महाभारतMahābhārata

MBh, 2, 21

247 of 1995 · 47 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशंपायन उवाच । (१।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

1.2१.२

ततस्तं निश्चितात्मानं युद्धाय यदुनन्दनः । (१।२)

tatastaṃ niścitātmānaṃ yuddhāya yadunandanaḥ |

1.3१.३

उवाच वाग्मी राजानं जरासंधम् अधोक्षजः ॥ (१।३)

uvāca vāgmī rājānaṃ jarāsaṃdham adhokṣajaḥ ||

2.1२.१

त्रयाणां केन ते राजन् योद्धुं वितरते मनः । (२।१)

trayāṇāṃ kena te rājan yoddhuṃ vitarate manaḥ |

2.2२.२

अस्मद् अन्यतमेनेह सज्जीभवतु को युधि ॥ (२।२)

asmad anyatameneha sajjībhavatu ko yudhi ||

3.1३.१

एवम् उक्तः स कृष्णेन युद्धं वव्रे महाद्युतिः । (३।१)

evam uktaḥ sa kṛṣṇena yuddhaṃ vavre mahādyutiḥ |

3.2३.२

जरासंधस्ततो राजन् भीमसेनेन मागधः ॥ (३।२)

jarāsaṃdhastato rājan bhīmasenena māgadhaḥ ||

4.1४.१

धारयन्न् अगदान्मुख्यान्निर्वृतीर् वेदनानि च । (४।१)

dhārayann agadānmukhyānnirvṛtīr vedanāni ca |

4.2४.२

उपतस्थे जरासंधं युयुत्सुं वै पुरोहितः ॥ (४।२)

upatasthe jarāsaṃdhaṃ yuyutsuṃ vai purohitaḥ ||

5.1५.१

कृतस्वस्त्ययनो विद्वान् ब्राह्मणेन यशस्विना । (५।१)

kṛtasvastyayano vidvān brāhmaṇena yaśasvinā |

5.2५.२

समनह्यज्जरासंधः क्षत्रधर्मम् अनुव्रतः ॥ (५।२)

samanahyajjarāsaṃdhaḥ kṣatradharmam anuvrataḥ ||

6.1६.१

अवमुच्य किरीटं स केशान् समनुमृज्य च । (६।१)

avamucya kirīṭaṃ sa keśān samanumṛjya ca |

6.2६.२

उदतिष्ठज्जरासंधो वेलातिग इवार्णवः ॥ (६।२)

udatiṣṭhajjarāsaṃdho velātiga ivārṇavaḥ ||

7.1७.१

उवाच मतिमान् राजा भीमं भीमपराक्रमम् । (७।१)

uvāca matimān rājā bhīmaṃ bhīmaparākramam |

7.2७.२

भीम योत्स्ये त्वया सार्धं श्रेयसा निर्जितं वरम् ॥ (७।२)

bhīma yotsye tvayā sārdhaṃ śreyasā nirjitaṃ varam ||

8.1८.१

एवम् उक्त्वा जरासंधो भीमसेनम् अरिंदमः । (८।१)

evam uktvā jarāsaṃdho bhīmasenam ariṃdamaḥ |

8.2८.२

प्रत्युद्ययौ महातेजाः शक्रं बलिर् इवासुरः ॥ (८।२)

pratyudyayau mahātejāḥ śakraṃ balir ivāsuraḥ ||

9.1९.१

ततः संमन्त्र्य कृष्णेन कृतस्वस्त्ययनो बली । (९।१)

tataḥ saṃmantrya kṛṣṇena kṛtasvastyayano balī |

9.2९.२

भीमसेनो जरासंधम् आससाद युयुत्सया ॥ (९।२)

bhīmaseno jarāsaṃdham āsasāda yuyutsayā ||

10.1१०.१

ततस्तौ नरशार्दूलौ बाहुशस्त्रौ समीयतुः । (१०।१)

tatastau naraśārdūlau bāhuśastrau samīyatuḥ |

10.2१०.२

वीरौ परमसंहृष्टावन्योन्यजयकाङ्क्षिणौ ॥ (१०।२)

vīrau paramasaṃhṛṣṭāvanyonyajayakāṅkṣiṇau ||

11.1११.१

तयोर् अथ भुजाघातान्निग्रहप्रग्रहात् तथा । (११।१)

tayor atha bhujāghātānnigrahapragrahāt tathā |

11.2११.२

आसीत् सुभीमसंह्रादो वज्रपर्वतयोर् इव ॥ (११।२)

āsīt subhīmasaṃhrādo vajraparvatayor iva ||

12.1१२.१

उभौ परमसंहृष्टौ बलेनातिबलावुभौ । (१२।१)

ubhau paramasaṃhṛṣṭau balenātibalāvubhau |

12.2१२.२

अन्योन्यस्यान्तरं प्रेप्सू परस्परजयैषिणौ ॥ (१२।२)

anyonyasyāntaraṃ prepsū parasparajayaiṣiṇau ||

13.1१३.१

तद् भीमम् उत्सार्य जनं युद्धम् आसीद् उपह्वरे । (१३।१)

tad bhīmam utsārya janaṃ yuddham āsīd upahvare |

13.2१३.२

बलिनोः संयुगे राजन् वृत्रवासवयोर् इव ॥ (१३।२)

balinoḥ saṃyuge rājan vṛtravāsavayor iva ||

14.1१४.१

प्रकर्षणाकर्षणाभ्याम् अभ्याकर्षविकर्षणैः । (१४।१)

prakarṣaṇākarṣaṇābhyām abhyākarṣavikarṣaṇaiḥ |

14.2१४.२

आकर्षेतां तथान्योन्यं जानुभिश्चाभिजघ्नतुः ॥ (१४।२)

ākarṣetāṃ tathānyonyaṃ jānubhiścābhijaghnatuḥ ||

15.1१५.१

ततः शब्देन महता भर्त्सयन्तौ परस्परम् । (१५।१)

tataḥ śabdena mahatā bhartsayantau parasparam |

15.2१५.२

पाषाणसंघातनिभैः प्रहारैर् अभिजघ्नतुः ॥ (१५।२)

pāṣāṇasaṃghātanibhaiḥ prahārair abhijaghnatuḥ ||

16.1१६.१

व्यूढोरस्कौ दीर्घभुजौ नियुद्धकुशलावुभौ । (१६।१)

vyūḍhoraskau dīrghabhujau niyuddhakuśalāvubhau |

16.2१६.२

बाहुभिः समसज्जेताम् आयसैः परिघैर् इव ॥ (१६।२)

bāhubhiḥ samasajjetām āyasaiḥ parighair iva ||

17.1१७.१

कार्त्तिकस्य तु मासस्य प्रवृत्तं प्रथमे ऽहनि । (१७।१)

kārttikasya tu māsasya pravṛttaṃ prathame 'hani |

17.2१७.२

अनारतं दिवारात्रम् अविश्रान्तम् अवर्तत ॥ (१७।२)

anārataṃ divārātram aviśrāntam avartata ||

18.1१८.१

तद् वृत्तं तु त्रयोदश्यां समवेतं महात्मनोः । (१८।१)

tad vṛttaṃ tu trayodaśyāṃ samavetaṃ mahātmanoḥ |

18.2१८.२

चतुर्दश्यां निशायां तु निवृत्तो मागधः क्लमात् ॥ (१८।२)

caturdaśyāṃ niśāyāṃ tu nivṛtto māgadhaḥ klamāt ||

19.1१९.१

तं राजानं तथा क्लान्तं दृष्ट्वा राजञ् जनार्दनः । (१९।१)

taṃ rājānaṃ tathā klāntaṃ dṛṣṭvā rājañ janārdanaḥ |

19.2१९.२

उवाच भीमकर्माणं भीमं संबोधयन्न् इव ॥ (१९।२)

uvāca bhīmakarmāṇaṃ bhīmaṃ saṃbodhayann iva ||

20.1२०.१

क्लान्तः शत्रुर् न कौन्तेय लभ्यः पीडयितुं रणे । (२०।१)

klāntaḥ śatrur na kaunteya labhyaḥ pīḍayituṃ raṇe |

20.2२०.२

पीड्यमानो हि कार्त्स्न्येन जह्याज्जीवितम् आत्मनः ॥ (२०।२)

pīḍyamāno hi kārtsnyena jahyājjīvitam ātmanaḥ ||

21.1२१.१

तस्मात् ते नैव कौन्तेय पीडनीयो नराधिपः । (२१।१)

tasmāt te naiva kaunteya pīḍanīyo narādhipaḥ |

21.2२१.२

समम् एतेन युध्यस्व बाहुभ्यां भरतर्षभ ॥ (२१।२)

samam etena yudhyasva bāhubhyāṃ bharatarṣabha ||

22.1२२.१

एवम् उक्तः स कृष्णेन पाण्डवः परवीरहा । (२२।१)

evam uktaḥ sa kṛṣṇena pāṇḍavaḥ paravīrahā |

22.2२२.२

जरासंधस्य तद् रन्ध्रं ज्ञात्वा चक्रे मतिं वधे ॥ (२२।२)

jarāsaṃdhasya tad randhraṃ jñātvā cakre matiṃ vadhe ||

23.1२३.१

ततस्तम् अजितं जेतुं जरासंधं वृकोदरः । (२३।१)

tatastam ajitaṃ jetuṃ jarāsaṃdhaṃ vṛkodaraḥ |

23.2२३.२

संरभ्य बलिनां मुख्यो जग्राह कुरुनन्दनः ॥ (२३।२)

saṃrabhya balināṃ mukhyo jagrāha kurunandanaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 2, 21

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit