संजय उवाच । (१।१)

हतं भीष्मम् आधिरथिर् विदित्वा भिन्नां नावम् इवात्यगाधे कुरूणाम् । (१।२)

सोदर्यवद् व्यसनात् सूतपुत्रः संतारयिष्यंस्तव पुत्रस्य सेनाम् ॥ (१।३)

श्रुत्वा तु कर्णः पुरुषेन्द्रम् अच्युतं निपातितं शांतनवं महारथम् । (२।१)

अथोपायात् तूर्णम् अमित्रकर्शनो धनुर्धराणां प्रवरस्तदा वृषः ॥ (२।२)

हते तु भीष्मे रथसत्तमे परैर् निमज्जतीं नावम् इवार्णवे कुरून् । (३।१)

पितेव पुत्रांस्त्वरितो ऽभ्ययात् ततः संतारयिष्यंस्तव पुत्रस्य सेनाम् ॥ (३।२)

कर्ण उवाच । (४।१)

यस्मिन् धृतिर् बुद्धिपराक्रमौजो दमः सत्यं वीरगुणाश्च सर्वे । (४।२)

अस्त्राणि दिव्यान्यथ संनतिर् ह्रीः प्रिया च वाग् अनपायीनि भीष्मे ॥ (४।३)

ब्रह्मद्विषघ्ने सततं कृतज्ञे सनातनं चन्द्रमसीव लक्ष्म । (५।१)

स चेत् प्रशान्तः परवीरहन्ता मन्ये हतान् एव हि सर्वयोधान् ॥ (५।२)

नेह ध्रुवं किंचन जातु विद्यते अस्मिंल् लोके कर्मणो ऽनित्ययोगात् । (६।१)

सूर्योदये को हि विमुक्तसंशयो भावं कुर्वीताद्य महाव्रते हते ॥ (६।२)

वसुप्रभावे वसुवीर्यसंभवे गते वसून् एव वसुंधराधिपे । (७।१)

वसूनि पुत्रांश्च वसुंधरां तथा कुरूंश्च शोचध्वम् इमां च वाहिनीम् ॥ (७।२)

संजय उवाच । (८।१)

महाप्रभावे वरदे निपातिते लोकश्रेष्ठे शांतनवे महौजसि । (८।२)

पराजितेषु भरतेषु दुर्मनाः कर्णो भृशं न्यश्वसद् अश्रु वर्तयन् ॥ (८।३)

इदं तु राधेयवचो निशम्य ते सुताश्च राजंस्तव सैनिकाश्च ह । (९।१)

परस्परं चुक्रुशुर् आर्तिजं भृशं तदाश्रु नेत्रैर् मुमुचुर् हि शब्दवत् ॥ (९।२)

प्रवर्तमाने तु पुनर् महाहवे विगाह्यमानासु चमूषु पार्थिवैः । (१०।१)

अथाब्रवीद्धर्षकरं वचस्तदा रथर्षभान् सर्वमहारथर्षभः ॥ (१०।२)

कर्ण उवाच । (११।१)

जगत्यनित्ये सततं प्रधावति प्रचिन्तयन्न् अस्थिरम् अद्य लक्षये । (११।२)

भवत्सु तिष्ठत्स्विह पातितो रणे गिरिप्रकाशः कुरुपुंगवः कथम् ॥ (११।३)

निपातिते शांतनवे महारथे दिवाकरे भूतलम् आस्थिते यथा । (१२।१)

न पार्थिवाः सोढुम् अलं धनंजयं गिरिप्रवोढारम् इवानिलं द्रुमाः ॥ (१२।२)

हतप्रधानं त्विदम् आर्तरूपं परैर् हतोत्साहम् अनाथम् अद्य वै । (१३।१)

मया कुरूणां परिपाल्यम् आहवे बलं यथा तेन महात्मना तथा ॥ (१३।२)

समाहितं चात्मनि भारम् ईदृशं जगत् तथानित्यम् इदं च लक्षये । (१४।१)

निपातितं चाहवशौण्डम् आहवे कथं नु कुर्याम् अहम् आहवे भयम् ॥ (१४।२)

अहं तु तान् कुरुवृषभान् अजिह्मगैः प्रवेरयन् यमसदनं रणे चरन् । (१५।१)

यशः परं जगति विभाव्य वर्तिता परैर् हतो युधि शयिताथ वा पुनः ॥ (१५।२)

युधिष्ठिरो धृतिमतिधर्मतत्त्ववान् वृकोदरो गजशततुल्यविक्रमः । (१६।१)

तथार्जुनस्त्रिदशवरात्मजो यतो न तद् बलं सुजयम् अथामरैर् अपि ॥ (१६।२)

यमौ रणे यत्र यमोपमौ बले ससात्यकिर् यत्र च देवकीसुतः । (१७।१)

न तद् बलं कापुरुषो ऽभ्युपेयिवान् निवर्तते मृत्युमुखाद् इवासकृत् ॥ (१७।२)

तपो ऽभ्युदीर्णं तपसैव गम्यते बलं बलेनापि तथा मनस्विभिः । (१८।१)

मनश्च मे शत्रुनिवारणे ध्रुवं स्वरक्षणे चाचलवद् व्यवस्थितम् ॥ (१८।२)

एवं चैषां बुध्यमानः प्रभावं गत्वैवाहं ताञ् जयाम्यद्य सूत । (१९।१)

मित्रद्रोहो मर्षणीयो न मे ऽयं भग्ने सैन्ये यः सहायः स मित्रम् ॥ (१९।२)

कर्तास्म्येतत् सत्पुरुषार्यकर्म त्यक्त्वा प्राणान् अनुयास्यामि भीष्मम् । (२०।१)

सर्वान् संख्ये शत्रुसंघान् हनिष्ये हतस्तैर् वा वीरलोकं गमिष्ये ॥ (२०।२)

संप्राक्रुष्टे रुदितस्त्रीकुमारे पराभूते पौरुषे धार्तराष्ट्रे । (२१।१)

मया कृत्यम् इति जानामि सूत तस्माच्छत्रून् धार्तराष्ट्रस्य जेष्ये ॥ (२१।२)

कुरून् रक्षन् पाण्डुपुत्राञ् जिघांसंस् त्यक्त्वा प्राणान् घोररूपे रणे ऽस्मिन् । (२२।१)

सर्वान् संख्ये शत्रुसंघान्निहत्य दास्याम्यहं धार्तराष्ट्राय राज्यम् ॥ (२२।२)

निबध्यतां मे कवचं विचित्रं हैमं शुभ्रं मणिरत्नावभासि । (२३।१)

शिरस्त्राणं चार्कसमानभासं धनुः शरांश्चापि विषाहिकल्पान् ॥ (२३।२)

उपासङ्गान् षोडश योजयन्तु धनूंषि दिव्यानि तथाहरन्तु । (२४।१)

असींश्च शक्तीश्च गदाश्च गुर्वीः शङ्खं च जाम्बूनदचित्रभासम् ॥ (२४।२)

एतां रौक्मीं नागकक्ष्यां च जैत्रीं जैत्रं च मे ध्वजम् इन्दीवराभम् । (२५।१)

श्लक्ष्णैर् वस्त्रैर् विप्रमृज्यानयस्व चित्रां मालां चात्र बद्ध्वा सजालाम् ॥ (२५।२)

अश्वान् अग्र्यान् पाण्डुराभ्रप्रकाशान् पुष्टान् स्नातान्मन्त्रपूताभिर् अद्भिः । (२६।१)

तप्तैर् भाण्डैः काञ्चनैर् अभ्युपेताञ् शीघ्राञ् शीघ्रं सूतपुत्रानयस्व ॥ (२६।२)

रथं चाग्र्यं हेमजालावनद्धं रत्नैश्चित्रं चन्द्रसूर्यप्रकाशैः । (२७।१)

द्रव्यैर् युक्तं संप्रहारोपपन्नैर् वाहैर् युक्तं तूर्णम् आवर्तयस्व ॥ (२७।२)

चित्राणि चापानि च वेगवन्ति ज्याश्चोत्तमाः संहननोपपन्नाः । (२८।१)

तूणांश्च पूर्णान्महतः शराणाम् आसज्य गात्रावरणानि चैव ॥ (२८।२)

प्रायात्रिकं चानयताशु सर्वं कन्याः पूर्णं वीरकांस्यं च हैमम् । (२९।१)

आनीय मालाम् अवबध्य चाङ्गे प्रवादयन्त्वाशु जयाय भेरीः ॥ (२९।२)

प्रयाहि सूताशु यतः किरीटी वृकोदरो धर्मसुतो यमौ च । (३०।१)

तान् वा हनिष्यामि समेत्य संख्ये भीष्माय वैष्यामि हतो द्विषद्भिः ॥ (३०।२)

यस्मिन् राजा सत्यधृतिर् युधिष्ठिरः समास्थितो भीमसेनार्जुनौ च । (३१।१)

वासुदेवः सात्यकिः सृञ्जयाश्च मन्ये बलं तद् अजय्यं महीपैः ॥ (३१।२)

तं चेन्मृत्युः सर्वहरो ऽभिरक्षेत् सदाप्रमत्तः समरे किरीटिनम् । (३२।१)

तथापि हन्तास्मि समेत्य संख्ये यास्यामि वा भीष्मपथा यमाय ॥ (३२।२)

न त्वेवाहं न गमिष्यामि तेषां मध्ये शूराणां तत् तथाहं ब्रवीमि । (३३।१)

मित्रद्रुहो दुर्बलभक्तयो ये पापात्मानो न ममैते सहायाः ॥ (३३।२)

संजय उवाच । (३४।१)

स सिद्धिमन्तं रथम् उत्तमं दृढं सकूबरं हेमपरिष्कृतं शुभम् । (३४।२)

पताकिनं वातजवैर् हयोत्तमैर् युक्तं समास्थाय ययौ जयाय ॥ (३४।३)

सम्पूज्यमानः कुरुभिर् महात्मा रथर्षभः पाण्डुरवाजियाता । (३५।१)

ययौ तदायोधनम् उग्रधन्वा यत्रावसानं भरतर्षभस्य ॥ (३५।२)

वरूथिना महता सध्वजेन सुवर्णमुक्तामणिवज्रशालिना । (३६।१)

सदश्वयुक्तेन रथेन कर्णो मेघस्वनेनार्क इवामितौजाः ॥ (३६।२)

हुताशनाभः स हुताशनप्रभे शुभः शुभे वै स्वरथे धनुर्धरः । (३७।१)

स्थितो रराजाधिरथिर् महारथः स्वयं विमाने सुरराड् इव स्थितः ॥ (३७।२)