युधिष्ठिर उवाच । (१।१)

स कथं काञ्चनष्ठीवी सृञ्जयस्य सुतो ऽभवत् । (१।२)

पर्वतेन किमर्थं च दत्तः केन ममार च ॥ (१।३)

यदा वर्षसहस्रायुस्तदा भवति मानवः । (२।१)

कथम् अप्राप्तकौमारः सृञ्जयस्य सुतो मृतः ॥ (२।२)

उताहो नाममात्रं वै सुवर्णष्ठीविनो ऽभवत् । (३।१)

तथ्यं वा काञ्चनष्ठीवीत्येतद् इच्छामि वेदितुम् ॥ (३।२)

वासुदेव उवाच । (४।१)

अत्र ते कथयिष्यामि यथा वृत्तं जनेश्वर । (४।२)

नारदः पर्वतश्चैव प्राग् ऋषी लोकपूजितौ ॥ (४।३)

मातुलो भागिनेयश्च देवलोकाद् इहागतौ । (५।१)

विहर्तुकामौ संप्रीत्या मानुष्येषु पुरा प्रभू ॥ (५।२)

हविःपवित्रभोज्येन देवभोज्येन चैव ह । (६।१)

नारदो मातुलश्चैव भागिनेयश्च पर्वतः ॥ (६।२)

तावुभौ तपसोपेताववनीतलचारिणौ । (७।१)

भुञ्जानौ मानुषान् भोगान् यथावत् पर्यधावताम् ॥ (७।२)

प्रीतिमन्तौ मुदा युक्तौ समयं तत्र चक्रतुः । (८।१)

यो भवेद्धृदि संकल्पः शुभो वा यदि वाशुभः । (८।२)

अन्योन्यस्य स आख्येयो मृषा शापो ऽन्यथा भवेत् ॥ (८।३)

तौ तथेति प्रतिज्ञाय महर्षी लोकपूजितौ । (९।१)

सृञ्जयं श्वैत्यम् अभ्येत्य राजानम् इदम् ऊचतुः ॥ (९।२)

आवां भवति वत्स्यावः कंचित् कालं हिताय ते । (१०।१)

यथावत् पृथिवीपाल आवयोः प्रगुणीभव । (१०।२)

तथेति कृत्वा तौ राजा सत्कृत्योपचचार ह ॥ (१०।३)

ततः कदाचित् तौ राजा महात्मानौ तथागतौ । (११।१)

अब्रवीत् परमप्रीतः सुतेयं वरवर्णिनी ॥ (११।२)

एकैव मम कन्यैषा युवां परिचरिष्यति । (१२।१)

दर्शनीयानवद्याङ्गी शीलवृत्तसमन्विता । (१२।२)

सुकुमारी कुमारी च पद्मकिञ्जल्कसंनिभा ॥ (१२।३)

परमं सौम्य इत्युक्तस्ताभ्यां राजा शशास ताम् । (१३।१)

कन्ये विप्रावुपचर देववत् पितृवच्च ह ॥ (१३।२)

सा तु कन्या तथेत्युक्त्वा पितरं धर्मचारिणी । (१४।१)

यथानिदेशं राज्ञस्तौ सत्कृत्योपचचार ह ॥ (१४।२)

तस्यास्तथोपचारेण रूपेणाप्रतिमेन च । (१५।१)

नारदं हृच्छयस्तूर्णं सहसैवान्वपद्यत ॥ (१५।२)

ववृधे च ततस्तस्य हृदि कामो महात्मनः । (१६।१)

यथा शुक्लस्य पक्षस्य प्रवृत्तावुडुराट् शनैः ॥ (१६।२)

न च तं भागिनेयाय पर्वताय महात्मने । (१७।१)

शशंस मन्मथं तीव्रं व्रीडमानः स धर्मवित् ॥ (१७।२)

तपसा चेङ्गितेनाथ पर्वतो ऽथ बुबोध तत् । (१८।१)

कामार्तं नारदं क्रुद्धः शशापैनं ततो भृशम् ॥ (१८।२)

कृत्वा समयम् अव्यग्रो भवान् वै सहितो मया । (१९।१)

यो भवेद्धृदि संकल्पः शुभो वा यदि वाशुभः ॥ (१९।२)

अन्योन्यस्य स आख्येय इति तद् वै मृषा कृतम् । (२०।१)

भवता वचनं ब्रह्मंस्तस्माद् एतद् वदाम्यहम् ॥ (२०।२)

न हि कामं प्रवर्तन्तं भवान् आचष्ट मे पुरा । (२१।१)

सुकुमार्यां कुमार्यां ते तस्माद् एष शपाम्यहम् ॥ (२१।२)

ब्रह्मवादी गुरुर् यस्मात् तपस्वी ब्राह्मणश्च सन् । (२२।१)

अकार्षीः समयभ्रंशम् आवाभ्यां यः कृतो मिथः ॥ (२२।२)

शप्स्ये तस्मात् सुसंक्रुद्धो भवन्तं तं निबोध मे । (२३।१)

सुकुमारी च ते भार्या भविष्यति न संशयः ॥ (२३।२)

वानरं चैव कन्या त्वां विवाहात् प्रभृति प्रभो । (२४।१)

संद्रक्ष्यन्ति नराश्चान्ये स्वरूपेण विनाकृतम् ॥ (२४।२)

स तद् वाक्यं तु विज्ञाय नारदः पर्वतात् तदा । (२५।१)

अशपत् तम् अपि क्रोधाद् भागिनेयं स मातुलः ॥ (२५।२)

तपसा ब्रह्मचर्येण सत्येन च दमेन च । (२६।१)

युक्तो ऽपि धर्मनित्यश्च न स्वर्गवासम् आप्स्यसि ॥ (२६।२)

तौ तु शप्त्वा भृशं क्रुद्धौ परस्परम् अमर्षणौ । (२७।१)

प्रतिजग्मतुर् अन्योन्यं क्रुद्धाविव गजोत्तमौ ॥ (२७।२)

पर्वतः पृथिवीं कृत्स्नां विचचार महामुनिः । (२८।१)

पूज्यमानो यथान्यायं तेजसा स्वेन भारत ॥ (२८।२)

अथ ताम् अलभत् कन्यां नारदः सृञ्जयात्मजाम् । (२९।१)

धर्मेण धर्मप्रवरः सुकुमारीम् अनिन्दिताम् ॥ (२९।२)

सा तु कन्या यथाशापं नारदं तं ददर्श ह । (३०।१)

पाणिग्रहणमन्त्राणां प्रयोगाद् एव वानरम् ॥ (३०।२)

सुकुमारी च देवर्षिं वानरप्रतिमाननम् । (३१।१)

नैवावमन्यत तदा प्रीतिमत्येव चाभवत् ॥ (३१।२)

उपतस्थे च भर्तारं न चान्यं मनसाप्यगात् । (३२।१)

देवं मुनिं वा यक्षं वा पतित्वे पतिवत्सला ॥ (३२।२)

ततः कदाचिद् भगवान् पर्वतो ऽनुससार ह । (३३।१)

वनं विरहितं किंचित् तत्रापश्यत् स नारदम् ॥ (३३।२)

ततो ऽभिवाद्य प्रोवाच नारदं पर्वतस्तदा । (३४।१)

भवान् प्रसादं कुरुतां स्वर्गादेशाय मे प्रभो ॥ (३४।२)

तम् उवाच ततो दृष्ट्वा पर्वतं नारदस्तदा । (३५।१)

कृताञ्जलिम् उपासीनं दीनं दीनतरः स्वयम् ॥ (३५।२)

त्वयाहं प्रथमं शप्तो वानरस्त्वं भविष्यसि । (३६।१)

इत्युक्तेन मया पश्चाच्छप्तस्त्वम् अपि मत्सरात् । (३६।२)

अद्यप्रभृति वै वासं स्वर्गे नावाप्स्यसीति ह ॥ (३६।३)

तव नैतद्धि सदृशं पुत्रस्थाने हि मे भवान् । (३७।१)

निवर्तयेतां तौ शापम् अन्योन्येन तदा मुनी ॥ (३७।२)

श्रीसमृद्धं तदा दृष्ट्वा नारदं देवरूपिणम् । (३८।१)

सुकुमारी प्रदुद्राव परपत्यभिशङ्कया ॥ (३८।२)

तां पर्वतस्ततो दृष्ट्वा प्रद्रवन्तीम् अनिन्दिताम् । (३९।१)

अब्रवीत् तव भर्तैष नात्र कार्या विचारणा ॥ (३९।२)

ऋषिः परमधर्मात्मा नारदो भगवान् प्रभुः । (४०।१)

तवैवाभेद्यहृदयो मा ते भूद् अत्र संशयः ॥ (४०।२)

सानुनीता बहुविधं पर्वतेन महात्मना । (४१।१)

शापदोषं च तं भर्तुः श्रुत्वा स्वां प्रकृतिं गता । (४१।२)

पर्वतो ऽथ ययौ स्वर्गं नारदो ऽथ ययौ गृहान् ॥ (४१।३)

प्रत्यक्षकर्मा सर्वस्य नारदो ऽयं महान् ऋषिः । (४२।१)

एष वक्ष्यति वै पृष्टो यथा वृत्तं नरोत्तम ॥ (४२।२)