युधिष्ठिर उवाच । (१।१)

नापदाम् अस्ति मर्यादा न निमित्तं न कारणम् । (१।२)

धर्मस्तु विभजत्यत्र उभयोः पुण्यपापयोः ॥ (१।३)

भीम उवाच । (२।१)

प्रातिकाम्यनयत् कृष्णां सभायां प्रेष्यवत् तदा । (२।२)

न मया निहतस् तत्र तेन प्राप्ताः स्म संशयम् ॥ (२।३)

अर्जुन उवाच । (३।१)

वाचस् तीक्ष्णास्थिभेदिन्यः सूतपुत्रेण भाषिताः । (३।२)

अतितीक्ष्णा मया क्षान्तास्तेन प्राप्ताः स्म संशयम् ॥ (३।३)

सहदेव उवाच । (४।१)

शकुनिस्त्वां यदाजैषीद् अक्षद्यूतेन भारत । (४।२)

स मया न हतस् तत्र तेन प्राप्ताः स्म संशयम् ॥ (४।३)

वैशम्पायन उवाच । (५।१)

ततो युधिष्ठिरो राजा नकुलं वाक्यम् अब्रवीत् । (५।२)

आरुह्य वृक्षं माद्रेय निरीक्षस्व दिशो दश ॥ (५।३)

पानीयम् अन्तिके पश्य वृक्षान् वाप्युदकाश्रयान् । (६।१)

इमे हि भ्रातरः श्रान्तास् तव तात पिपासिताः ॥ (६।२)

नकुलस्तु तथेत्युक्त्वा शीघ्रम् आरुह्य पादपम् । (७।१)

अब्रवीद् भ्रातरं ज्येष्ठम् अभिवीक्ष्य समन्ततः ॥ (७।२)

पश्यामि बहुलान् राजन् वृक्षान् उदकसंश्रयान् । (८।१)

सारसानां च निर्ह्रादम् अत्रोदकम् असंशयम् ॥ (८।२)

ततो ऽब्रवीत् सत्यधृतिः कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः । (९।१)

गच्छ सौम्य ततः शीघ्रं तूर्णं पानीयम् आनय ॥ (९।२)

नकुलस्तु तथेत्युक्त्वा भ्रातुर् ज्येष्ठस्य शासनात् । (१०।१)

प्राद्रवद् यत्र पानीयं शीघ्रं चैवान्वपद्यत ॥ (१०।२)

स दृष्ट्वा विमलं तोयं सारसैः परिवारितम् । (११।१)

पातुकामस् ततो वाचम् अन्तरिक्षात् स शुश्रुवे ॥ (११।२)

मा तात साहसं कार्षीर् मम पूर्वपरिग्रहः । (१२।१)

प्रश्नान् उक्त्वा तु माद्रेय ततः पिब हरस्व च ॥ (१२।२)

अनादृत्य तु तद् वाक्यं नकुलः सुपिपासितः । (१३।१)

अपिबच्छीतलं तोयं पीत्वा च निपपात ह ॥ (१३।२)

चिरायमाणे नकुले कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः । (१४।१)

अब्रवीद् भ्रातरं वीरं सहदेवम् अरिंदमम् ॥ (१४।२)

भ्राता चिरायते तात सहदेव तवाग्रजः । (१५।१)

तं चैवानय सोदर्यं पानीयं च त्वम् आनय ॥ (१५।२)

सहदेवस्तथेत्युक्त्वा तां दिशं प्रत्यपद्यत । (१६।१)

ददर्श च हतं भूमौ भ्रातरं नकुलं तदा ॥ (१६।२)

भ्रातृशोकाभिसंतप्तस्तृषया च प्रपीडितः । (१७।१)

अभिदुद्राव पानीयं ततो वाग् अभ्यभाषत ॥ (१७।२)

मा तात साहसं कार्षीर् मम पूर्वपरिग्रहः । (१८।१)

प्रश्नान् उक्त्वा यथाकामं ततः पिब हरस्व च ॥ (१८।२)

अनादृत्य तु तद् वाक्यं सहदेवः पिपासितः । (१९।१)

अपिबच्छीतलं तोयं पीत्वा च निपपात ह ॥ (१९।२)

अथाब्रवीत् स विजयं कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः । (२०।१)

भ्रातरौ ते चिरगतौ बीभत्सो शत्रुकर्शन । (२०।२)

तौ चैवानय भद्रं ते पानीयं च त्वम् आनय ॥ (२०।३)

एवम् उक्तो गुडाकेशः प्रगृह्य सशरं धनुः । (२१।१)

आमुक्तखड्गो मेधावी तत् सरः प्रत्यपद्यत ॥ (२१।२)

यतः पुरुषशार्दूलौ पानीयहरणे गतौ । (२२।१)

तौ ददर्श हतौ तत्र भ्रातरौ श्वेतवाहनः ॥ (२२।२)

प्रसुप्ताविव तौ दृष्ट्वा नरसिंहः सुदुःखितः । (२३।१)

धनुर् उद्यम्य कौन्तेयो व्यलोकयत तद् वनम् ॥ (२३।२)

नापश्यत् तत्र किंचित् स भूतं तस्मिन् महावने । (२४।१)

सव्यसाची ततः श्रान्तः पानीयं सो ऽभ्यधावत ॥ (२४।२)

अभिधावंस्ततो वाचम् अन्तरिक्षात् स शुश्रुवे । (२५।१)

किम् आसीद् असि पानीयं नैतच्छक्यं बलात् त्वया ॥ (२५।२)

कौन्तेय यदि वै प्रश्नान् मयोक्तान् प्रतिपत्स्यसे । (२६।१)

ततः पास्यसि पानीयं हरिष्यसि च भारत ॥ (२६।२)

वारितस्त्वब्रवीत् पार्थो दृश्यमानो निवारय । (२७।१)

यावद् बाणैर् विनिर्भिन्नः पुनर् नैवं वदिष्यसि ॥ (२७।२)

एवम् उक्त्वा ततः पार्थः शरैर् अस्त्रानुमन्त्रितैः । (२८।१)

ववर्ष तां दिशं कृत्स्नां शब्दवेधं च दर्शयन् ॥ (२८।२)

कर्णिनालीकनाराचान् उत्सृजन् भरतर्षभ । (२९।१)

अनेकैर् इषुसंघातैर् अन्तरिक्षं ववर्ष ह ॥ (२९।२)

यक्ष उवाच । (३०।१)

किं विघातेन ते पार्थ प्रश्नान् उक्त्वा ततः पिब । (३०।२)

अनुक्त्वा तु ततः प्रश्नान् पीत्वैव न भविष्यसि ॥ (३०।३)

वैशम्पायन उवाच । (३१।१)

स त्वमोघान् इषून् मुक्त्वा तृष्णयाभिप्रपीडितः । (३१।२)

अविज्ञायैव तान् प्रश्नान् पीत्वैव निपपात ह ॥ (३१।३)

अथाब्रवीद् भीमसेनं कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः । (३२।१)

नकुलः सहदेवश् च बीभत्सुश् चापराजितः ॥ (३२।२)

चिरं गतास् तोयहेतोर् न चागच्छन्ति भारत । (३३।१)

तांश् चैवानय भद्रं ते पानीयं च त्वम् आनय ॥ (३३।२)

भीमसेनस्तथेत्युक्त्वा तां दिशं प्रत्यपद्यत । (३४।१)

यत्र ते पुरुषव्याघ्रा भ्रातरो ऽस्य निपातिताः ॥ (३४।२)

तान् दृष्ट्वा दुःखितो भीमस् तृषया च प्रपीडितः । (३५।१)

अमन्यत महाबाहुः कर्म तद् यक्षरक्षसाम् । (३५।२)

स चिन्तयामास तदा योद्धव्यं ध्रुवम् अद्य मे ॥ (३५।३)

पास्यामि तावत् पानीयम् इति पार्थो वृकोदरः । (३६।१)

ततो ऽभ्यधावत् पानीयं पिपासुः पुरुषर्षभः ॥ (३६।२)

यक्ष उवाच । (३७।१)

मा तात साहसं कार्षीर् मम पूर्वपरिग्रहः । (३७।२)

प्रश्नान् उक्त्वा तु कौन्तेय ततः पिब हरस्व च ॥ (३७।३)

वैशम्पायन उवाच । (३८।१)

एवम् उक्तस् ततो भीमो यक्षेणामिततेजसा । (३८।२)

अविज्ञायैव तान् प्रश्नान् पीत्वैव निपपात ह ॥ (३८।३)

ततः कुन्तीसुतो राजा विचिन्त्य पुरुषर्षभः । (३९।१)

समुत्थाय महाबाहुर् दह्यमानेन चेतसा ॥ (३९।२)

अपेतजननिर्घोषं प्रविवेश महावनम् । (४०।१)

रुरुभिश्च वराहैश्च पक्षिभिश् च निषेवितम् ॥ (४०।२)

नीलभास्वरवर्णैश्च पादपैर् उपशोभितम् । (४१।१)

भ्रमरैर् उपगीतं च पक्षिभिश् च महायशाः ॥ (४१।२)

स गच्छन् कानने तस्मिन् हेमजालपरिष्कृतम् । (४२।१)

ददर्श तत् सरः श्रीमान् विश्वकर्मकृतं यथा ॥ (४२।२)

उपेतं नलिनीजालैः सिन्धुवारैश् च वेतसैः । (४३।१)

केतकैः करवीरैश् च पिप्पलैश् चैव संवृतम् । (४३।२)

श्रमार्तस्तद् उपागम्य सरो दृष्ट्वाथ विस्मितः ॥ (४३।३)