भरद्वाज उवाच । (१।१)

यदि प्राणायते वायुर् वायुर् एव विचेष्टते । (१।२)

श्वसित्याभाषते चैव तस्माज्जीवो निरर्थकः ॥ (१।३)

यद्यूष्मभाव आग्नेयो वह्निना पच्यते यदि । (२।१)

अग्निर् जरयते चैव तस्माज्जीवो निरर्थकः ॥ (२।२)

जन्तोः प्रमीयमाणस्य जीवो नैवोपलभ्यते । (३।१)

वायुर् एव जहात्येनम् ऊष्मभावश्च नश्यति ॥ (३।२)

यदि वातोपमो जीवः संश्लेषो यदि वायुना । (४।१)

वायुमण्डलवद् दृश्यो गच्छेत् सह मरुद्गणैः ॥ (४।२)

श्लेषो यदि च वातेन यदि तस्मात् प्रणश्यति । (५।१)

महार्णवविमुक्तत्वाद् अन्यत् सलिलभाजनम् ॥ (५।२)

कूपे वा सलिलं दद्यात् प्रदीपं वा हुताशने । (६।१)

प्रक्षिप्तं नश्यति क्षिप्रं यथा नश्यत्यसौ तथा ॥ (६।२)

पञ्चसाधारणे ह्यस्मिञ् शरीरे जीवितं कुतः । (७।१)

येषाम् अन्यतरत्यागाच्चतुर्णां नास्ति संग्रहः ॥ (७।२)

नश्यन्त्यापो ह्यनाहाराद् वायुर् उच्छ्वासनिग्रहात् । (८।१)

नश्यते कोष्ठभेदात् खम् अग्निर् नश्यत्यभोजनात् ॥ (८।२)

व्याधिव्रणपरिक्लेशैर् मेदिनी चैव शीर्यते । (९।१)

पीडिते ऽन्यतरे ह्येषां संघातो याति पञ्चधा ॥ (९।२)

तस्मिन् पञ्चत्वम् आपन्ने जीवः किम् अनुधावति । (१०।१)

किं वेदयति वा जीवः किं शृणोति ब्रवीति वा ॥ (१०।२)

एषा गौः परलोकस्थं तारयिष्यति माम् इति । (११।१)

यो दत्त्वा म्रियते जन्तुः सा गौः कं तारयिष्यति ॥ (११।२)

गौश्च प्रतिग्रहीता च दाता चैव समं यदा । (१२।१)

इहैव विलयं यान्ति कुतस्तेषां समागमः ॥ (१२।२)

विहगैर् उपयुक्तस्य शैलाग्रात् पतितस्य वा । (१३।१)

अग्निना चोपयुक्तस्य कुतः संजीवनं पुनः ॥ (१३।२)

छिन्नस्य यदि वृक्षस्य न मूलं प्रतिरोहति । (१४।१)

बीजान्यस्य प्रवर्तन्ते मृतः क्व पुनर् एष्यति ॥ (१४।२)

बीजमात्रं पुरा सृष्टं यद् एतत् परिवर्तते । (१५।१)

मृता मृताः प्रणश्यन्ति बीजाद् बीजं प्रवर्तते ॥ (१५।२)