शंतनुर् नृपः । (१।४)

tato vivāhe nirvṛtte sa rājā śaṃtanur nṛpaḥ |

1.5१.५

तां कन्यां रूपसम्पन्नां स्वगृहे संन्यवेशयत् ॥ (१।५)

tāṃ kanyāṃ rūpasampannāṃ svagṛhe saṃnyaveśayat ||

2.1२.१

ततः शांतनवो धीमान् सत्यवत्याम् अजायत । (२।१)

tataḥ śāṃtanavo dhīmān satyavatyām ajāyata |

2.2२.२

वीरश्चित्राङ्गदो नाम वीर्येण मनुजान् अति ॥ (२।२)

vīraścitrāṅgado nāma vīryeṇa manujān ati ||

3.1३.१

अथापरं महेष्वासं सत्यवत्यां पुनः प्रभुः । (३।१)

athāparaṃ maheṣvāsaṃ satyavatyāṃ punaḥ prabhuḥ |

3.2३.२

विचित्रवीर्यं राजानं जनयामास वीर्यवान् ॥ (३।२)

vicitravīryaṃ rājānaṃ janayāmāsa vīryavān ||

4.1४.१

अप्राप्तवति तस्मिंश्च यौवनं भरतर्षभ । (४।१)

aprāptavati tasmiṃśca yauvanaṃ bharatarṣabha |

4.2४.२

स राजा शंतनुर् धीमान् कालधर्मम् उपेयिवान् ॥ (४।२)

sa rājā śaṃtanur dhīmān kāladharmam upeyivān ||

5.1५.१

स्वर्गते शंतनौ भीष्मश्चित्राङ्गदम् अरिंदमम् । (५।१)

svargate śaṃtanau bhīṣmaścitrāṅgadam ariṃdamam |

5.2५.२

स्थापयामास वै राज्ये सत्यवत्या मते स्थितः ॥ (५।२)

sthāpayāmāsa vai rājye satyavatyā mate sthitaḥ ||

6.1६.१

स तु चित्राङ्गदः शौर्यात् सर्वांश्चिक्षेप पार्थिवान् । (६।१)

sa tu citrāṅgadaḥ śauryāt sarvāṃścikṣepa pārthivān |

6.2६.२

मनुष्यं न हि मेने स कंचित् सदृशम् आत्मनः ॥ (६।२)

manuṣyaṃ na hi mene sa kaṃcit sadṛśam ātmanaḥ ||

7.1७.१

तं क्षिपन्तं सुरांश्चैव मनुष्यान् असुरांस्तथा । (७।१)

taṃ kṣipantaṃ surāṃścaiva manuṣyān asurāṃstathā |

7.2७.२

गन्धर्वराजो बलवांस्तुल्यनामाभ्ययात् तदा । (७।२)

gandharvarājo balavāṃstulyanāmābhyayāt tadā |

7.3७.३

त्वं वै सदृशनामासि युद्धं देहि नृपात्मज । (७।३)

tvaṃ vai sadṛśanāmāsi yuddhaṃ dehi nṛpātmaja |

7.4७.४

नाम वान्यत् प्रगृह्णीष्व यदि युद्धं न दास्यसि । (७।४)

nāma vānyat pragṛhṇīṣva yadi yuddhaṃ na dāsyasi |

7.5७.५

त्वयाहं युद्धम् इच्छामि त्वत्सकाशात् तु नामतः । (७।५)

tvayāhaṃ yuddham icchāmi tvatsakāśāt tu nāmataḥ |

7.6७.६

आगतो ऽस्मि वृथाभाष्यो न गच्छेन् नामतो मया । (७।६)

āgato 'smi vṛthābhāṣyo na gacchen nāmato mayā |

7.7७.७

इत्युक्त्वा गर्जमानौ तौ हिरण्यातीरम् आश्रितौ । (७।७)

ityuktvā garjamānau tau hiraṇyātīram āśritau |

7.8७.८

तेनास्य सुमहद् युद्धं कुरुक्षेत्रे बभूव ह ॥ (७।८)

tenāsya sumahad yuddhaṃ kurukṣetre babhūva ha ||

8.1८.१

तयोर् बलवतोस्तत्र गन्धर्वकुरुमुख्ययोः । (८।१)

tayor balavatostatra gandharvakurumukhyayoḥ |

8.2८.२

नद्यास्तीरे हिरण्वत्याः समास् तिस्रो ऽभवद् रणः ॥ (८।२)

nadyāstīre hiraṇvatyāḥ samās tisro 'bhavad raṇaḥ ||

9.1९.१

तस्मिन् विमर्दे तुमुले शस्त्रवृष्टिसमाकुले । (९।१)

tasmin vimarde tumule śastravṛṣṭisamākule |

9.2९.२

मायाधिको ऽवधीद् वीरं गन्धर्वः कुरुसत्तमम् ॥ (९।२)

māyādhiko 'vadhīd vīraṃ gandharvaḥ kurusattamam ||

10.1१०.१

चित्राङ्गदं कुरुश्रेष्ठं विचित्रशरकार्मुकम् । (१०।१)

citrāṅgadaṃ kuruśreṣṭhaṃ vicitraśarakārmukam |

10.2१०.२

अन्ताय कृत्वा गन्धर्वो दिवम् आचक्रमे ततः ॥ (१०।२)

antāya kṛtvā gandharvo divam ācakrame tataḥ ||

11.1११.१

तस्मिन् नृपतिशार्दूले निहते भूरिवर्चसि । (११।१)

tasmin nṛpatiśārdūle nihate bhūrivarcasi |

11.2११.२

भीष्मः शांतनवो राजन् प्रेतकार्याण्यकारयत् ॥ (११।२)

bhīṣmaḥ śāṃtanavo rājan pretakāryāṇyakārayat ||

12.1१२.१

विचित्रवीर्यं च तदा बालम् अप्राप्तयौवनम् । (१२।१)

vicitravīryaṃ ca tadā bālam aprāptayauvanam |

12.2१२.२

कुरुराज्ये महाबाहुर् अभ्यषिञ्चद् अनन्तरम् ॥ (१२।२)

kururājye mahābāhur abhyaṣiñcad anantaram ||

13.1१३.१

विचित्रवीर्यस्तु तदा भीष्मस्य वचने स्थितः । (१३।१)

vicitravīryastu tadā bhīṣmasya vacane sthitaḥ |

13.2१३.२

अन्वशासन् महाराज पितृपैतामहं पदम् ॥ (१३।२)

anvaśāsan mahārāja pitṛpaitāmahaṃ padam ||

14.1१४.१

स धर्मशास्त्रकुशलो भीष्मं शांतनवं नृपः । (१४।१)

sa dharmaśāstrakuśalo bhīṣmaṃ śāṃtanavaṃ nṛpaḥ |

14.2१४.२

पूजयामास धर्मेण स चैनं प्रत्यपालयत् ॥ (१४।२)

pūjayāmāsa dharmeṇa sa cainaṃ pratyapālayat ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 1, 95

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit