महाभारतMahābhārata

MBh, 15, 4

1935 of 1995 · 31 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशंपायन उवाच । (१।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

1.2१.२

युधिष्ठिरस्य नृपतेर् दुर्योधनपितुस्तथा । (१।२)

yudhiṣṭhirasya nṛpater duryodhanapitustathā |

1.3१.३

नान्तरं ददृशू राजन् पुरुषाः प्रणयं प्रति ॥ (१।३)

nāntaraṃ dadṛśū rājan puruṣāḥ praṇayaṃ prati ||

2.1२.१

यदा तु कौरवो राजा पुत्रं सस्मार बालिशम् । (२।१)

yadā tu kauravo rājā putraṃ sasmāra bāliśam |

2.2२.२

तदा भीमं हृदा राजन्न् अपध्याति स पार्थिवः ॥ (२।२)

tadā bhīmaṃ hṛdā rājann apadhyāti sa pārthivaḥ ||

3.1३.१

तथैव भीमसेनो ऽपि धृतराष्ट्रं जनाधिपम् । (३।१)

tathaiva bhīmaseno 'pi dhṛtarāṣṭraṃ janādhipam |

3.2३.२

नामर्षयत राजेन्द्र सदैवातुष्टवद्धृदा ॥ (३।२)

nāmarṣayata rājendra sadaivātuṣṭavaddhṛdā ||

4.1४.१

अप्रकाशान्यप्रियाणि चकारास्य वृकोदरः । (४।१)

aprakāśānyapriyāṇi cakārāsya vṛkodaraḥ |

4.2४.२

आज्ञां प्रत्यहरच्चापि कृतकैः पुरुषैः सदा ॥ (४।२)

ājñāṃ pratyaharaccāpi kṛtakaiḥ puruṣaiḥ sadā ||

5.1५.१

अथ भीमः सुहृन्मध्ये बाहुशब्दं तथाकरोत् । (५।१)

atha bhīmaḥ suhṛnmadhye bāhuśabdaṃ tathākarot |

5.2५.२

संश्रवे धृतराष्ट्रस्य गान्धार्याश्चाप्यमर्षणः ॥ (५।२)

saṃśrave dhṛtarāṣṭrasya gāndhāryāścāpyamarṣaṇaḥ ||

6.1६.१

स्मृत्वा दुर्योधनं शत्रुं कर्णदुःशासनावपि । (६।१)

smṛtvā duryodhanaṃ śatruṃ karṇaduḥśāsanāvapi |

6.2६.२

प्रोवाचाथ सुसंरब्धो भीमः स परुषं वचः ॥ (६।२)

provācātha susaṃrabdho bhīmaḥ sa paruṣaṃ vacaḥ ||

7.1७.१

अन्धस्य नृपतेः पुत्रा मया परिघबाहुना । (७।१)

andhasya nṛpateḥ putrā mayā parighabāhunā |

7.2७.२

नीता लोकम् अमुं सर्वे नानाशस्त्रात्तजीविताः ॥ (७।२)

nītā lokam amuṃ sarve nānāśastrāttajīvitāḥ ||

8.1८.१

इमौ तौ परिघप्रख्यौ भुजौ मम दुरासदौ । (८।१)

imau tau parighaprakhyau bhujau mama durāsadau |

8.2८.२

ययोर् अन्तरम् आसाद्य धार्तराष्ट्राः क्षयं गताः ॥ (८।२)

yayor antaram āsādya dhārtarāṣṭrāḥ kṣayaṃ gatāḥ ||

9.1९.१

ताविमौ चन्दनेनाक्तौ वन्दनीयौ च मे भुजौ । (९।१)

tāvimau candanenāktau vandanīyau ca me bhujau |

9.2९.२

याभ्यां दुर्योधनो नीतः क्षयं ससुतबान्धवः ॥ (९।२)

yābhyāṃ duryodhano nītaḥ kṣayaṃ sasutabāndhavaḥ ||

10.1१०.१

एताश्चान्याश्च विविधाः शल्यभूता जनाधिपः । (१०।१)

etāścānyāśca vividhāḥ śalyabhūtā janādhipaḥ |

10.2१०.२

वृकोदरस्य ता वाचः श्रुत्वा निर्वेदम् आगमत् ॥ (१०।२)

vṛkodarasya tā vācaḥ śrutvā nirvedam āgamat ||

11.1११.१

सा च बुद्धिमती देवी कालपर्यायवेदिनी । (११।१)

sā ca buddhimatī devī kālaparyāyavedinī |

11.2११.२

गान्धारी सर्वधर्मज्ञा तान्यलीकानि शुश्रुवे ॥ (११।२)

gāndhārī sarvadharmajñā tānyalīkāni śuśruve ||

12.1१२.१

ततः पञ्चदशे वर्षे समतीते नराधिपः । (१२।१)

tataḥ pañcadaśe varṣe samatīte narādhipaḥ |

12.2१२.२

राजा निर्वेदम् आपेदे भीमवाग्बाणपीडितः ॥ (१२।२)

rājā nirvedam āpede bhīmavāgbāṇapīḍitaḥ ||

13.1१३.१

नान्वबुध्यत तद् राजा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः । (१३।१)

nānvabudhyata tad rājā kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ |

13.2१३.२

श्वेताश्वो वाथ कुन्ती वा द्रौपदी वा यशस्विनी ॥ (१३।२)

śvetāśvo vātha kuntī vā draupadī vā yaśasvinī ||

14.1१४.१

माद्रीपुत्रौ च भीमस्य चित्तज्ञावन्वमोदताम् । (१४।१)

mādrīputrau ca bhīmasya cittajñāvanvamodatām |

14.2१४.२

राज्ञस्तु चित्तं रक्षन्तौ नोचतुः किंचिद् अप्रियम् ॥ (१४।२)

rājñastu cittaṃ rakṣantau nocatuḥ kiṃcid apriyam ||

15.1१५.१

ततः समानयामास धृतराष्ट्रः सुहृज्जनम् । (१५।१)

tataḥ samānayāmāsa dhṛtarāṣṭraḥ suhṛjjanam |

15.2१५.२

बाष्पसंदिग्धम् अत्यर्थम् इदम् आह वचो भृशम् ॥ (१५।२)

bāṣpasaṃdigdham atyartham idam āha vaco bhṛśam ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 15, 4

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit