महाभारतMahābhārata

MBh, 3, 98

396 of 1995 · 52 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

युधिष्ठिर उवाच । (१।१)

yudhiṣṭhira uvāca

1.2१.२

भूय एवाहम् इच्छामि महर्षेस् तस्य धीमतः । (१।२)

bhūya evāham icchāmi maharṣes tasya dhīmataḥ |

1.3१.३

कर्मणां विस्तरं श्रोतुम् अगस्त्यस्य द्विजोत्तम ॥ (१।३)

karmaṇāṃ vistaraṃ śrotum agastyasya dvijottama ||

2.1२.१

लोमश उवाच । (२।१)

lomaśa uvāca

2.2२.२

शृणु राजन् कथां दिव्याम् अद्भुताम् अतिमानुषीम् । (२।२)

śṛṇu rājan kathāṃ divyām adbhutām atimānuṣīm |

2.3२.३

अगस्त्यस्य महाराज प्रभावम् अमितात्मनः ॥ (२।३)

agastyasya mahārāja prabhāvam amitātmanaḥ ||

3.1३.१

आसन् कृतयुगे घोरा दानवा युद्धदुर्मदाः । (३।१)

āsan kṛtayuge ghorā dānavā yuddhadurmadāḥ |

3.2३.२

कालेया इति विख्याता गणाः परमदारुणाः ॥ (३।२)

kāleyā iti vikhyātā gaṇāḥ paramadāruṇāḥ ||

4.1४.१

ते तु वृत्रं समाश्रित्य नानाप्रहरणोद्यताः । (४।१)

te tu vṛtraṃ samāśritya nānāpraharaṇodyatāḥ |

4.2४.२

समन्तात् पर्यधावन्त महेन्द्रप्रमुखान् सुरान् ॥ (४।२)

samantāt paryadhāvanta mahendrapramukhān surān ||

5.1५.१

ततो वृत्रवधे यत्नम् अकुर्वंस् त्रिदशाः पुरा । (५।१)

tato vṛtravadhe yatnam akurvaṃs tridaśāḥ purā |

5.2५.२

पुरंदरं पुरस्कृत्य ब्रह्माणम् उपतस्थिरे ॥ (५।२)

puraṃdaraṃ puraskṛtya brahmāṇam upatasthire ||

6.1६.१

कृताञ्जलींस्तु तान् सर्वान् परमेष्ठी उवाच ह । (६।१)

kṛtāñjalīṃstu tān sarvān parameṣṭhī uvāca ha |

6.2६.२

विदितं मे सुराः सर्वं यद् वः कार्यं चिकीर्षितम् ॥ (६।२)

viditaṃ me surāḥ sarvaṃ yad vaḥ kāryaṃ cikīrṣitam ||

7.1७.१

तम् उपायं प्रवक्ष्यामि यथा वृत्रं वधिष्यथ । (७।१)

tam upāyaṃ pravakṣyāmi yathā vṛtraṃ vadhiṣyatha |

7.2७.२

दधीच इति विख्यातो महान् ऋषिर् उदारधीः ॥ (७।२)

dadhīca iti vikhyāto mahān ṛṣir udāradhīḥ ||

8.1८.१

तं गत्वा सहिताः सर्वे वरं वै सम्प्रयाचत । (८।१)

taṃ gatvā sahitāḥ sarve varaṃ vai samprayācata |

8.2८.२

स वो दास्यति धर्मात्मा सुप्रीतेनान्तरात्मना ॥ (८।२)

sa vo dāsyati dharmātmā suprītenāntarātmanā ||

9.1९.१

स वाच्यः सहितैः सर्वैर् भवद्भिर् जयकाङ्क्षिभिः । (९।१)

sa vācyaḥ sahitaiḥ sarvair bhavadbhir jayakāṅkṣibhiḥ |

9.2९.२

स्वान्यस्थीनि प्रयच्छेति त्रैलोक्यस्य हिताय वै । (९।२)

svānyasthīni prayaccheti trailokyasya hitāya vai |

9.3९.३

स शरीरं समुत्सृज्य स्वान्यस्थीनि प्रदास्यति ॥ (९।३)

sa śarīraṃ samutsṛjya svānyasthīni pradāsyati ||

10.1१०.१

तस्यास्थिभिर् महाघोरं वज्रं संभ्रियतां दृढम् । (१०।१)

tasyāsthibhir mahāghoraṃ vajraṃ saṃbhriyatāṃ dṛḍham |

10.2१०.२

महच्छत्रुहणं तीक्ष्णं षडश्रं भीमनिस्वनम् ॥ (१०।२)

mahacchatruhaṇaṃ tīkṣṇaṃ ṣaḍaśraṃ bhīmanisvanam ||

11.1११.१

तेन वज्रेण वै वृत्रं वधिष्यति शतक्रतुः । (११।१)

tena vajreṇa vai vṛtraṃ vadhiṣyati śatakratuḥ |

11.2११.२

एतद् वः सर्वम् आख्यातं तस्माच्छीघ्रं विधीयताम् ॥ (११।२)

etad vaḥ sarvam ākhyātaṃ tasmācchīghraṃ vidhīyatām ||

12.1१२.१

एवम् उक्तास् ततो देवा अनुज्ञाप्य पितामहम् । (१२।१)

evam uktās tato devā anujñāpya pitāmaham |

12.2१२.२

नारायणं पुरस्कृत्य दधीचस्याश्रमं ययुः ॥ (१२।२)

nārāyaṇaṃ puraskṛtya dadhīcasyāśramaṃ yayuḥ ||

13.1१३.१

सरस्वत्याः परे पारे नानाद्रुमलतावृतम् । (१३।१)

sarasvatyāḥ pare pāre nānādrumalatāvṛtam |

13.2१३.२

षट्पदोद्गीतनिनदैर् विघुष्टं सामगैर् इव । (१३।२)

ṣaṭpadodgītaninadair vighuṣṭaṃ sāmagair iva |

13.3१३.३

पुंस्कोकिलरवोन्मिश्रं जीवंजीवकनादितम् ॥ (१३।३)

puṃskokilaravonmiśraṃ jīvaṃjīvakanāditam ||

14.1१४.१

महिषैश् च वराहैश् च सृमरैश् चमरैर् अपि । (१४।१)

mahiṣaiś ca varāhaiś ca sṛmaraiś camarair api |

14.2१४.२

तत्र तत्रानुचरितं शार्दूलभयवर्जितैः ॥ (१४।२)

tatra tatrānucaritaṃ śārdūlabhayavarjitaiḥ ||

15.1१५.१

करेणुभिर् वारणैश् च प्रभिन्नकरटामुखैः । (१५।१)

kareṇubhir vāraṇaiś ca prabhinnakaraṭāmukhaiḥ |

15.2१५.२

सरो ऽवगाढैः क्रीडद्भिः समन्ताद् अनुनादितम् ॥ (१५।२)

saro 'vagāḍhaiḥ krīḍadbhiḥ samantād anunāditam ||

16.1१६.१

सिंहव्याघ्रैर् महानादान् नदद्भिर् अनुनादितम् । (१६।१)

siṃhavyāghrair mahānādān nadadbhir anunāditam |

16.2१६.२

अपरैश् चापि संलीनैर् गुहाकन्दरवासिभिः ॥ (१६।२)

aparaiś cāpi saṃlīnair guhākandaravāsibhiḥ ||

17.1१७.१

तेषु तेष्ववकाशेषु शोभितं सुमनोरमम् । (१७।१)

teṣu teṣvavakāśeṣu śobhitaṃ sumanoramam |

17.2१७.२

त्रिविष्टपसमप्रख्यं दधीचाश्रमम् आगमन् ॥ (१७।२)

triviṣṭapasamaprakhyaṃ dadhīcāśramam āgaman ||

18.1१८.१

तत्रापश्यन् दधीचं ते दिवाकरसमद्युतिम् । (१८।१)

tatrāpaśyan dadhīcaṃ te divākarasamadyutim |

18.2१८.२

जाज्वल्यमानं वपुषा यथा लक्ष्म्या पितामहम् ॥ (१८।२)

jājvalyamānaṃ vapuṣā yathā lakṣmyā pitāmaham ||

19.1१९.१

तस्य पादौ सुरा राजन्न् अभिवाद्य प्रणम्य च । (१९।१)

tasya pādau surā rājann abhivādya praṇamya ca |

19.2१९.२

अयाचन्त वरं सर्वे यथोक्तं परमेष्ठिना ॥ (१९।२)

ayācanta varaṃ sarve yathoktaṃ parameṣṭhinā ||

20.1२०.१

ततो दधीचः परमप्रतीतः सुरोत्तमांस् तान् इदम् अभ्युवाच । (२०।१)

tato dadhīcaḥ paramapratītaḥ surottamāṃs tān idam abhyuvāca |

20.2२०.२

करोमि यद् वो हितम् अद्य देवाः स्वं चापि देहं त्वहम् उत्सृजामि ॥ (२०।२)

karomi yad vo hitam adya devāḥ svaṃ cāpi dehaṃ tvaham utsṛjāmi ||

21.1२१.१

स एवम् उक्त्वा द्विपदां वरिष्ठः प्राणान् वशी स्वान् सहसोत्ससर्ज । (२१।१)

sa evam uktvā dvipadāṃ variṣṭhaḥ prāṇān vaśī svān sahasotsasarja |

21.2२१.२

ततः सुरास् ते जगृहुः परासोर् अस्थीनि तस्याथ यथोपदेशम् ॥ (२१।२)

tataḥ surās te jagṛhuḥ parāsor asthīni tasyātha yathopadeśam ||

22.1२२.१

प्रहृष्टरूपाश् च जयाय देवास् त्वष्टारम् आगम्य तम् अर्थम् ऊचुः । (२२।१)

prahṛṣṭarūpāś ca jayāya devās tvaṣṭāram āgamya tam artham ūcuḥ |

22.2२२.२

त्वष्टा तु तेषां वचनं निशम्य प्रहृष्टरूपः प्रयतः प्रयत्नात् ॥ (२२।२)

tvaṣṭā tu teṣāṃ vacanaṃ niśamya prahṛṣṭarūpaḥ prayataḥ prayatnāt ||

23.1२३.१

चकार वज्रं भृशम् उग्ररूपं कृत्वा च शक्रं स उवाच हृष्टः । (२३।१)

cakāra vajraṃ bhṛśam ugrarūpaṃ kṛtvā ca śakraṃ sa uvāca hṛṣṭaḥ |

23.2२३.२

अनेन वज्रप्रवरेण देव भस्मीकुरुष्वाद्य सुरारिम् उग्रम् ॥ (२३।२)

anena vajrapravareṇa deva bhasmīkuruṣvādya surārim ugram ||

24.1२४.१

ततो हतारिः सगणः सुखं वै प्रशाधि कृत्स्नं त्रिदिवं दिविष्ठः । (२४।१)

tato hatāriḥ sagaṇaḥ sukhaṃ vai praśādhi kṛtsnaṃ tridivaṃ diviṣṭhaḥ |

24.2२४.२

त्वष्ट्रा तथोक्तः स पुरंदरस् तु वज्रं प्रहृष्टः प्रयतो ऽभ्यगृह्णात् ॥ (२४।२)

tvaṣṭrā tathoktaḥ sa puraṃdaras tu vajraṃ prahṛṣṭaḥ prayato 'bhyagṛhṇāt ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 3, 98

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit