महाभारतMahābhārata

MBh, 1, 186

186 of 1995 · 38 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

दूत उवाच । (१।१)

dūta uvāca

1.2१.२

जन्यार्थम् अन्नं द्रुपदेन राज्ञा विवाहहेतोर् उपसंस्कृतं च । (१।२)

janyārtham annaṃ drupadena rājñā vivāhahetor upasaṃskṛtaṃ ca |

1.3१.३

तद् आप्नुवध्वं कृतसर्वकार्याः कृष्णा च तत्रैव चिरं न कार्यम् ॥ (१।३)

tad āpnuvadhvaṃ kṛtasarvakāryāḥ kṛṣṇā ca tatraiva ciraṃ na kāryam ||

2.1२.१

इमे रथाः काञ्चनपद्मचित्राः सदश्वयुक्ता वसुधाधिपार्हाः । (२।१)

ime rathāḥ kāñcanapadmacitrāḥ sadaśvayuktā vasudhādhipārhāḥ |

2.2२.२

एतान् समारुह्य परैत सर्वे पाञ्चालराजस्य निवेशनं तत् ॥ (२।२)

etān samāruhya paraita sarve pāñcālarājasya niveśanaṃ tat ||

3.1३.१

वैशंपायन उवाच । (३।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

3.2३.२

ततः प्रयाताः कुरुपुंगवास्ते पुरोहितं तं प्रथमं प्रयाप्य । (३।२)

tataḥ prayātāḥ kurupuṃgavāste purohitaṃ taṃ prathamaṃ prayāpya |

3.3३.३

आस्थाय यानानि महान्ति तानि कुन्ती च कृष्णा च सहैव याते । (३।३)

āsthāya yānāni mahānti tāni kuntī ca kṛṣṇā ca sahaiva yāte |

3.4३.४

सुस्नापिताः साक्षतलाजधानैर् वरैर् घटैश्चन्दनवारिपूर्णैः । (३।४)

susnāpitāḥ sākṣatalājadhānair varair ghaṭaiścandanavāripūrṇaiḥ |

3.5३.५

स्त्रीभिः सुगन्धाम्बरमाल्यदामैर् विभूषिता आभरणैर् विचित्रैः । (३।५)

strībhiḥ sugandhāmbaramālyadāmair vibhūṣitā ābharaṇair vicitraiḥ |

3.6३.६

माङ्गल्यगीतध्वनिवाद्यशब्दैर् मनोहरैः पुण्यवतां प्रवृद्धैः । (३।६)

māṅgalyagītadhvanivādyaśabdair manoharaiḥ puṇyavatāṃ pravṛddhaiḥ |

3.7३.७

संगीयमानाः प्रययुः प्रहृष्टा दीपैर् ज्वलद्भिः सहिताश्च विप्रैः । (३।७)

saṃgīyamānāḥ prayayuḥ prahṛṣṭā dīpair jvaladbhiḥ sahitāśca vipraiḥ |

3.8३.८

स वै तथोक्तस्तु युधिष्ठिरेण पाञ्चालराजस्य पुरोहिताग्र्यः । (३।८)

sa vai tathoktastu yudhiṣṭhireṇa pāñcālarājasya purohitāgryaḥ |

3.9३.९

यथोक्तं कुरुनन्दनेन निवेदयामास नृपाय गत्वा ॥ (३।९)

yathoktaṃ kurunandanena nivedayāmāsa nṛpāya gatvā ||

4.1४.१

श्रुत्वा तु वाक्यानि पुरोहितस्य यान्युक्तवान् भारत धर्मराजः । (४।१)

śrutvā tu vākyāni purohitasya yānyuktavān bhārata dharmarājaḥ |

4.2४.२

जिज्ञासयैवाथ कुरूत्तमानां द्रव्याण्यनेकान्युपसंजहार ॥ (४।२)

jijñāsayaivātha kurūttamānāṃ dravyāṇyanekānyupasaṃjahāra ||

5.1५.१

फलानि माल्यानि सुसंस्कृतानि चर्माणि वर्माणि तथासनानि । (५।१)

phalāni mālyāni susaṃskṛtāni carmāṇi varmāṇi tathāsanāni |

5.2५.२

गाश्चैव राजन्न् अथ चैव रज्जूर् द्रव्याणि चान्यानि कृषीनिमित्तम् ॥ (५।२)

gāścaiva rājann atha caiva rajjūr dravyāṇi cānyāni kṛṣīnimittam ||

6.1६.१

अन्येषु शिल्पेषु च यान्यपि स्युः सर्वाणि कॢप्तान्यखिलेन तत्र । (६।१)

anyeṣu śilpeṣu ca yānyapi syuḥ sarvāṇi kḷptānyakhilena tatra |

6.2६.२

क्रीडानिमित्तानि च यानि तानि सर्वाणि तत्रोपजहार राजा ॥ (६।२)

krīḍānimittāni ca yāni tāni sarvāṇi tatropajahāra rājā ||

7.1७.१

रथाश्ववर्माणि च भानुमन्ति खड्गा महान्तो ऽश्वरथाश्च चित्राः । (७।१)

rathāśvavarmāṇi ca bhānumanti khaḍgā mahānto 'śvarathāśca citrāḥ |

7.2७.२

धनूंषि चाग्र्याणि शराश्च मुख्याः शक्त्यृष्टयः काञ्चनभूषिताश्च ॥ (७।२)

dhanūṃṣi cāgryāṇi śarāśca mukhyāḥ śaktyṛṣṭayaḥ kāñcanabhūṣitāśca ||

8.1८.१

प्रासा भुशुण्ड्यश्च परश्वधाश्च सांग्रामिकं चैव तथैव सर्वम् । (८।१)

prāsā bhuśuṇḍyaśca paraśvadhāśca sāṃgrāmikaṃ caiva tathaiva sarvam |

8.2८.२

शय्यासनान्युत्तमसंस्कृतानि तथैव चासन् विविधानि तत्र ॥ (८।२)

śayyāsanānyuttamasaṃskṛtāni tathaiva cāsan vividhāni tatra ||

9.1९.१

कुन्ती तु कृष्णां परिगृह्य साध्वीम् अन्तःपुरं द्रुपदस्याविवेष । (९।१)

kuntī tu kṛṣṇāṃ parigṛhya sādhvīm antaḥpuraṃ drupadasyāviveṣa |

9.2९.२

स्त्रियश्च तां कौरवराजपत्नीं प्रत्यर्चयांचक्रुर् अदीनसत्त्वाः ॥ (९।२)

striyaśca tāṃ kauravarājapatnīṃ pratyarcayāṃcakrur adīnasattvāḥ ||

10.1१०.१

तान् सिंहविक्रान्तगतीन् अवेक्ष्य महर्षभाक्षान् अजिनोत्तरीयान् । (१०।१)

tān siṃhavikrāntagatīn avekṣya maharṣabhākṣān ajinottarīyān |

10.2१०.२

गूढोत्तरांसान् भुजगेन्द्रभोगप्रलम्बबाहून् पुरुषप्रवीरान् ॥ (१०।२)

gūḍhottarāṃsān bhujagendrabhogapralambabāhūn puruṣapravīrān ||

11.1११.१

राजा च राज्ञः सचिवाश्च सर्वे पुत्राश्च राज्ञः सुहृदस्तथैव । (११।१)

rājā ca rājñaḥ sacivāśca sarve putrāśca rājñaḥ suhṛdastathaiva |

11.2११.२

प्रेष्याश्च सर्वे निखिलेन राजन् हर्षं समापेतुर् अतीव तत्र ॥ (११।२)

preṣyāśca sarve nikhilena rājan harṣaṃ samāpetur atīva tatra ||

12.1१२.१

ते तत्र वीराः परमासनेषु सपादपीठेष्वविशङ्कमानाः । (१२।१)

te tatra vīrāḥ paramāsaneṣu sapādapīṭheṣvaviśaṅkamānāḥ |

12.2१२.२

यथानुपूर्व्या विविशुर् नराग्र्यास् तदा महार्हेषु न विस्मयन्तः ॥ (१२।२)

yathānupūrvyā viviśur narāgryās tadā mahārheṣu na vismayantaḥ ||

13.1१३.१

उच्चावचं पार्थिवभोजनीयं पात्रीषु जाम्बूनदराजतीषु । (१३।१)

uccāvacaṃ pārthivabhojanīyaṃ pātrīṣu jāmbūnadarājatīṣu |

13.2१३.२

दासाश्च दास्यश्च सुमृष्टवेषाः भोजापकाश् चाप्युपजह्रुर् अन्नम् ॥ (१३।२)

dāsāśca dāsyaśca sumṛṣṭaveṣāḥ bhojāpakāś cāpyupajahrur annam ||

14.1१४.१

ते तत्र भुक्त्वा पुरुषप्रवीरा यथानुकामं सुभृशं प्रतीताः । (१४।१)

te tatra bhuktvā puruṣapravīrā yathānukāmaṃ subhṛśaṃ pratītāḥ |

14.2१४.२

उत्क्रम्य सर्वाणि वसूनि तत्र सांग्रामिकान्याविविशुर् नृवीराः ॥ (१४।२)

utkramya sarvāṇi vasūni tatra sāṃgrāmikānyāviviśur nṛvīrāḥ ||

15.1१५.१

तल् लक्षयित्वा द्रुपदस्य पुत्रो राजा च सर्वैः सह मन्त्रिमुख्यैः । (१५।१)

tal lakṣayitvā drupadasya putro rājā ca sarvaiḥ saha mantrimukhyaiḥ |

15.2१५.२

समर्चयामासुर् उपेत्य हृष्टाः कुन्तीसुतान् पार्थिवपुत्रपौत्रान् ॥ (१५।२)

samarcayāmāsur upetya hṛṣṭāḥ kuntīsutān pārthivaputrapautrān ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 1, 186

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit