वैशम्पायन उवाच । (१।१)

देवराजम् अनुप्राप्तं ब्राह्मणच्छद्मना वृषः । (१।२)

दृष्ट्वा स्वागतम् इत्याह न बुबोधास्य मानसम् ॥ (१।३)

हिरण्यकण्ठीः प्रमदा ग्रामान् वा बहुगोकुलान् । (२।१)

किं ददानीति तं विप्रम् उवाचाधिरथिस् ततः ॥ (२।२)

ब्राह्मण उवाच । (३।१)

हिरण्यकण्ठ्यः प्रमदा यच्चान्यत् प्रीतिवर्धनम् । (३।२)

नाहं दत्तम् इहेच्छामि तदर्थिभ्यः प्रदीयताम् ॥ (३।३)

यद् एतत् सहजं वर्म कुण्डले च तवानघ । (४।१)

एतद् उत्कृत्य मे देहि यदि सत्यव्रतो भवान् ॥ (४।२)

एतद् इच्छाम्यहं क्षिप्रं त्वया दत्तं परंतप । (५।१)

एष मे सर्वलाभानां लाभः परमको मतः ॥ (५।२)

कर्ण उवाच । (६।१)

अवनिं प्रमदा गाश्च निर्वापं बहुवार्षिकम् । (६।२)

तत् ते विप्र प्रदास्यामि न तु वर्म न कुण्डले ॥ (६।३)

वैशम्पायन उवाच । (७।१)

एवं बहुविधैर् वाक्यैर् याच्यमानः स तु द्विजः । (७।२)

कर्णेन भरतश्रेष्ठ नान्यं वरम् अयाचत ॥ (७।३)

सान्त्वितश्च यथाशक्ति पूजितश्च यथाविधि । (८।१)

नैवान्यं स द्विजश्रेष्ठः कामयामास वै वरम् ॥ (८।२)

यदा नान्यं प्रवृणुते वरं वै द्विजसत्तमः । (९।१)

तदैनम् अब्रवीद् भूयो राधेयः प्रहसन्न् इव ॥ (९।२)

सहजं वर्म मे विप्र कुण्डले चामृतोद्भवे । (१०।१)

तेनावध्यो ऽस्मि लोकेषु ततो नैतद् ददाम्यहम् ॥ (१०।२)

विशालं पृथिवीराज्यं क्षेमं निहतकण्टकम् । (११।१)

प्रतिगृह्णीष्व मत्तस् त्वं साधु ब्राह्मणपुंगव ॥ (११।२)

कुण्डलाभ्यां विमुक्तो ऽहं वर्मणा सहजेन च । (१२।१)

गमनीयो भविष्यामि शत्रूणां द्विजसत्तम ॥ (१२।२)

यदा नान्यं वरं वव्रे भगवान् पाकशासनः । (१३।१)

ततः प्रहस्य कर्णस् तं पुनर् इत्यब्रवीद् वचः ॥ (१३।२)

विदितो देवदेवेश प्राग् एवासि मम प्रभो । (१४।१)

न तु न्याय्यं मया दातुं तव शक्र वृथा वरम् ॥ (१४।२)

त्वं हि देवेश्वरः साक्षात् त्वया देयो वरो मम । (१५।१)

अन्येषां चैव भूतानाम् ईश्वरो ह्यसि भूतकृत् ॥ (१५।२)

यदि दास्यामि ते देव कुण्डले कवचं तथा । (१६।१)

वध्यताम् उपयास्यामि त्वं च शक्रावहास्यताम् ॥ (१६।२)

तस्माद् विनिमयं कृत्वा कुण्डले वर्म चोत्तमम् । (१७।१)

हरस्व शक्र कामं मे न दद्याम् अहम् अन्यथा ॥ (१७।२)

शक्र उवाच । (१८।१)

विदितो ऽहं रवेः पूर्वम् आयन्नेव तवान्तिकम् । (१८।२)

तेन ते सर्वम् आख्यातम् एवम् एतन् न संशयः ॥ (१८।३)

कामम् अस्तु तथा तात तव कर्ण यथेच्छसि । (१९।१)

वर्जयित्वा तु मे वज्रं प्रवृणीष्व यद् इच्छसि ॥ (१९।२)

वैशम्पायन उवाच । (२०।१)

ततः कर्णः प्रहृष्टस् तु उपसंगम्य वासवम् । (२०।२)

अमोघां शक्तिम् अभ्येत्य वव्रे सम्पूर्णमानसः ॥ (२०।३)

कर्ण उवाच । (२१।१)

वर्मणा कुण्डलाभ्यां च शक्तिं मे देहि वासव । (२१।२)

अमोघां शत्रुसंघानां घातनीं पृतनामुखे ॥ (२१।३)

वैशम्पायन उवाच । (२२।१)

ततः संचिन्त्य मनसा मुहूर्तम् इव वासवः । (२२।२)

शक्त्यर्थं पृथिवीपाल कर्णं वाक्यम् अथाब्रवीत् ॥ (२२।३)

कुण्डले मे प्रयच्छस्व वर्म चैव शरीरजम् । (२३।१)

गृहाण कर्ण शक्तिं त्वम् अनेन समयेन मे ॥ (२३।२)

अमोघा हन्ति शतशः शत्रून् मम करच्युता । (२४।१)

पुनश् च पाणिम् अभ्येति मम दैत्यान् विनिघ्नतः ॥ (२४।२)

सेयं तव करं प्राप्य हत्वैकं रिपुम् ऊर्जितम् । (२५।१)

गर्जन्तं प्रतपन्तं च माम् एवैष्यति सूतज ॥ (२५।२)

कर्ण उवाच । (२६।१)

एकम् एवाहम् इच्छामि रिपुं हन्तुं महाहवे । (२६।२)

गर्जन्तं प्रतपन्तं च यतो मम भयं भवेत् ॥ (२६।३)

इन्द्र उवाच । (२७।१)

एकं हनिष्यसि रिपुं गर्जन्तं बलिनं रणे । (२७।२)

त्वं तु यं प्रार्थयस्येकं रक्ष्यते स महात्मना ॥ (२७।३)

यम् आहुर् वेदविद्वांसो वराहम् अजितं हरिम् । (२८।१)

नारायणम् अचिन्त्यं च तेन कृष्णेन रक्ष्यते ॥ (२८।२)

कर्ण उवाच । (२९।१)

एवम् अप्यस्तु भगवन्न् एकवीरवधे मम । (२९।२)

अमोघा प्रवरा शक्तिर् येन हन्यां प्रतापिनम् ॥ (२९।३)

उत्कृत्य तु प्रदास्यामि कुण्डले कवचं च ते । (३०।१)

निकृत्तेषु च गात्रेषु न मे बीभत्सता भवेत् ॥ (३०।२)

इन्द्र उवाच । (३१।१)

न ते बीभत्सता कर्ण भविष्यति कथंचन । (३१।२)

व्रणश् चापि न गात्रेषु यस् त्वं नानृतम् इच्छसि ॥ (३१।३)

यादृशस् ते पितुर् वर्णस् तेजश्च वदतां वर । (३२।१)

तादृशेनैव वर्णेन त्वं कर्ण भविता पुनः ॥ (३२।२)

विद्यमानेषु शस्त्रेषु यद्यमोघाम् असंशये । (३३।१)

प्रमत्तो मोक्ष्यसे चापि त्वय्येवैषा पतिष्यति ॥ (३३।२)

कर्ण उवाच । (३४।१)

संशयं परमं प्राप्य विमोक्ष्ये वासवीम् इमाम् । (३४।२)

यथा माम् आत्थ शक्र त्वं सत्यम् एतद् ब्रवीमि ते ॥ (३४।३)

वैशम्पायन उवाच । (३५।१)

ततः शक्तिं प्रज्वलितां प्रतिगृह्य विशां पते । (३५।२)

शस्त्रं गृहीत्वा निशितं सर्वगात्राण्यकृन्तत ॥ (३५।३)

ततो देवा मानवा दानवाश्च निकृन्तन्तं कर्णम् आत्मानम् एवम् । (३६।१)

दृष्ट्वा सर्वे सिद्धसंघाश् च नेदुर् न ह्यस्यासीद् दुःखजो वै विकारः ॥ (३६।२)

ततो दिव्या दुन्दुभयः प्रणेदुः पपातोच्चैः पुष्पवर्षं च दिव्यम् । (३७।१)

दृष्ट्वा कर्णं शस्त्रसंकृत्तगात्रं मुहुश् चापि स्मयमानं नृवीरम् ॥ (३७।२)

ततश् छित्त्वा कवचं दिव्यम् अङ्गात् तथैवार्द्रं प्रददौ वासवाय । (३८।१)

तथोत्कृत्य प्रददौ कुण्डले ते वैकर्तनः कर्मणा तेन कर्णः ॥ (३८।२)

ततः शक्रः प्रहसन् वञ्चयित्वा कर्णं लोके यशसा योजयित्वा । (३९।१)

कृतं कार्यं पाण्डवानां हि मेने ततः पश्चाद् दिवम् एवोत्पपात ॥ (३९।२)

श्रुत्वा कर्णं मुषितं धार्तराष्ट्रा दीनाः सर्वे भग्नदर्पा इवासन् । (४०।१)

तां चावस्थां गमितं सूतपुत्रं श्रुत्वा पार्था जहृषुः काननस्थाः ॥ (४०।२)

जनमेजय उवाच । (४१।१)

क्वस्था वीराः पाण्डवास् ते बभूवुः कुतश्चैतच्छ्रुतवन्तः प्रियं ते । (४१।२)

किं वाकार्षुर् द्वादशे ऽब्दे व्यतीते तन् मे सर्वं भगवान् व्याकरोतु ॥ (४१।३)

वैशम्पायन उवाच । (४२।१)

लब्ध्वा कृष्णां सैन्धवं द्रावयित्वा विप्रैः सार्धं काम्यकाद् आश्रमात् ते । (४२।२)

मार्कण्डेयाच्छ्रुतवन्तः पुराणं देवर्षीणां चरितं विस्तरेण ॥ (४२।३)

प्रत्याजग्मुः सरथाः सानुयात्राः सर्वैः सार्धं सूदपौरोगवैश् च । (४३।१)

ततः पुण्यं द्वैतवनं नृवीरा निस्तीर्योग्रं वनवासं समग्रम् ॥ (४३।२)