महाभारतMahābhārata

MBh, 2, 65

291 of 1995 · 37 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

युधिष्ठिर उवाच । (१।१)

yudhiṣṭhira uvāca

1.2१.२

राजन् किं करवामस्ते प्रशाध्यस्मांस्त्वम् ईश्वरः । (१।२)

rājan kiṃ karavāmaste praśādhyasmāṃstvam īśvaraḥ |

1.3१.३

नित्यं हि स्थातुम् इच्छामस्तव भारत शासने ॥ (१।३)

nityaṃ hi sthātum icchāmastava bhārata śāsane ||

2.1२.१

धृतराष्ट्र उवाच । (२।१)

dhṛtarāṣṭra uvāca

2.2२.२

अजातशत्रो भद्रं ते अरिष्टं स्वस्ति गच्छत । (२।२)

ajātaśatro bhadraṃ te ariṣṭaṃ svasti gacchata |

2.3२.३

अनुज्ञाताः सहधनाः स्वराज्यम् अनुशासत ॥ (२।३)

anujñātāḥ sahadhanāḥ svarājyam anuśāsata ||

3.1३.१

इदं त्वेवावबोद्धव्यं वृद्धस्य मम शासनम् । (३।१)

idaṃ tvevāvaboddhavyaṃ vṛddhasya mama śāsanam |

3.2३.२

धिया निगदितं कृत्स्नं पथ्यं निःश्रेयसं परम् ॥ (३।२)

dhiyā nigaditaṃ kṛtsnaṃ pathyaṃ niḥśreyasaṃ param ||

4.1४.१

वेत्थ त्वं तात धर्माणां गतिं सूक्ष्मां युधिष्ठिर । (४।१)

vettha tvaṃ tāta dharmāṇāṃ gatiṃ sūkṣmāṃ yudhiṣṭhira |

4.2४.२

विनीतो ऽसि महाप्राज्ञ वृद्धानां पर्युपासिता ॥ (४।२)

vinīto 'si mahāprājña vṛddhānāṃ paryupāsitā ||

5.1५.१

यतो बुद्धिस्ततः शान्तिः प्रशमं गच्छ भारत । (५।१)

yato buddhistataḥ śāntiḥ praśamaṃ gaccha bhārata |

5.2५.२

नादारौ क्रमते शस्त्रं दारौ शस्त्रं निपात्यते ॥ (५।२)

nādārau kramate śastraṃ dārau śastraṃ nipātyate ||

6.1६.१

न वैराण्यभिजानन्ति गुणान् पश्यन्ति नागुणान् । (६।१)

na vairāṇyabhijānanti guṇān paśyanti nāguṇān |

6.2६.२

विरोधं नाधिगच्छन्ति ये त उत्तमपूरुषाः ॥ (६।२)

virodhaṃ nādhigacchanti ye ta uttamapūruṣāḥ ||

7.1७.१

संवादे परुषाण्याहुर् युधिष्ठिर नराधमाः । (७।१)

saṃvāde paruṣāṇyāhur yudhiṣṭhira narādhamāḥ |

7.2७.२

प्रत्याहुर् मध्यमास्त्वेतान् उक्ताः परुषम् उत्तरम् ॥ (७।२)

pratyāhur madhyamāstvetān uktāḥ paruṣam uttaram ||

8.1८.१

नैवोक्ता नैव चानुक्ता अहिताः परुषा गिरः । (८।१)

naivoktā naiva cānuktā ahitāḥ paruṣā giraḥ |

8.2८.२

प्रतिजल्पन्ति वै धीराः सदा उत्तमपूरुषाः ॥ (८।२)

pratijalpanti vai dhīrāḥ sadā uttamapūruṣāḥ ||

9.1९.१

स्मरन्ति सुकृतान्येव न वैराणि कृतान्यपि । (९।१)

smaranti sukṛtānyeva na vairāṇi kṛtānyapi |

9.2९.२

सन्तः प्रतिविजानन्तो लब्ध्वा प्रत्ययम् आत्मनः ॥ (९।२)

santaḥ prativijānanto labdhvā pratyayam ātmanaḥ ||

10.1१०.१

तथाचरितम् आर्येण त्वयास्मिन् सत्समागमे । (१०।१)

tathācaritam āryeṇa tvayāsmin satsamāgame |

10.2१०.२

दुर्योधनस्य पारुष्यं तत् तात हृदि मा कृथाः ॥ (१०।२)

duryodhanasya pāruṣyaṃ tat tāta hṛdi mā kṛthāḥ ||

11.1११.१

मातरं चैव गान्धारीं मां च त्वद्गुणकाङ्क्षिणम् । (११।१)

mātaraṃ caiva gāndhārīṃ māṃ ca tvadguṇakāṅkṣiṇam |

11.2११.२

उपस्थितं वृद्धम् अन्धं पितरं पश्य भारत ॥ (११।२)

upasthitaṃ vṛddham andhaṃ pitaraṃ paśya bhārata ||

12.1१२.१

प्रेक्षापूर्वं मया द्यूतम् इदम् आसीद् उपेक्षितम् । (१२।१)

prekṣāpūrvaṃ mayā dyūtam idam āsīd upekṣitam |

12.2१२.२

मित्राणि द्रष्टुकामेन पुत्राणां च बलाबलम् ॥ (१२।२)

mitrāṇi draṣṭukāmena putrāṇāṃ ca balābalam ||

13.1१३.१

अशोच्याः कुरवो राजन् येषां त्वम् अनुशासिता । (१३।१)

aśocyāḥ kuravo rājan yeṣāṃ tvam anuśāsitā |

13.2१३.२

मन्त्री च विदुरो धीमान् सर्वशास्त्रविशारदः ॥ (१३।२)

mantrī ca viduro dhīmān sarvaśāstraviśāradaḥ ||

14.1१४.१

त्वयि धर्मो ऽर्जुने वीर्यं भीमसेने पराक्रमः । (१४।१)

tvayi dharmo 'rjune vīryaṃ bhīmasene parākramaḥ |

14.2१४.२

श्रद्धा च गुरुशुश्रूषा यमयोः पुरुषाग्र्ययोः ॥ (१४।२)

śraddhā ca guruśuśrūṣā yamayoḥ puruṣāgryayoḥ ||

15.1१५.१

अजातशत्रो भद्रं ते खाण्डवप्रस्थम् आविश । (१५।१)

ajātaśatro bhadraṃ te khāṇḍavaprastham āviśa |

15.2१५.२

भ्रातृभिस्ते ऽस्तु सौभ्रात्रं धर्मे ते धीयतां मनः ॥ (१५।२)

bhrātṛbhiste 'stu saubhrātraṃ dharme te dhīyatāṃ manaḥ ||

16.1१६.१

वैशंपायन उवाच । (१६।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

16.2१६.२

इत्युक्तो भरतश्रेष्ठो धर्मराजो युधिष्ठिरः । (१६।२)

ityukto bharataśreṣṭho dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ |

16.3१६.३

कृत्वार्यसमयं सर्वं प्रतस्थे भ्रातृभिः सह ॥ (१६।३)

kṛtvāryasamayaṃ sarvaṃ pratasthe bhrātṛbhiḥ saha ||

17.1१७.१

ते रथान्मेघसंकाशान् आस्थाय सह कृष्णया । (१७।१)

te rathānmeghasaṃkāśān āsthāya saha kṛṣṇayā |

17.2१७.२

प्रययुर् हृष्टमनस इन्द्रप्रस्थं पुरोत्तमम् ॥ (१७।२)

prayayur hṛṣṭamanasa indraprasthaṃ purottamam ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 2, 65

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit