महाभारतMahābhārata

MBh, 1, 108

108 of 1995 · 47 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

जनमेजय उवाच । (१।१)

janamejaya uvāca

1.2१.२

ज्येष्ठानुज्येष्ठतां तेषां नामधेयानि चाभिभो । (१।२)

jyeṣṭhānujyeṣṭhatāṃ teṣāṃ nāmadheyāni cābhibho |

1.3१.३

धृतराष्ट्रस्य पुत्राणाम् आनुपूर्व्येण कीर्तय ॥ (१।३)

dhṛtarāṣṭrasya putrāṇām ānupūrvyeṇa kīrtaya ||

2.1२.१

वैशंपायन उवाच । (२।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

2.2२.२

दुर्योधनो युयुत्सुश्च राजन् दुःशासनस्तथा । (२।२)

duryodhano yuyutsuśca rājan duḥśāsanastathā |

2.3२.३

दुःसहो दुःशलश्चैव जलसंधः समः सहः ॥ (२।३)

duḥsaho duḥśalaścaiva jalasaṃdhaḥ samaḥ sahaḥ ||

3.1३.१

विन्दानुविन्दौ दुर्धर्षः सुबाहुर् दुष्प्रधर्षणः । (३।१)

vindānuvindau durdharṣaḥ subāhur duṣpradharṣaṇaḥ |

3.2३.२

दुर्मर्षणो दुर्मुखश्च दुष्कर्णः कर्ण एव च ॥ (३।२)

durmarṣaṇo durmukhaśca duṣkarṇaḥ karṇa eva ca ||

4.1४.१

विविंशतिर् विकर्णश्च जलसंधः सुलोचनः । (४।१)

viviṃśatir vikarṇaśca jalasaṃdhaḥ sulocanaḥ |

4.2४.२

चित्रोपचित्रौ चित्राक्षश्चारुचित्रः शरासनः ॥ (४।२)

citropacitrau citrākṣaścārucitraḥ śarāsanaḥ ||

5.1५.१

दुर्मदो दुष्प्रगाहश्च विवित्सुर् विकटः समः । (५।१)

durmado duṣpragāhaśca vivitsur vikaṭaḥ samaḥ |

5.2५.२

ऊर्णनाभः सुनाभश्च तथा नन्दोपनन्दकौ ॥ (५।२)

ūrṇanābhaḥ sunābhaśca tathā nandopanandakau ||

6.1६.१

सेनापतिः सुषेणश्च कुण्डोदरमहोदरौ । (६।१)

senāpatiḥ suṣeṇaśca kuṇḍodaramahodarau |

6.2६.२

चित्रध्वजश्चित्ररथश्चित्रबाहुर् अमित्रजित् । (६।२)

citradhvajaścitrarathaścitrabāhur amitrajit |

6.3६.३

चित्रबाणश्चित्रवर्मा सुवर्मा दुर्विमोचनः ॥ (६।३)

citrabāṇaścitravarmā suvarmā durvimocanaḥ ||

7.1७.१

अयोबाहुर् महाबाहुश्चित्राङ्गश्चित्रकुण्डलः । (७।१)

ayobāhur mahābāhuścitrāṅgaścitrakuṇḍalaḥ |

7.2७.२

भीमवेगो भीमबलो बलाकी बलवर्धनः ॥ (७।२)

bhīmavego bhīmabalo balākī balavardhanaḥ ||

8.1८.१

उग्रायुधो भीमकर्मा कनकायुर् दृढायुधः । (८।१)

ugrāyudho bhīmakarmā kanakāyur dṛḍhāyudhaḥ |

8.2८.२

चित्रायुधो निषङ्गी च पाशी वृन्दारकस्तथा । (८।२)

citrāyudho niṣaṅgī ca pāśī vṛndārakastathā |

8.3८.३

दृढवर्मा दृढक्षत्रः सोमकीर्तिर् अनूदरः ॥ (८।३)

dṛḍhavarmā dṛḍhakṣatraḥ somakīrtir anūdaraḥ ||

9.1९.१

दृढसंधो जरासंधः सत्यसंधः सदःसुवाक् । (९।१)

dṛḍhasaṃdho jarāsaṃdhaḥ satyasaṃdhaḥ sadaḥsuvāk |

9.2९.२

उग्रश्रवा अश्वसेनः सेनानीर् दुष्पराजयः ॥ (९।२)

ugraśravā aśvasenaḥ senānīr duṣparājayaḥ ||

10.1१०.१

अपराजितः पण्डितको विशालाक्षो दुरावरः । (१०।१)

aparājitaḥ paṇḍitako viśālākṣo durāvaraḥ |

10.2१०.२

अजितश्च जयन्तश्च जयत्सेनो ऽथ दुर्जयः । (१०।२)

ajitaśca jayantaśca jayatseno 'tha durjayaḥ |

10.3१०.३

दृढहस्तः सुहस्तश्च वातवेगसुवर्चसौ ॥ (१०।३)

dṛḍhahastaḥ suhastaśca vātavegasuvarcasau ||

11.1११.१

आदित्यकेतुर् बह्वाशी नागदन्तोग्रयायिनौ । (११।१)

ādityaketur bahvāśī nāgadantograyāyinau |

11.2११.२

कवची निषङ्गी पाशी च दण्डधारो धनुर्ग्रहः ॥ (११।२)

kavacī niṣaṅgī pāśī ca daṇḍadhāro dhanurgrahaḥ ||

12.1१२.१

उग्रो भीमरथो वीरो वीरबाहुर् अलोलुपः । (१२।१)

ugro bhīmaratho vīro vīrabāhur alolupaḥ |

12.2१२.२

भीमकर्मा सुबाहुश्च भीमविक्रान्त एव च । (१२।२)

bhīmakarmā subāhuśca bhīmavikrānta eva ca |

12.3१२.३

अभयो रौद्रकर्मा च तथा दृढरथस्त्रयः ॥ (१२।३)

abhayo raudrakarmā ca tathā dṛḍharathastrayaḥ ||

13.1१३.१

अनाधृष्यः कुण्डभेदी विरावी दीर्घलोचनः । (१३।१)

anādhṛṣyaḥ kuṇḍabhedī virāvī dīrghalocanaḥ |

13.2१३.२

प्रमथश्च प्रमाथी च दीर्घालातश्च वीर्यवान् । (१३।२)

pramathaśca pramāthī ca dīrghālātaśca vīryavān |

13.3१३.३

दीर्घध्वजो दीर्घभुज अदीर्घो दीर्घ एव च । (१३।३)

dīrghadhvajo dīrghabhuja adīrgho dīrgha eva ca |

13.4१३.४

दीर्घबाहुर् महाबाहुर् व्यूढोरुः कनकध्वजः । (१३।४)

dīrghabāhur mahābāhur vyūḍhoruḥ kanakadhvajaḥ |

13.5१३.५

महाकुण्डश्च कुण्डश्च कुण्डजश्चित्रजस्तथा ॥ (१३।५)

mahākuṇḍaśca kuṇḍaśca kuṇḍajaścitrajastathā ||

14.1१४.१

कुण्डाशी विरजाश्चैव दुःशला च शताधिका । (१४।१)

kuṇḍāśī virajāścaiva duḥśalā ca śatādhikā |

14.2१४.२

एतद् एकशतं राजन् कन्या चैका प्रकीर्तिता ॥ (१४।२)

etad ekaśataṃ rājan kanyā caikā prakīrtitā ||

15.1१५.१

नामधेयानुपूर्व्येण विद्धि जन्मक्रमं नृप । (१५।१)

nāmadheyānupūrvyeṇa viddhi janmakramaṃ nṛpa |

15.2१५.२

सर्वे त्वतिरथाः शूराः सर्वे युद्धविशारदाः ॥ (१५।२)

sarve tvatirathāḥ śūrāḥ sarve yuddhaviśāradāḥ ||

16.1१६.१

सर्वे वेदविदश्चैव राजशास्त्रेषु कोविदाः । (१६।१)

sarve vedavidaścaiva rājaśāstreṣu kovidāḥ |

16.2१६.२

सर्वे संसर्गविद्यासु विद्याभिजनशोभिनः ॥ (१६।२)

sarve saṃsargavidyāsu vidyābhijanaśobhinaḥ ||

17.1१७.१

सर्वेषाम् अनुरूपाश्च कृता दारा महीपते । (१७।१)

sarveṣām anurūpāśca kṛtā dārā mahīpate |

17.2१७.२

धृतराष्ट्रेण समये समीक्ष्य विधिवत् तदा ॥ (१७।२)

dhṛtarāṣṭreṇa samaye samīkṣya vidhivat tadā ||

18.1१८.१

दुःशलां समये राजा सिन्धुराजाय भारत । (१८।१)

duḥśalāṃ samaye rājā sindhurājāya bhārata |

18.2१८.२

जयद्रथाय प्रददौ सौबलानुमते तदा । (१८।२)

jayadrathāya pradadau saubalānumate tadā |

18.3१८.३

इति पुत्रशतं राजन् युयुत्सुश्च शताधिकः । (१८।३)

iti putraśataṃ rājan yuyutsuśca śatādhikaḥ |

18.4१८.४

कन्यका दुःशला चैव यथावत् कीर्तितं मया ॥ (१८।४)

kanyakā duḥśalā caiva yathāvat kīrtitaṃ mayā ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 1, 108

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit