महाभारतMahābhārata

MBh, 12, 220

1548 of 1995 · 239 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

युधिष्ठिर उवाच । (१।१)

yudhiṣṭhira uvāca

1.2१.२

मग्नस्य व्यसने कृच्छ्रे किं श्रेयः पुरुषस्य हि । (१।२)

magnasya vyasane kṛcchre kiṃ śreyaḥ puruṣasya hi |

1.3१.३

बन्धुनाशे महीपाल राज्यनाशे ऽपि वा पुनः ॥ (१।३)

bandhunāśe mahīpāla rājyanāśe 'pi vā punaḥ ||

2.1२.१

त्वं हि नः परमो वक्ता लोके ऽस्मिन् भरतर्षभ । (२।१)

tvaṃ hi naḥ paramo vaktā loke 'smin bharatarṣabha |

2.2२.२

एतद् भवन्तं पृच्छामि तन्मे वक्तुम् इहार्हसि ॥ (२।२)

etad bhavantaṃ pṛcchāmi tanme vaktum ihārhasi ||

3.1३.१

भीष्म उवाच । (३।१)

bhīṣma uvāca

3.2३.२

पुत्रदारैः सुखैश्चैव वियुक्तस्य धनेन च । (३।२)

putradāraiḥ sukhaiścaiva viyuktasya dhanena ca |

3.3३.३

मग्नस्य व्यसने कृच्छ्रे धृतिः श्रेयस्करी नृप ॥ (३।३)

magnasya vyasane kṛcchre dhṛtiḥ śreyaskarī nṛpa ||

4.1४.१

धैर्येण युक्तस्य सतः शरीरं न विशीर्यते । (४।१)

dhairyeṇa yuktasya sataḥ śarīraṃ na viśīryate |

4.2४.२

आरोग्याच्च शरीरस्य स पुनर् विन्दते श्रियम् ॥ (४।२)

ārogyācca śarīrasya sa punar vindate śriyam ||

5.1५.१

यस्य राज्ञो नरास्तात सात्त्विकीं वृत्तिम् आस्थिताः । (५।१)

yasya rājño narāstāta sāttvikīṃ vṛttim āsthitāḥ |

5.2५.२

तस्य स्थैर्यं च धैर्यं च व्यवसायश्च कर्मसु ॥ (५।२)

tasya sthairyaṃ ca dhairyaṃ ca vyavasāyaśca karmasu ||

6.1६.१

अत्रैवोदाहरन्तीमम् इतिहासं पुरातनम् । (६।१)

atraivodāharantīmam itihāsaṃ purātanam |

6.2६.२

बलिवासवसंवादं पुनर् एव युधिष्ठिर ॥ (६।२)

balivāsavasaṃvādaṃ punar eva yudhiṣṭhira ||

7.1७.१

वृत्ते देवासुरे युद्धे दैत्यदानवसंक्षये । (७।१)

vṛtte devāsure yuddhe daityadānavasaṃkṣaye |

7.2७.२

विष्णुक्रान्तेषु लोकेषु देवराजे शतक्रतौ ॥ (७।२)

viṣṇukrānteṣu lokeṣu devarāje śatakratau ||

8.1८.१

इज्यमानेषु देवेषु चातुर्वर्ण्ये व्यवस्थिते । (८।१)

ijyamāneṣu deveṣu cāturvarṇye vyavasthite |

8.2८.२

समृध्यमाने त्रैलोक्ये प्रीतियुक्ते स्वयंभुवि ॥ (८।२)

samṛdhyamāne trailokye prītiyukte svayaṃbhuvi ||

9.1९.१

रुद्रैर् वसुभिर् आदित्यैर् अश्विभ्याम् अपि चर्षिभिः । (९।१)

rudrair vasubhir ādityair aśvibhyām api carṣibhiḥ |

9.2९.२

गन्धर्वैर् भुजगेन्द्रैश्च सिद्धैश्चान्यैर् वृतः प्रभुः ॥ (९।२)

gandharvair bhujagendraiśca siddhaiścānyair vṛtaḥ prabhuḥ ||

10.1१०.१

चतुर्दन्तं सुदान्तं च वारणेन्द्रं श्रिया वृतम् । (१०।१)

caturdantaṃ sudāntaṃ ca vāraṇendraṃ śriyā vṛtam |

10.2१०.२

आरुह्यैरावतं शक्रस्त्रैलोक्यम् अनुसंययौ ॥ (१०।२)

āruhyairāvataṃ śakrastrailokyam anusaṃyayau ||

11.1११.१

स कदाचित् समुद्रान्ते कस्मिंश्चिद् गिरिगह्वरे । (११।१)

sa kadācit samudrānte kasmiṃścid girigahvare |

11.2११.२

बलिं वैरोचनिं वज्री ददर्शोपससर्प च ॥ (११।२)

baliṃ vairocaniṃ vajrī dadarśopasasarpa ca ||

12.1१२.१

तम् ऐरावतमूर्धस्थं प्रेक्ष्य देवगणैर् वृतम् । (१२।१)

tam airāvatamūrdhasthaṃ prekṣya devagaṇair vṛtam |

12.2१२.२

सुरेन्द्रम् इन्द्रं दैत्येन्द्रो न शुशोच न विव्यथे ॥ (१२।२)

surendram indraṃ daityendro na śuśoca na vivyathe ||

13.1१३.१

दृष्ट्वा तम् अविकारस्थं तिष्ठन्तं निर्भयं बलिम् । (१३।१)

dṛṣṭvā tam avikārasthaṃ tiṣṭhantaṃ nirbhayaṃ balim |

13.2१३.२

अधिरूढो द्विपश्रेष्ठम् इत्युवाच शतक्रतुः ॥ (१३।२)

adhirūḍho dvipaśreṣṭham ityuvāca śatakratuḥ ||

14.1१४.१

दैत्य न व्यथसे शौर्याद् अथवा वृद्धसेवया । (१४।१)

daitya na vyathase śauryād athavā vṛddhasevayā |

14.2१४.२

तपसा भावितत्वाद् वा सर्वथैतत् सुदुष्करम् ॥ (१४।२)

tapasā bhāvitatvād vā sarvathaitat suduṣkaram ||

15.1१५.१

शत्रुभिर् वशम् आनीतो हीनः स्थानाद् अनुत्तमात् । (१५।१)

śatrubhir vaśam ānīto hīnaḥ sthānād anuttamāt |

15.2१५.२

वैरोचने किम् आश्रित्य शोचितव्ये न शोचसि ॥ (१५।२)

vairocane kim āśritya śocitavye na śocasi ||

16.1१६.१

श्रैष्ठ्यं प्राप्य स्वजातीनां भुक्त्वा भोगान् अनुत्तमान् । (१६।१)

śraiṣṭhyaṃ prāpya svajātīnāṃ bhuktvā bhogān anuttamān |

16.2१६.२

हृतस्वबलराज्यस्त्वं ब्रूहि कस्मान्न शोचसि ॥ (१६।२)

hṛtasvabalarājyastvaṃ brūhi kasmānna śocasi ||

17.1१७.१

ईश्वरो हि पुरा भूत्वा पितृपैतामहे पदे । (१७।१)

īśvaro hi purā bhūtvā pitṛpaitāmahe pade |

17.2१७.२

तत् त्वम् अद्य हृतं दृष्ट्वा सपत्नैः किं न शोचसि ॥ (१७।२)

tat tvam adya hṛtaṃ dṛṣṭvā sapatnaiḥ kiṃ na śocasi ||

18.1१८.१

बद्धश्च वारुणैः पाशैर् वज्रेण च समाहतः । (१८।१)

baddhaśca vāruṇaiḥ pāśair vajreṇa ca samāhataḥ |

18.2१८.२

हृतदारो हृतधनो ब्रूहि कस्मान्न शोचसि ॥ (१८।२)

hṛtadāro hṛtadhano brūhi kasmānna śocasi ||

19.1१९.१

भ्रष्टश्रीर् विभवभ्रष्टो यन्न शोचसि दुष्करम् । (१९।१)

bhraṣṭaśrīr vibhavabhraṣṭo yanna śocasi duṣkaram |

19.2१९.२

त्रैलोक्यराज्यनाशे हि को ऽन्यो जीवितुम् उत्सहेत् ॥ (१९।२)

trailokyarājyanāśe hi ko 'nyo jīvitum utsahet ||

20.1२०.१

एतच्चान्यच्च परुषं ब्रुवन्तं परिभूय तम् । (२०।१)

etaccānyacca paruṣaṃ bruvantaṃ paribhūya tam |

20.2२०.२

श्रुत्वा सुखम् असंभ्रान्तो बलिर् वैरोचनो ऽब्रवीत् ॥ (२०।२)

śrutvā sukham asaṃbhrānto balir vairocano 'bravīt ||

21.1२१.१

निगृहीते मयि भृशं शक्र किं कत्थितेन ते । (२१।१)

nigṛhīte mayi bhṛśaṃ śakra kiṃ katthitena te |

21.2२१.२

वज्रम् उद्यम्य तिष्ठन्तं पश्यामि त्वां पुरंदर ॥ (२१।२)

vajram udyamya tiṣṭhantaṃ paśyāmi tvāṃ puraṃdara ||

22.1२२.१

अशक्तः पूर्वम् आसीस्त्वं कथंचिच्छक्ततां गतः । (२२।१)

aśaktaḥ pūrvam āsīstvaṃ kathaṃcicchaktatāṃ gataḥ |

22.2२२.२

कस्त्वद् अन्य इमा वाचः सुक्रूरा वक्तुम् अर्हति ॥ (२२।२)

kastvad anya imā vācaḥ sukrūrā vaktum arhati ||

23.1२३.१

यस्तु शत्रोर् वशस्थस्य शक्तो ऽपि कुरुते दयाम् । (२३।१)

yastu śatror vaśasthasya śakto 'pi kurute dayām |

23.2२३.२

हस्तप्राप्तस्य वीरस्य तं चैव पुरुषं विदुः ॥ (२३।२)

hastaprāptasya vīrasya taṃ caiva puruṣaṃ viduḥ ||

24.1२४.१

अनिश्चयो हि युद्धेषु द्वयोर् विवदमानयोः । (२४।१)

aniścayo hi yuddheṣu dvayor vivadamānayoḥ |

24.2२४.२

एकः प्राप्नोति विजयम् एकश्चैव पराभवम् ॥ (२४।२)

ekaḥ prāpnoti vijayam ekaścaiva parābhavam ||

25.1२५.१

मा च ते भूत् स्वभावो ऽयं मया दैवतपुंगव । (२५।१)

mā ca te bhūt svabhāvo 'yaṃ mayā daivatapuṃgava |

25.2२५.२

ईश्वरः सर्वभूतानां विक्रमेण जितो बलात् ॥ (२५।२)

īśvaraḥ sarvabhūtānāṃ vikrameṇa jito balāt ||

26.1२६.१

नैतद् अस्मत्कृतं शक्र नैतच्छक्र त्वया कृतम् । (२६।१)

naitad asmatkṛtaṃ śakra naitacchakra tvayā kṛtam |

26.2२६.२

यत् त्वम् एवंगतो वज्रिन् यद् वाप्येवंगता वयम् ॥ (२६।२)

yat tvam evaṃgato vajrin yad vāpyevaṃgatā vayam ||

27.1२७.१

अहम् आसं यथाद्य त्वं भविता त्वं यथा वयम् । (२७।१)

aham āsaṃ yathādya tvaṃ bhavitā tvaṃ yathā vayam |

27.2२७.२

मावमंस्था मया कर्म दुष्कृतं कृतम् इत्युत ॥ (२७।२)

māvamaṃsthā mayā karma duṣkṛtaṃ kṛtam ityuta ||

28.1२८.१

सुखदुःखे हि पुरुषः पर्यायेणाधिगच्छति । (२८।१)

sukhaduḥkhe hi puruṣaḥ paryāyeṇādhigacchati |

28.2२८.२

पर्यायेणासि शक्रत्वं प्राप्तः शक्र न कर्मणा ॥ (२८।२)

paryāyeṇāsi śakratvaṃ prāptaḥ śakra na karmaṇā ||

29.1२९.१

कालः काले नयति मां त्वां च कालो नयत्ययम् । (२९।१)

kālaḥ kāle nayati māṃ tvāṃ ca kālo nayatyayam |

29.2२९.२

तेनाहं त्वं यथा नाद्य त्वं चापि न यथा वयम् ॥ (२९।२)

tenāhaṃ tvaṃ yathā nādya tvaṃ cāpi na yathā vayam ||

30.1३०.१

न मातृपितृशुश्रूषा न च दैवतपूजनम् । (३०।१)

na mātṛpitṛśuśrūṣā na ca daivatapūjanam |

30.2३०.२

नान्यो गुणसमाचारः पुरुषस्य सुखावहः ॥ (३०।२)

nānyo guṇasamācāraḥ puruṣasya sukhāvahaḥ ||

31.1३१.१

न विद्या न तपो दानं न मित्राणि न बान्धवाः । (३१।१)

na vidyā na tapo dānaṃ na mitrāṇi na bāndhavāḥ |

31.2३१.२

शक्नुवन्ति परित्रातुं नरं कालेन पीडितम् ॥ (३१।२)

śaknuvanti paritrātuṃ naraṃ kālena pīḍitam ||

32.1३२.१

नागामिनम् अनर्थं हि प्रतिघातशतैर् अपि । (३२।१)

nāgāminam anarthaṃ hi pratighātaśatair api |

32.2३२.२

शक्नुवन्ति प्रतिव्योढुम् ऋते बुद्धिबलान्नराः ॥ (३२।२)

śaknuvanti prativyoḍhum ṛte buddhibalānnarāḥ ||

33.1३३.१

पर्यायैर् हन्यमानानां परित्राता न विद्यते । (३३।१)

paryāyair hanyamānānāṃ paritrātā na vidyate |

33.2३३.२

इदं तु दुःखं यच्छक्र कर्ताहम् इति मन्यते ॥ (३३।२)

idaṃ tu duḥkhaṃ yacchakra kartāham iti manyate ||

34.1३४.१

यदि कर्ता भवेत् कर्ता न क्रियेत कदाचन । (३४।१)

yadi kartā bhavet kartā na kriyeta kadācana |

34.2३४.२

यस्मात् तु क्रियते कर्ता तस्मात् कर्ताप्यनीश्वरः ॥ (३४।२)

yasmāt tu kriyate kartā tasmāt kartāpyanīśvaraḥ ||

35.1३५.१

कालेन त्वाहम् अजयं कालेनाहं जितस्त्वया । (३५।१)

kālena tvāham ajayaṃ kālenāhaṃ jitastvayā |

35.2३५.२

गन्ता गतिमतां कालः कालः कलयति प्रजाः ॥ (३५।२)

gantā gatimatāṃ kālaḥ kālaḥ kalayati prajāḥ ||

36.1३६.१

इन्द्र प्राकृतया बुद्ध्या प्रलपन्नावबुध्यसे । (३६।१)

indra prākṛtayā buddhyā pralapannāvabudhyase |

36.2३६.२

केचित् त्वां बहु मन्यन्ते श्रैष्ठ्यं प्राप्तं स्वकर्मणा ॥ (३६।२)

kecit tvāṃ bahu manyante śraiṣṭhyaṃ prāptaṃ svakarmaṇā ||

37.1३७.१

कथम् अस्मद्विधो नाम जानंल् लोकप्रवृत्तयः । (३७।१)

katham asmadvidho nāma jānaṃl lokapravṛttayaḥ |

37.2३७.२

कालेनाभ्याहतः शोचेन्मुह्येद् वाप्यर्थसंभ्रमे ॥ (३७।२)

kālenābhyāhataḥ śocenmuhyed vāpyarthasaṃbhrame ||

38.1३८.१

नित्यं कालपरीतस्य मम वा मद्विधस्य वा । (३८।१)

nityaṃ kālaparītasya mama vā madvidhasya vā |

38.2३८.२

बुद्धिर् व्यसनम् आसाद्य भिन्ना नौर् इव सीदति ॥ (३८।२)

buddhir vyasanam āsādya bhinnā naur iva sīdati ||

39.1३९.१

अहं च त्वं च ये चान्ये भविष्यन्ति सुराधिपाः । (३९।१)

ahaṃ ca tvaṃ ca ye cānye bhaviṣyanti surādhipāḥ |

39.2३९.२

ते सर्वे शक्र यास्यन्ति मार्गम् इन्द्रशतैर् गतम् ॥ (३९।२)

te sarve śakra yāsyanti mārgam indraśatair gatam ||

40.1४०.१

त्वाम् अप्येवं सुदुर्धर्षं ज्वलन्तं परया श्रिया । (४०।१)

tvām apyevaṃ sudurdharṣaṃ jvalantaṃ parayā śriyā |

40.2४०.२

काले परिणते कालः कालयिष्यति माम् इव ॥ (४०।२)

kāle pariṇate kālaḥ kālayiṣyati mām iva ||

41.1४१.१

बहूनीन्द्रसहस्राणि दैतेयानां युगे युगे । (४१।१)

bahūnīndrasahasrāṇi daiteyānāṃ yuge yuge |

41.2४१.२

अभ्यतीतानि कालेन कालो हि दुरतिक्रमः ॥ (४१।२)

abhyatītāni kālena kālo hi duratikramaḥ ||

42.1४२.१

इदं तु लब्ध्वा त्वं स्थानम् आत्मानं बहु मन्यसे । (४२।१)

idaṃ tu labdhvā tvaṃ sthānam ātmānaṃ bahu manyase |

42.2४२.२

सर्वभूतभवं देवं ब्रह्माणम् इव शाश्वतम् ॥ (४२।२)

sarvabhūtabhavaṃ devaṃ brahmāṇam iva śāśvatam ||

43.1४३.१

न चेदम् अचलं स्थानम् अनन्तं वापि कस्यचित् । (४३।१)

na cedam acalaṃ sthānam anantaṃ vāpi kasyacit |

43.2४३.२

त्वं तु बालिशया बुद्ध्या ममेदम् इति मन्यसे ॥ (४३।२)

tvaṃ tu bāliśayā buddhyā mamedam iti manyase ||

44.1४४.१

अविश्वास्ये विश्वसिषि मन्यसे चाध्रुवं ध्रुवम् । (४४।१)

aviśvāsye viśvasiṣi manyase cādhruvaṃ dhruvam |

44.2४४.२

ममेयम् इति मोहात् त्वं राजश्रियम् अभीप्ससि ॥ (४४।२)

mameyam iti mohāt tvaṃ rājaśriyam abhīpsasi ||

45.1४५.१

नेयं तव न चास्माकं न चान्येषां स्थिरा मता । (४५।१)

neyaṃ tava na cāsmākaṃ na cānyeṣāṃ sthirā matā |

45.2४५.२

अतिक्रम्य बहून् अन्यांस्त्वयि तावद् इयं स्थिता ॥ (४५।२)

atikramya bahūn anyāṃstvayi tāvad iyaṃ sthitā ||

46.1४६.१

कंचित् कालम् इयं स्थित्वा त्वयि वासव चञ्चला । (४६।१)

kaṃcit kālam iyaṃ sthitvā tvayi vāsava cañcalā |

46.2४६.२

गौर् निपानम् इवोत्सृज्य पुनर् अन्यं गमिष्यति ॥ (४६।२)

gaur nipānam ivotsṛjya punar anyaṃ gamiṣyati ||

47.1४७.१

राजलोका ह्यतिक्रान्ता यान्न संख्यातुम् उत्सहे । (४७।१)

rājalokā hyatikrāntā yānna saṃkhyātum utsahe |

47.2४७.२

त्वत्तो बहुतराश्चान्ये भविष्यन्ति पुरंदर ॥ (४७।२)

tvatto bahutarāścānye bhaviṣyanti puraṃdara ||

48.1४८.१

सवृक्षौषधिरत्नेयं ससरित्पर्वताकरा । (४८।१)

savṛkṣauṣadhiratneyaṃ sasaritparvatākarā |

48.2४८.२

तान् इदानीं न पश्यामि यैर् भुक्तेयं पुरा मही ॥ (४८।२)

tān idānīṃ na paśyāmi yair bhukteyaṃ purā mahī ||

49.1४९.१

पृथुर् ऐलो मयो भौमो नरकः शम्बरस्तथा । (४९।१)

pṛthur ailo mayo bhaumo narakaḥ śambarastathā |

49.2४९.२

अश्वग्रीवः पुलोमा च स्वर्भानुर् अमितध्वजः ॥ (४९।२)

aśvagrīvaḥ pulomā ca svarbhānur amitadhvajaḥ ||

50.1५०.१

प्रह्रादो नमुचिर् दक्षो विप्रचित्तिर् विरोचनः । (५०।१)

prahrādo namucir dakṣo vipracittir virocanaḥ |

50.2५०.२

ह्रीनिषेधः सुहोत्रश्च भूरिहा पुष्पवान् वृषः ॥ (५०।२)

hrīniṣedhaḥ suhotraśca bhūrihā puṣpavān vṛṣaḥ ||

51.1५१.१

सत्येषुर् ऋषभो राहुः कपिलाश्वो विरूपकः । (५१।१)

satyeṣur ṛṣabho rāhuḥ kapilāśvo virūpakaḥ |

51.2५१.२

बाणः कार्तस्वरो वह्निर् विश्वदंष्ट्रो ऽथ नैरृतः ॥ (५१।२)

bāṇaḥ kārtasvaro vahnir viśvadaṃṣṭro 'tha nairṛtaḥ ||

52.1५२.१

रित्थाहुत्थौ वीरताम्रौ वराहाश्वो रुचिः प्रभुः । (५२।१)

ritthāhutthau vīratāmrau varāhāśvo ruciḥ prabhuḥ |

52.2५२.२

विश्वजित् प्रतिशौरिश्च वृषाण्डो विष्करो मधुः ॥ (५२।२)

viśvajit pratiśauriśca vṛṣāṇḍo viṣkaro madhuḥ ||

53.1५३.१

हिरण्यकशिपुश्चैव कैटभश्चैव दानवः । (५३।१)

hiraṇyakaśipuścaiva kaiṭabhaścaiva dānavaḥ |

53.2५३.२

दैत्याश्च कालखञ्जाश्च सर्वे ते नैरृतैः सह ॥ (५३।२)

daityāśca kālakhañjāśca sarve te nairṛtaiḥ saha ||

54.1५४.१

एते चान्ये च बहवः पूर्वे पूर्वतराश्च ये । (५४।१)

ete cānye ca bahavaḥ pūrve pūrvatarāśca ye |

54.2५४.२

दैत्येन्द्रा दानवेन्द्राश्च यांश्चान्यान् अनुशुश्रुम ॥ (५४।२)

daityendrā dānavendrāśca yāṃścānyān anuśuśruma ||

55.1५५.१

बहवः पूर्वदैत्येन्द्राः संत्यज्य पृथिवीं गताः । (५५।१)

bahavaḥ pūrvadaityendrāḥ saṃtyajya pṛthivīṃ gatāḥ |

55.2५५.२

कालेनाभ्याहताः सर्वे कालो हि बलवत्तरः ॥ (५५।२)

kālenābhyāhatāḥ sarve kālo hi balavattaraḥ ||

56.1५६.१

सर्वैः क्रतुशतैर् इष्टं न त्वम् एकः शतक्रतुः । (५६।१)

sarvaiḥ kratuśatair iṣṭaṃ na tvam ekaḥ śatakratuḥ |

56.2५६.२

सर्वे धर्मपराश्चासन् सर्वे सततसत्त्रिणः ॥ (५६।२)

sarve dharmaparāścāsan sarve satatasattriṇaḥ ||

57.1५७.१

अन्तरिक्षचराः सर्वे सर्वे ऽभिमुखयोधिनः । (५७।१)

antarikṣacarāḥ sarve sarve 'bhimukhayodhinaḥ |

57.2५७.२

सर्वे संहननोपेताः सर्वे परिघबाहवः ॥ (५७।२)

sarve saṃhananopetāḥ sarve parighabāhavaḥ ||

58.1५८.१

सर्वे मायाशतधराः सर्वे ते कामचारिणः । (५८।१)

sarve māyāśatadharāḥ sarve te kāmacāriṇaḥ |

58.2५८.२

सर्वे समरम् आसाद्य न श्रूयन्ते पराजिताः ॥ (५८।२)

sarve samaram āsādya na śrūyante parājitāḥ ||

59.1५९.१

सर्वे सत्यव्रतपराः सर्वे कामविहारिणः । (५९।१)

sarve satyavrataparāḥ sarve kāmavihāriṇaḥ |

59.2५९.२

सर्वे वेदव्रतपराः सर्वे चासन् बहुश्रुताः ॥ (५९।२)

sarve vedavrataparāḥ sarve cāsan bahuśrutāḥ ||

60.1६०.१

सर्वे संहतम् ऐश्वर्यम् ईश्वराः प्रतिपेदिरे । (६०।१)

sarve saṃhatam aiśvaryam īśvarāḥ pratipedire |

60.2६०.२

न चैश्वर्यमदस्तेषां भूतपूर्वो महात्मनाम् ॥ (६०।२)

na caiśvaryamadasteṣāṃ bhūtapūrvo mahātmanām ||

61.1६१.१

सर्वे यथार्थदातारः सर्वे विगतमत्सराः । (६१।१)

sarve yathārthadātāraḥ sarve vigatamatsarāḥ |

61.2६१.२

सर्वे सर्वेषु भूतेषु यथावत् प्रतिपेदिरे ॥ (६१।२)

sarve sarveṣu bhūteṣu yathāvat pratipedire ||

62.1६२.१

सर्वे दाक्षायणीपुत्राः प्राजापत्या महाबलाः । (६२।१)

sarve dākṣāyaṇīputrāḥ prājāpatyā mahābalāḥ |

62.2६२.२

ज्वलन्तः प्रतपन्तश्च कालेन प्रतिसंहृताः ॥ (६२।२)

jvalantaḥ pratapantaśca kālena pratisaṃhṛtāḥ ||

63.1६३.१

त्वं चैवेमां यदा भुक्त्वा पृथिवीं त्यक्ष्यसे पुनः । (६३।१)

tvaṃ caivemāṃ yadā bhuktvā pṛthivīṃ tyakṣyase punaḥ |

63.2६३.२

न शक्ष्यसि तदा शक्र नियन्तुं शोकम् आत्मनः ॥ (६३।२)

na śakṣyasi tadā śakra niyantuṃ śokam ātmanaḥ ||

64.1६४.१

मुञ्चेच्छां कामभोगेषु मुञ्चेमं श्रीभवं मदम् । (६४।१)

muñcecchāṃ kāmabhogeṣu muñcemaṃ śrībhavaṃ madam |

64.2६४.२

एवं स्वराज्यनाशे त्वं शोकं सम्प्रसहिष्यसि ॥ (६४।२)

evaṃ svarājyanāśe tvaṃ śokaṃ samprasahiṣyasi ||

65.1६५.१

शोककाले शुचो मा त्वं हर्षकाले च मा हृषः । (६५।१)

śokakāle śuco mā tvaṃ harṣakāle ca mā hṛṣaḥ |

65.2६५.२

अतीतानागते हित्वा प्रत्युत्पन्नेन वर्तय ॥ (६५।२)

atītānāgate hitvā pratyutpannena vartaya ||

66.1६६.१

मां चेद् अभ्यागतः कालः सदायुक्तम् अतन्द्रितम् । (६६।१)

māṃ ced abhyāgataḥ kālaḥ sadāyuktam atandritam |

66.2६६.२

क्षमस्व नचिराद् इन्द्र त्वाम् अप्युपगमिष्यति ॥ (६६।२)

kṣamasva nacirād indra tvām apyupagamiṣyati ||

67.1६७.१

त्रासयन्न् इव देवेन्द्र वाग्भिस् तक्षसि माम् इह । (६७।१)

trāsayann iva devendra vāgbhis takṣasi mām iha |

67.2६७.२

संयते मयि नूनं त्वम् आत्मानं बहु मन्यसे ॥ (६७।२)

saṃyate mayi nūnaṃ tvam ātmānaṃ bahu manyase ||

68.1६८.१

कालः प्रथमम् आयान्मां पश्चात् त्वाम् अनुधावति । (६८।१)

kālaḥ prathamam āyānmāṃ paścāt tvām anudhāvati |

68.2६८.२

तेन गर्जसि देवेन्द्र पूर्वं कालहते मयि ॥ (६८।२)

tena garjasi devendra pūrvaṃ kālahate mayi ||

69.1६९.१

को हि स्थातुम् अलं लोके क्रुद्धस्य मम संयुगे । (६९।१)

ko hi sthātum alaṃ loke kruddhasya mama saṃyuge |

69.2६९.२

कालस्तु बलवान् प्राप्तस्तेन तिष्ठसि वासव ॥ (६९।२)

kālastu balavān prāptastena tiṣṭhasi vāsava ||

70.1७०.१

यत् तद् वर्षसहस्रान्तं पूर्णं भवितुम् अर्हति । (७०।१)

yat tad varṣasahasrāntaṃ pūrṇaṃ bhavitum arhati |

70.2७०.२

यथा मे सर्वगात्राणि नस्वस्थानि हतौजसः ॥ (७०।२)

yathā me sarvagātrāṇi nasvasthāni hataujasaḥ ||

71.1७१.१

अहम् ऐन्द्राच्च्युतः स्थानात् त्वम् इन्द्रः प्रकृतो दिवि । (७१।१)

aham aindrāccyutaḥ sthānāt tvam indraḥ prakṛto divi |

71.2७१.२

सुचित्रे जीवलोके ऽस्मिन्न् उपास्यः कालपर्ययात् ॥ (७१।२)

sucitre jīvaloke 'sminn upāsyaḥ kālaparyayāt ||

72.1७२.१

किं हि कृत्वा त्वम् इन्द्रो ऽद्य किं हि कृत्वा च्युता वयम् । (७२।१)

kiṃ hi kṛtvā tvam indro 'dya kiṃ hi kṛtvā cyutā vayam |

72.2७२.२

कालः कर्ता विकर्ता च सर्वम् अन्यद् अकारणम् ॥ (७२।२)

kālaḥ kartā vikartā ca sarvam anyad akāraṇam ||

73.1७३.१

नाशं विनाशम् ऐश्वर्यं सुखदुःखे भवाभवौ । (७३।१)

nāśaṃ vināśam aiśvaryaṃ sukhaduḥkhe bhavābhavau |

73.2७३.२

विद्वान् प्राप्यैवम् अत्यर्थं न प्रहृष्येन्न च व्यथेत् ॥ (७३।२)

vidvān prāpyaivam atyarthaṃ na prahṛṣyenna ca vyathet ||

74.1७४.१

त्वम् एव हीन्द्र वेत्थास्मान् वेदाहं त्वां च वासव । (७४।१)

tvam eva hīndra vetthāsmān vedāhaṃ tvāṃ ca vāsava |

74.2७४.२

विकत्थसे मां किं बद्धं कालेन निरपत्रप ॥ (७४।२)

vikatthase māṃ kiṃ baddhaṃ kālena nirapatrapa ||

75.1७५.१

त्वम् एव हि पुरा वेत्थ यत् तदा पौरुषं मम । (७५।१)

tvam eva hi purā vettha yat tadā pauruṣaṃ mama |

75.2७५.२

समरेषु च विक्रान्तं पर्याप्तं तन्निदर्शनम् ॥ (७५।२)

samareṣu ca vikrāntaṃ paryāptaṃ tannidarśanam ||

76.1७६.१

आदित्याश्चैव रुद्राश्च साध्याश्च वसुभिः सह । (७६।१)

ādityāścaiva rudrāśca sādhyāśca vasubhiḥ saha |

76.2७६.२

मया विनिर्जिताः सर्वे मरुतश्च शचीपते ॥ (७६।२)

mayā vinirjitāḥ sarve marutaśca śacīpate ||

77.1७७.१

त्वम् एव शक्र जानासि देवासुरसमागमे । (७७।१)

tvam eva śakra jānāsi devāsurasamāgame |

77.2७७.२

समेता विबुधा भग्नास्तरसा समरे मया ॥ (७७।२)

sametā vibudhā bhagnāstarasā samare mayā ||

78.1७८.१

पर्वताश्चासकृत् क्षिप्ताः सवनाः सवनौकसः । (७८।१)

parvatāścāsakṛt kṣiptāḥ savanāḥ savanaukasaḥ |

78.2७८.२

सटङ्कशिखरा घोराः समरे मूर्ध्नि ते मया ॥ (७८।२)

saṭaṅkaśikharā ghorāḥ samare mūrdhni te mayā ||

79.1७९.१

किं नु शक्यं मया कर्तुं यत् कालो दुरतिक्रमः । (७९।१)

kiṃ nu śakyaṃ mayā kartuṃ yat kālo duratikramaḥ |

79.2७९.२

न हि त्वां नोत्सहे हन्तुं सवज्रम् अपि मुष्टिना ॥ (७९।२)

na hi tvāṃ notsahe hantuṃ savajram api muṣṭinā ||

80.1८०.१

न तु विक्रमकालो ऽयं क्षमाकालो ऽयम् आगतः । (८०।१)

na tu vikramakālo 'yaṃ kṣamākālo 'yam āgataḥ |

80.2८०.२

तेन त्वा मर्षये शक्र दुर्मर्षणतरस्त्वया ॥ (८०।२)

tena tvā marṣaye śakra durmarṣaṇatarastvayā ||

81.1८१.१

त्वं मा परिणते काले परीतं कालवह्निना । (८१।१)

tvaṃ mā pariṇate kāle parītaṃ kālavahninā |

81.2८१.२

नियतं कालपाशेन बद्धं शक्र विकत्थसे ॥ (८१।२)

niyataṃ kālapāśena baddhaṃ śakra vikatthase ||

82.1८२.१

अयं स पुरुषः श्यामो लोकस्य दुरतिक्रमः । (८२।१)

ayaṃ sa puruṣaḥ śyāmo lokasya duratikramaḥ |

82.2८२.२

बद्ध्वा तिष्ठति मां रौद्रः पशुं रशनया यथा ॥ (८२।२)

baddhvā tiṣṭhati māṃ raudraḥ paśuṃ raśanayā yathā ||

83.1८३.१

लाभालाभौ सुखं दुःखं कामक्रोधौ भवाभवौ । (८३।१)

lābhālābhau sukhaṃ duḥkhaṃ kāmakrodhau bhavābhavau |

83.2८३.२

वधो बन्धः प्रमोक्षश्च सर्वं कालेन लभ्यते ॥ (८३।२)

vadho bandhaḥ pramokṣaśca sarvaṃ kālena labhyate ||

84.1८४.१

नाहं कर्ता न कर्ता त्वं कर्ता यस्तु सदा प्रभुः । (८४।१)

nāhaṃ kartā na kartā tvaṃ kartā yastu sadā prabhuḥ |

84.2८४.२

सो ऽयं पचति कालो मां वृक्षे फलम् इवागतम् ॥ (८४।२)

so 'yaṃ pacati kālo māṃ vṛkṣe phalam ivāgatam ||

85.1८५.१

यान्येव पुरुषः कुर्वन् सुखैः कालेन युज्यते । (८५।१)

yānyeva puruṣaḥ kurvan sukhaiḥ kālena yujyate |

85.2८५.२

पुनस्तान्येव कुर्वाणो दुःखैः कालेन युज्यते ॥ (८५।२)

punastānyeva kurvāṇo duḥkhaiḥ kālena yujyate ||

86.1८६.१

न च कालेन कालज्ञः स्पृष्टः शोचितुम् अर्हति । (८६।१)

na ca kālena kālajñaḥ spṛṣṭaḥ śocitum arhati |

86.2८६.२

तेन शक्र न शोचामि नास्ति शोके सहायता ॥ (८६।२)

tena śakra na śocāmi nāsti śoke sahāyatā ||

87.1८७.१

यदा हि शोचतां शोको व्यसनं नापकर्षति । (८७।१)

yadā hi śocatāṃ śoko vyasanaṃ nāpakarṣati |

87.2८७.२

सामर्थ्यं शोचतो नास्ति नाद्य शोचाम्यहं ततः ॥ (८७।२)

sāmarthyaṃ śocato nāsti nādya śocāmyahaṃ tataḥ ||

88.1८८.१

एवम् उक्तः सहस्राक्षो भगवान् पाकशासनः । (८८।१)

evam uktaḥ sahasrākṣo bhagavān pākaśāsanaḥ |

88.2८८.२

प्रतिसंहृत्य संरम्भम् इत्युवाच शतक्रतुः ॥ (८८।२)

pratisaṃhṛtya saṃrambham ityuvāca śatakratuḥ ||

89.1८९.१

सवज्रम् उद्यतं बाहुं दृष्ट्वा पाशांश्च वारुणान् । (८९।१)

savajram udyataṃ bāhuṃ dṛṣṭvā pāśāṃśca vāruṇān |

89.2८९.२

कस्येह न व्यथेद् बुद्धिर् मृत्योर् अपि जिघांसतः ॥ (८९।२)

kasyeha na vyathed buddhir mṛtyor api jighāṃsataḥ ||

90.1९०.१

सा ते न व्यथते बुद्धिर् अचला तत्त्वदर्शिनी । (९०।१)

sā te na vyathate buddhir acalā tattvadarśinī |

90.2९०.२

ब्रुवन्न व्यथसे स त्वं वाक्यं सत्यपराक्रम ॥ (९०।२)

bruvanna vyathase sa tvaṃ vākyaṃ satyaparākrama ||

91.1९१.१

हो हि विश्वासम् अर्थेषु शरीरे वा शरीरभृत् । (९१।१)

ho hi viśvāsam artheṣu śarīre vā śarīrabhṛt |

91.2९१.२

कर्तुम् उत्सहते लोके दृष्ट्वा सम्प्रस्थितं जगत् ॥ (९१।२)

kartum utsahate loke dṛṣṭvā samprasthitaṃ jagat ||

92.1९२.१

अहम् अप्येवम् एवैनं लोकं जानाम्यशाश्वतम् । (९२।१)

aham apyevam evainaṃ lokaṃ jānāmyaśāśvatam |

92.2९२.२

कालाग्नावाहितं घोरे गुह्ये सततगे ऽक्षरे ॥ (९२।२)

kālāgnāvāhitaṃ ghore guhye satatage 'kṣare ||

93.1९३.१

न चात्र परिहारो ऽस्ति कालस्पृष्टस्य कस्यचित् । (९३।१)

na cātra parihāro 'sti kālaspṛṣṭasya kasyacit |

93.2९३.२

सूक्ष्माणां महतां चैव भूतानां परिपच्यताम् ॥ (९३।२)

sūkṣmāṇāṃ mahatāṃ caiva bhūtānāṃ paripacyatām ||

94.1९४.१

अनीशस्याप्रमत्तस्य भूतानि पचतः सदा । (९४।१)

anīśasyāpramattasya bhūtāni pacataḥ sadā |

94.2९४.२

अनिवृत्तस्य कालस्य क्षयं प्राप्तो न मुच्यते ॥ (९४।२)

anivṛttasya kālasya kṣayaṃ prāpto na mucyate ||

95.1९५.१

अप्रमत्तः प्रमत्तेषु कालो जागर्ति देहिषु । (९५।१)

apramattaḥ pramatteṣu kālo jāgarti dehiṣu |

95.2९५.२

प्रयत्नेनाप्यतिक्रान्तो दृष्टपूर्वो न केनचित् ॥ (९५।२)

prayatnenāpyatikrānto dṛṣṭapūrvo na kenacit ||

96.1९६.१

पुराणः शाश्वतो धर्मः सर्वप्राणभृतां समः । (९६।१)

purāṇaḥ śāśvato dharmaḥ sarvaprāṇabhṛtāṃ samaḥ |

96.2९६.२

कालो न परिहार्यश्च न चास्यास्ति व्यतिक्रमः ॥ (९६।२)

kālo na parihāryaśca na cāsyāsti vyatikramaḥ ||

97.1९७.१

अहोरात्रांश्च मासांश्च क्षणान् काष्ठाः कला लवान् । (९७।१)

ahorātrāṃśca māsāṃśca kṣaṇān kāṣṭhāḥ kalā lavān |

97.2९७.२

संपिण्डयति नः कालो वृद्धिं वार्द्धुषिको यथा ॥ (९७।२)

saṃpiṇḍayati naḥ kālo vṛddhiṃ vārddhuṣiko yathā ||

98.1९८.१

इदम् अद्य करिष्यामि श्वः कर्तास्मीति वादिनम् । (९८।१)

idam adya kariṣyāmi śvaḥ kartāsmīti vādinam |

98.2९८.२

कालो हरति सम्प्राप्तो नदीवेग इवोडुपम् ॥ (९८।२)

kālo harati samprāpto nadīvega ivoḍupam ||

99.1९९.१

इदानीं तावद् एवासौ मया दृष्टः कथं मृतः । (९९।१)

idānīṃ tāvad evāsau mayā dṛṣṭaḥ kathaṃ mṛtaḥ |

99.2९९.२

इति कालेन ह्रियतां प्रलापः श्रूयते नृणाम् ॥ (९९।२)

iti kālena hriyatāṃ pralāpaḥ śrūyate nṛṇām ||

100.1१००.१

नश्यन्त्यर्थास्तथा भोगाः स्थानम् ऐश्वर्यम् एव च । (१००।१)

naśyantyarthāstathā bhogāḥ sthānam aiśvaryam eva ca |

100.2१००.२

अनित्यम् अध्रुवं सर्वं व्यवसायो हि दुष्करः । (१००।२)

anityam adhruvaṃ sarvaṃ vyavasāyo hi duṣkaraḥ |

100.3१००.३

उच्छ्राया विनिपातान्ता भावो ऽभावस्थ एव च ॥ (१००।३)

ucchrāyā vinipātāntā bhāvo 'bhāvastha eva ca ||

101.1१०१.१

सा ते न व्यथते बुद्धिर् अचला तत्त्वदर्शिनी । (१०१।१)

sā te na vyathate buddhir acalā tattvadarśinī |

101.2१०१.२

अहम् आसं पुरा चेति मनसापि न बुध्यसे ॥ (१०१।२)

aham āsaṃ purā ceti manasāpi na budhyase ||

102.1१०२.१

कालेनाक्रम्य लोके ऽस्मिन् पच्यमाने बलीयसा । (१०२।१)

kālenākramya loke 'smin pacyamāne balīyasā |

102.2१०२.२

अज्येष्ठम् अकनिष्ठं च क्षिप्यमाणो न बुध्यसे ॥ (१०२।२)

ajyeṣṭham akaniṣṭhaṃ ca kṣipyamāṇo na budhyase ||

103.1१०३.१

ईर्ष्याभिमानलोभेषु कामक्रोधभयेषु च । (१०३।१)

īrṣyābhimānalobheṣu kāmakrodhabhayeṣu ca |

103.2१०३.२

स्पृहामोहाभिमानेषु लोकः सक्तो विमुह्यति ॥ (१०३।२)

spṛhāmohābhimāneṣu lokaḥ sakto vimuhyati ||

104.1१०४.१

भवांस्तु भावतत्त्वज्ञो विद्वाञ् ज्ञानतपोऽन्वितः । (१०४।१)

bhavāṃstu bhāvatattvajño vidvāñ jñānatapo'nvitaḥ |

104.2१०४.२

कालं पश्यति सुव्यक्तं पाणावामलकं यथा ॥ (१०४।२)

kālaṃ paśyati suvyaktaṃ pāṇāvāmalakaṃ yathā ||

105.1१०५.१

कालचारित्रतत्त्वज्ञः सर्वशास्त्रविशारदः । (१०५।१)

kālacāritratattvajñaḥ sarvaśāstraviśāradaḥ |

105.2१०५.२

वैरोचने कृतात्मासि स्पृहणीयो विजानताम् ॥ (१०५।२)

vairocane kṛtātmāsi spṛhaṇīyo vijānatām ||

106.1१०६.१

सर्वलोको ह्ययं मन्ये बुद्ध्या परिगतस्त्वया । (१०६।१)

sarvaloko hyayaṃ manye buddhyā parigatastvayā |

106.2१०६.२

विहरन् सर्वतोमुक्तो न क्वचित् परिषज्जसे ॥ (१०६।२)

viharan sarvatomukto na kvacit pariṣajjase ||

107.1१०७.१

रजश्च हि तमश्च त्वा स्पृशतो न जितेन्द्रियम् । (१०७।१)

rajaśca hi tamaśca tvā spṛśato na jitendriyam |

107.2१०७.२

निष्प्रीतिं नष्टसंतापं त्वम् आत्मानम् उपाससे ॥ (१०७।२)

niṣprītiṃ naṣṭasaṃtāpaṃ tvam ātmānam upāsase ||

108.1१०८.१

सुहृदं सर्वभूतानां निर्वैरं शान्तमानसम् । (१०८।१)

suhṛdaṃ sarvabhūtānāṃ nirvairaṃ śāntamānasam |

108.2१०८.२

दृष्ट्वा त्वां मम संजाता त्वय्यनुक्रोशिनी मतिः ॥ (१०८।२)

dṛṣṭvā tvāṃ mama saṃjātā tvayyanukrośinī matiḥ ||

109.1१०९.१

नाहम् एतादृशं बुद्धं हन्तुम् इच्छामि बन्धने । (१०९।१)

nāham etādṛśaṃ buddhaṃ hantum icchāmi bandhane |

109.2१०९.२

आनृशंस्यं परो धर्मो ऽनुक्रोशस्तथा त्वयि ॥ (१०९।२)

ānṛśaṃsyaṃ paro dharmo 'nukrośastathā tvayi ||

110.1११०.१

मोक्ष्यन्ते वारुणाः पाशास्तवेमे कालपर्ययात् । (११०।१)

mokṣyante vāruṇāḥ pāśāstaveme kālaparyayāt |

110.2११०.२

प्रजानाम् अपचारेण स्वस्ति ते ऽस्तु महासुर ॥ (११०।२)

prajānām apacāreṇa svasti te 'stu mahāsura ||

111.1१११.१

यदा श्वश्रूं स्नुषा वृद्धां परिचारेण योक्ष्यते । (१११।१)

yadā śvaśrūṃ snuṣā vṛddhāṃ paricāreṇa yokṣyate |

111.2१११.२

पुत्रश्च पितरं मोहात् प्रेषयिष्यति कर्मसु ॥ (१११।२)

putraśca pitaraṃ mohāt preṣayiṣyati karmasu ||

112.1११२.१

ब्राह्मणैः कारयिष्यन्ति वृषलाः पादधावनम् । (११२।१)

brāhmaṇaiḥ kārayiṣyanti vṛṣalāḥ pādadhāvanam |

112.2११२.२

शूद्राश्च ब्राह्मणीं भार्याम् उपयास्यन्ति निर्भयाः ॥ (११२।२)

śūdrāśca brāhmaṇīṃ bhāryām upayāsyanti nirbhayāḥ ||

113.1११३.१

वियोनिषु च बीजानि मोक्ष्यन्ते पुरुषा यदा । (११३।१)

viyoniṣu ca bījāni mokṣyante puruṣā yadā |

113.2११३.२

संकरं कांस्यभाण्डैश्च बलिं चापि कुपात्रकैः ॥ (११३।२)

saṃkaraṃ kāṃsyabhāṇḍaiśca baliṃ cāpi kupātrakaiḥ ||

114.1११४.१

चातुर्वर्ण्यं यदा कृत्स्नम् उन्मर्यादं भविष्यति । (११४।१)

cāturvarṇyaṃ yadā kṛtsnam unmaryādaṃ bhaviṣyati |

114.2११४.२

एकैकस्ते तदा पाशः क्रमशः प्रतिमोक्ष्यते ॥ (११४।२)

ekaikaste tadā pāśaḥ kramaśaḥ pratimokṣyate ||

115.1११५.१

अस्मत्तस्ते भयं नास्ति समयं प्रतिपालय । (११५।१)

asmattaste bhayaṃ nāsti samayaṃ pratipālaya |

115.2११५.२

सुखी भव निराबाधः स्वस्थचेता निरामयः ॥ (११५।२)

sukhī bhava nirābādhaḥ svasthacetā nirāmayaḥ ||

116.1११६.१

तम् एवम् उक्त्वा भगवाञ् शतक्रतुः प्रतिप्रयातो गजराजवाहनः । (११६।१)

tam evam uktvā bhagavāñ śatakratuḥ pratiprayāto gajarājavāhanaḥ |

116.2११६.२

विजित्य सर्वान् असुरान् सुराधिपो ननन्द हर्षेण बभूव चैकराट् ॥ (११६।२)

vijitya sarvān asurān surādhipo nananda harṣeṇa babhūva caikarāṭ ||

117.1११७.१

महर्षयस्तुष्टुवुर् अञ्जसा च तं वृषाकपिं सर्वचराचरेश्वरम् । (११७।१)

maharṣayastuṣṭuvur añjasā ca taṃ vṛṣākapiṃ sarvacarācareśvaram |

117.2११७.२

हिमापहो हव्यम् उदावहंस्त्वरंस् तथामृतं चार्पितम् ईश्वराय ह ॥ (११७।२)

himāpaho havyam udāvahaṃstvaraṃs tathāmṛtaṃ cārpitam īśvarāya ha ||

118.1११८.१

द्विजोत्तमैः सर्वगतैर् अभिष्टुतो विदीप्ततेजा गतमन्युर् ईश्वरः । (११८।१)

dvijottamaiḥ sarvagatair abhiṣṭuto vidīptatejā gatamanyur īśvaraḥ |

118.2११८.२

प्रशान्तचेता मुदितः स्वम् आलयं त्रिविष्टपं प्राप्य मुमोद वासवः ॥ (११८।२)

praśāntacetā muditaḥ svam ālayaṃ triviṣṭapaṃ prāpya mumoda vāsavaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 12, 220

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit