भीष्म उवाच । (१।१)

स लब्ध्वा परमं देवाद् वरं सत्यवतीसुतः । (१।२)

अरणीं त्वथ संगृह्य ममन्थाग्निचिकीर्षया ॥ (१।३)

अथ रूपं परं राजन् बिभ्रतीं स्वेन तेजसा । (२।१)

घृताचीं नामाप्सरसम् अपश्यद् भगवान् ऋषिः ॥ (२।२)

ऋषिर् अप्सरसं दृष्ट्वा सहसा काममोहितः । (३।१)

अभवद् भगवान् व्यासो वने तस्मिन् युधिष्ठिर ॥ (३।२)

सा च कृत्वा तदा व्यासं कामसंविग्नमानसम् । (४।१)

शुकी भूत्वा महाराज घृताची समुपागमत् ॥ (४।२)

स ताम् अप्सरसं दृष्ट्वा रूपेणान्येन संवृताम् । (५।१)

शरीरजेनानुगतः सर्वगात्रातिगेन ह ॥ (५।२)

स तु धैर्येण महता निगृह्णन् हृच्छयं मुनिः । (६।१)

न शशाक नियन्तुं तद् व्यासः प्रविसृतं मनः । (६।२)

भावित्वाच्चैव भावस्य घृताच्या वपुषा हृतः ॥ (६।३)

यत्नान्नियच्छतस्तस्य मुनेर् अग्निचिकीर्षया । (७।१)

अरण्याम् एव सहसा तस्य शुक्रम् अवापतत् ॥ (७।२)

सो ऽविशङ्केन मनसा तथैव द्विजसत्तमः । (८।१)

अरणीं ममन्थ ब्रह्मर्षिस्तस्यां जज्ञे शुको नृप ॥ (८।२)

शुक्रे निर्मथ्यमाने तु शुको जज्ञे महातपाः । (९।१)

परमर्षिर् महायोगी अरणीगर्भसंभवः ॥ (९।२)

यथाध्वरे समिद्धो ऽग्निर् भाति हव्यम् उपात्तवान् । (१०।१)

तथारूपः शुको जज्ञे प्रज्वलन्न् इव तेजसा ॥ (१०।२)

बिभ्रत् पितुश्च कौरव्य रूपवर्णम् अनुत्तमम् । (११।१)

बभौ तदा भावितात्मा विधूमो ऽग्निर् इव ज्वलन् ॥ (११।२)

तं गङ्गा सरितां श्रेष्ठा मेरुपृष्ठे जनेश्वर । (१२।१)

स्वरूपिणी तदाभ्येत्य स्नापयामास वारिणा ॥ (१२।२)

अन्तरिक्षाच्च कौरव्य दण्डः कृष्णाजिनं च ह । (१३।१)

पपात भुवि राजेन्द्र शुकस्यार्थे महात्मनः ॥ (१३।२)

जेगीयन्ते स्म गन्धर्वा ननृतुश्चाप्सरोगणाः । (१४।१)

देवदुन्दुभयश्चैव प्रावाद्यन्त महास्वनाः ॥ (१४।२)

विश्वावसुश्च गन्धर्वस्तथा तुम्बुरुनारदौ । (१५।१)

हाहाहूहू च गन्धर्वौ तुष्टुवुः शुकसंभवम् ॥ (१५।२)

तत्र शक्रपुरोगाश्च लोकपालाः समागताः । (१६।१)

देवा देवर्षयश्चैव तथा ब्रह्मर्षयो ऽपि च ॥ (१६।२)

दिव्यानि सर्वपुष्पाणि प्रववर्षात्र मारुतः । (१७।१)

जङ्गमं स्थावरं चैव प्रहृष्टम् अभवज्जगत् ॥ (१७।२)

तं महात्मा स्वयं प्रीत्या देव्या सह महाद्युतिः । (१८।१)

जातमात्रं मुनेः पुत्रं विधिनोपानयत् तदा ॥ (१८।२)

तस्य देवेश्वरः शक्रो दिव्यम् अद्भुतदर्शनम् । (१९।१)

ददौ कमण्डलुं प्रीत्या देववासांसि चाभिभो ॥ (१९।२)

हंसाश्च शतपत्राश्च सारसाश्च सहस्रशः । (२०।१)

प्रदक्षिणम् अवर्तन्त शुकाश्चाषाश्च भारत ॥ (२०।२)

आरणेयस्तथा दिव्यं प्राप्य जन्म महाद्युतिः । (२१।१)

तत्रैवोवास मेधावी व्रतचारी समाहितः ॥ (२१।२)

उत्पन्नमात्रं तं वेदाः सरहस्याः ससंग्रहाः । (२२।१)

उपतस्थुर् महाराज यथास्य पितरं तथा ॥ (२२।२)

बृहस्पतिं तु वव्रे स वेदवेदाङ्गभाष्यवित् । (२३।१)

उपाध्यायं महाराज धर्मम् एवानुचिन्तयन् ॥ (२३।२)

सो ऽधीत्य वेदान् अखिलान् सरहस्यान् ससंग्रहान् । (२४।१)

इतिहासं च कार्त्स्न्येन राजशास्त्राणि चाभिभो ॥ (२४।२)

गुरवे दक्षिणां दत्त्वा समावृत्तो महामुनिः । (२५।१)

उग्रं तपः समारेभे ब्रह्मचारी समाहितः ॥ (२५।२)

देवतानाम् ऋषीणां च बाल्ये ऽपि स महातपाः । (२६।१)

संमन्त्रणीयो मान्यश्च ज्ञानेन तपसा तथा ॥ (२६।२)

न त्वस्य रमते बुद्धिर् आश्रमेषु नराधिप । (२७।१)

त्रिषु गार्हस्थ्यमूलेषु मोक्षधर्मानुदर्शिनः ॥ (२७।२)