MBh, 2, 21
Select a line for its word-by-word analysis.
त्रयाणां केन ते राजन् योद्धुं वितरते मनः । (२।१)
trayāṇāṃ kena te rājan yoddhuṃ vitarate manaḥ |
एवम् उक्तः स कृष्णेन युद्धं वव्रे महाद्युतिः । (३।१)
evam uktaḥ sa kṛṣṇena yuddhaṃ vavre mahādyutiḥ |
धारयन्न् अगदान्मुख्यान्निर्वृतीर् वेदनानि च । (४।१)
dhārayann agadānmukhyānnirvṛtīr vedanāni ca |
कृतस्वस्त्ययनो विद्वान् ब्राह्मणेन यशस्विना । (५।१)
kṛtasvastyayano vidvān brāhmaṇena yaśasvinā |
भीम योत्स्ये त्वया सार्धं श्रेयसा निर्जितं वरम् ॥ (७।२)
bhīma yotsye tvayā sārdhaṃ śreyasā nirjitaṃ varam ||
प्रत्युद्ययौ महातेजाः शक्रं बलिर् इवासुरः ॥ (८।२)
pratyudyayau mahātejāḥ śakraṃ balir ivāsuraḥ ||
ततः संमन्त्र्य कृष्णेन कृतस्वस्त्ययनो बली । (९।१)
tataḥ saṃmantrya kṛṣṇena kṛtasvastyayano balī |
तयोर् अथ भुजाघातान्निग्रहप्रग्रहात् तथा । (११।१)
tayor atha bhujāghātānnigrahapragrahāt tathā |
अन्योन्यस्यान्तरं प्रेप्सू परस्परजयैषिणौ ॥ (१२।२)
anyonyasyāntaraṃ prepsū parasparajayaiṣiṇau ||
तद् भीमम् उत्सार्य जनं युद्धम् आसीद् उपह्वरे । (१३।१)
tad bhīmam utsārya janaṃ yuddham āsīd upahvare |
प्रकर्षणाकर्षणाभ्याम् अभ्याकर्षविकर्षणैः । (१४।१)
prakarṣaṇākarṣaṇābhyām abhyākarṣavikarṣaṇaiḥ |
आकर्षेतां तथान्योन्यं जानुभिश्चाभिजघ्नतुः ॥ (१४।२)
ākarṣetāṃ tathānyonyaṃ jānubhiścābhijaghnatuḥ ||
ततः शब्देन महता भर्त्सयन्तौ परस्परम् । (१५।१)
tataḥ śabdena mahatā bhartsayantau parasparam |
पाषाणसंघातनिभैः प्रहारैर् अभिजघ्नतुः ॥ (१५।२)
pāṣāṇasaṃghātanibhaiḥ prahārair abhijaghnatuḥ ||
व्यूढोरस्कौ दीर्घभुजौ नियुद्धकुशलावुभौ । (१६।१)
vyūḍhoraskau dīrghabhujau niyuddhakuśalāvubhau |
कार्त्तिकस्य तु मासस्य प्रवृत्तं प्रथमे ऽहनि । (१७।१)
kārttikasya tu māsasya pravṛttaṃ prathame 'hani |
तद् वृत्तं तु त्रयोदश्यां समवेतं महात्मनोः । (१८।१)
tad vṛttaṃ tu trayodaśyāṃ samavetaṃ mahātmanoḥ |
चतुर्दश्यां निशायां तु निवृत्तो मागधः क्लमात् ॥ (१८।२)
caturdaśyāṃ niśāyāṃ tu nivṛtto māgadhaḥ klamāt ||
तं राजानं तथा क्लान्तं दृष्ट्वा राजञ् जनार्दनः । (१९।१)
taṃ rājānaṃ tathā klāntaṃ dṛṣṭvā rājañ janārdanaḥ |
क्लान्तः शत्रुर् न कौन्तेय लभ्यः पीडयितुं रणे । (२०।१)
klāntaḥ śatrur na kaunteya labhyaḥ pīḍayituṃ raṇe |
पीड्यमानो हि कार्त्स्न्येन जह्याज्जीवितम् आत्मनः ॥ (२०।२)
pīḍyamāno hi kārtsnyena jahyājjīvitam ātmanaḥ ||
तस्मात् ते नैव कौन्तेय पीडनीयो नराधिपः । (२१।१)
tasmāt te naiva kaunteya pīḍanīyo narādhipaḥ |
समम् एतेन युध्यस्व बाहुभ्यां भरतर्षभ ॥ (२१।२)
samam etena yudhyasva bāhubhyāṃ bharatarṣabha ||
जरासंधस्य तद् रन्ध्रं ज्ञात्वा चक्रे मतिं वधे ॥ (२२।२)
jarāsaṃdhasya tad randhraṃ jñātvā cakre matiṃ vadhe ||
संरभ्य बलिनां मुख्यो जग्राह कुरुनन्दनः ॥ (२३।२)
saṃrabhya balināṃ mukhyo jagrāha kurunandanaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.