वैशंपायन उवाच । (१।१)

तस्यां रात्र्यां व्यतीतायां धृष्टद्युम्नस्य सारथिः । (१।२)

शशंस धर्मराजाय सौप्तिके कदनं कृतम् ॥ (१।३)

द्रौपदेया महाराज द्रुपदस्यात्मजैः सह । (२।१)

प्रमत्ता निशि विश्वस्ताः स्वपन्तः शिबिरे स्वके ॥ (२।२)

कृतवर्मणा नृशंसेन गौतमेन कृपेण च । (३।१)

अश्वत्थाम्ना च पापेन हतं वः शिबिरं निशि ॥ (३।२)

एतैर् नरगजाश्वानां प्रासशक्तिपरश्वधैः । (४।१)

सहस्राणि निकृन्तद्भिर् निःशेषं ते बलं कृतम् ॥ (४।२)

छिद्यमानस्य महतो वनस्येव परश्वधैः । (५।१)

शुश्रुवे सुमहाञ् शब्दो बलस्य तव भारत ॥ (५।२)

अहम् एको ऽवशिष्टस्तु तस्मात् सैन्यान्महीपते । (६।१)

मुक्तः कथंचिद् धर्मात्मन् व्यग्रस्य कृतवर्मणः ॥ (६।२)

तच्छ्रुत्वा वाक्यम् अशिवं कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः । (७।१)

पपात मह्यां दुर्धर्षः पुत्रशोकसमन्वितः ॥ (७।२)

तं पतन्तम् अभिक्रम्य परिजग्राह सात्यकिः । (८।१)

भीमसेनो ऽर्जुनश्चैव माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ ॥ (८।२)

लब्धचेतास्तु कौन्तेयः शोकविह्वलया गिरा । (९।१)

जित्वा शत्रूञ् जितः पश्चात् पर्यदेवयद् आतुरः ॥ (९।२)

दुर्विदा गतिर् अर्थानाम् अपि ये दिव्यचक्षुषः । (१०।१)

जीयमाना जयन्त्यन्ये जयमाना वयं जिताः ॥ (१०।२)

हत्वा भ्रातॄन् वयस्यांश्च पितॄन् पुत्रान् सुहृद्गणान् । (११।१)

बन्धून् अमात्यान् पौत्रांश्च जित्वा सर्वाञ् जिता वयम् ॥ (११।२)

अनर्थो ह्यर्थसंकाशस्तथार्थो ऽनर्थदर्शनः । (१२।१)

जयो ऽयम् अजयाकारो जयस्तस्मात् पराजयः ॥ (१२।२)

यं जित्वा तप्यते पश्चाद् आपन्न इव दुर्मतिः । (१३।१)

कथं मन्येत विजयं ततो जिततरः परैः ॥ (१३।२)

येषाम् अर्थाय पापस्य धिग् जयस्य सुहृद्वधे । (१४।१)

निर्जितैर् अप्रमत्तैर् हि विजिता जितकाशिनः ॥ (१४।२)

कर्णिनालीकदंष्ट्रस्य खड्गजिह्वस्य संयुगे । (१५।१)

चापव्यात्तस्य रौद्रस्य ज्यातलस्वननादिनः ॥ (१५।२)

क्रुद्धस्य नरसिंहस्य संग्रामेष्वपलायिनः । (१६।१)

ये व्यमुच्यन्त कर्णस्य प्रमादात् त इमे हताः ॥ (१६।२)

रथह्रदं शरवर्षोर्मिमन्तं रत्नाचितं वाहनराजियुक्तम् । (१७।१)

शक्त्यृष्टिमीनध्वजनागनक्रं शरासनावर्तमहेषुफेनम् ॥ (१७।२)

संग्रामचन्द्रोदयवेगवेलं द्रोणार्णवं ज्यातलनेमिघोषम् । (१८।१)

ये तेरुर् उच्चावचशस्त्रनौभिस् ते राजपुत्रा निहताः प्रमादात् ॥ (१८।२)

न हि प्रमादात् परमो ऽस्ति कश्चिद् वधो नराणाम् इह जीवलोके । (१९।१)

प्रमत्तम् अर्था हि नरं समन्तात् त्यजन्त्यनर्थाश्च समाविशन्ति ॥ (१९।२)

ध्वजोत्तमाग्रोच्छ्रितधूमकेतुं शरार्चिषं कोपमहासमीरम् । (२०।१)

महाधनुर्ज्यातलनेमिघोषं तनुत्रनानाविधशस्त्रहोमम् ॥ (२०।२)

महाचमूकक्षवराभिपन्नं महाहवे भीष्ममहादवाग्निम् । (२१।१)

ये सेहुर् आत्तायतशस्त्रवेगं ते राजपुत्रा निहताः प्रमादात् ॥ (२१।२)

न हि प्रमत्तेन नरेण लभ्या विद्या तपः श्रीर् विपुलं यशो वा । (२२।१)

पश्याप्रमादेन निहत्य शत्रून् सर्वान्महेन्द्रं सुखम् एधमानम् ॥ (२२।२)

इन्द्रोपमान् पार्थिवपुत्रपौत्रान् पश्याविशेषेण हतान् प्रमादात् । (२३।१)

तीर्त्वा समुद्रं वणिजः समृद्धाः सन्नाः कुनद्याम् इव हेलमानाः । (२३।२)

अमर्षितैर् ये निहताः शयाना निःसंशयं ते त्रिदिवं प्रपन्नाः ॥ (२३।३)

कृष्णां नु शोचामि कथं न साध्वीं शोकार्णवे साद्य विनङ्क्ष्यतीति । (२४।१)

भ्रातॄंश्च पुत्रांश्च हतान्निशम्य पाञ्चालराजं पितरं च वृद्धम् । (२४।२)

ध्रुवं विसंज्ञा पतिता पृथिव्यां सा शेष्यते शोककृशाङ्गयष्टिः ॥ (२४।३)

तच्छोकजं दुःखम् अपारयन्ती कथं भविष्यत्युचिता सुखानाम् । (२५।१)

पुत्रक्षयभ्रातृवधप्रणुन्ना प्रदह्यमानेव हुताशनेन ॥ (२५।२)

इत्येवम् आर्तः परिदेवयन् स राजा कुरूणां नकुलं बभाषे । (२६।१)

गच्छानयैनाम् इह मन्दभाग्यां समातृपक्षाम् इति राजपुत्रीम् ॥ (२६।२)

माद्रीसुतस्तत् परिगृह्य वाक्यं धर्मेण धर्मप्रतिमस्य राज्ञः । (२७।१)

ययौ रथेनालयम् आशु देव्याः पाञ्चालराजस्य च यत्र दाराः ॥ (२७।२)

प्रस्थाप्य माद्रीसुतम् आजमीढः शोकार्दितस्तैः सहितः सुहृद्भिः । (२८।१)

रोरूयमाणः प्रययौ सुतानाम् आयोधनं भूतगणानुकीर्णम् ॥ (२८।२)

स तत् प्रविश्याशिवम् उग्ररूपं ददर्श पुत्रान् सुहृदः सखींश्च । (२९।१)

भूमौ शयानान् रुधिरार्द्रगात्रान् विभिन्नभग्नापहृतोत्तमाङ्गान् ॥ (२९।२)

स तांस्तु दृष्ट्वा भृशम् आर्तरूपो युधिष्ठिरो धर्मभृतां वरिष्ठः । (३०।१)

उच्चैः प्रचुक्रोश च कौरवाग्र्यः पपात चोर्व्यां सगणो विसंज्ञः ॥ (३०।२)