महाभारतMahābhārata

MBh, 3, 24

322 of 1995 · 33 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशम्पायन उवाच । (१।१)

vaiśampāyana uvāca

1.2१.२

तस्मिन् दशार्हाधिपतौ प्रयाते युधिष्ठिरो भीमसेनार्जुनौ च । (१।२)

tasmin daśārhādhipatau prayāte yudhiṣṭhiro bhīmasenārjunau ca |

1.3१.३

यमौ च कृष्णा च पुरोहितश् च रथान् महार्हान् परमाश्वयुक्तान् ॥ (१।३)

yamau ca kṛṣṇā ca purohitaś ca rathān mahārhān paramāśvayuktān ||

2.1२.१

आस्थाय वीराः सहिता वनाय प्रतस्थिरे भूतपतिप्रकाशाः । (२।१)

āsthāya vīrāḥ sahitā vanāya pratasthire bhūtapatiprakāśāḥ |

2.2२.२

हिरण्यनिष्कान् वसनानि गाश् च प्रदाय शिक्षाक्षरमन्त्रविद्भ्यः ॥ (२।२)

hiraṇyaniṣkān vasanāni gāś ca pradāya śikṣākṣaramantravidbhyaḥ ||

3.1३.१

प्रेष्याः पुरो विंशतिर् आत्तशस्त्रा धनूंषि वर्माणि शरांश् च पीतान् । (३।१)

preṣyāḥ puro viṃśatir āttaśastrā dhanūṃṣi varmāṇi śarāṃś ca pītān |

3.2३.२

मौर्वीश् च यन्त्राणि च सायकांश् च सर्वे समादाय जघन्यम् ईयुः ॥ (३।२)

maurvīś ca yantrāṇi ca sāyakāṃś ca sarve samādāya jaghanyam īyuḥ ||

4.1४.१

ततस् तु वासांसि च राजपुत्र्या धात्र्यश् च दास्यश् च विभूषणं च । (४।१)

tatas tu vāsāṃsi ca rājaputryā dhātryaś ca dāsyaś ca vibhūṣaṇaṃ ca |

4.2४.२

तद् इन्द्रसेनस् त्वरितं प्रगृह्य जघन्यम् एवोपययौ रथेन ॥ (४।२)

tad indrasenas tvaritaṃ pragṛhya jaghanyam evopayayau rathena ||

5.1५.१

ततः कुरुश्रेष्ठम् उपेत्य पौराः प्रदक्षिणं चक्रुर् अदीनसत्त्वाः । (५।१)

tataḥ kuruśreṣṭham upetya paurāḥ pradakṣiṇaṃ cakrur adīnasattvāḥ |

5.2५.२

तं ब्राह्मणाश् चाभ्यवदन् प्रसन्ना मुख्याश् च सर्वे कुरुजाङ्गलानाम् ॥ (५।२)

taṃ brāhmaṇāś cābhyavadan prasannā mukhyāś ca sarve kurujāṅgalānām ||

6.1६.१

स चापि तान् अभ्यवदत् प्रसन्नः सहैव तैर् भ्रातृभिर् धर्मराजः । (६।१)

sa cāpi tān abhyavadat prasannaḥ sahaiva tair bhrātṛbhir dharmarājaḥ |

6.2६.२

तस्थौ च तत्राधिपतिर् महात्मा दृष्ट्वा जनौघं कुरुजाङ्गलानाम् ॥ (६।२)

tasthau ca tatrādhipatir mahātmā dṛṣṭvā janaughaṃ kurujāṅgalānām ||

7.1७.१

पितेव पुत्रेषु स तेषु भावं चक्रे कुरूणाम् ऋषभो महात्मा । (७।१)

piteva putreṣu sa teṣu bhāvaṃ cakre kurūṇām ṛṣabho mahātmā |

7.2७.२

ते चापि तस्मिन् भरतप्रबर्हे तदा बभूवुः पितरीव पुत्राः ॥ (७।२)

te cāpi tasmin bharataprabarhe tadā babhūvuḥ pitarīva putrāḥ ||

8.1८.१

ततः समासाद्य महाजनौघाः कुरुप्रवीरं परिवार्य तस्थुः । (८।१)

tataḥ samāsādya mahājanaughāḥ kurupravīraṃ parivārya tasthuḥ |

8.2८.२

हा नाथ हा धर्म इति ब्रुवन्तो ह्रिया च सर्वे ऽश्रुमुखा बभूवुः ॥ (८।२)

hā nātha hā dharma iti bruvanto hriyā ca sarve 'śrumukhā babhūvuḥ ||

9.1९.१

वरः कुरूणाम् अधिपः प्रजानां पितेव पुत्रान् अपहाय चास्मान् । (९।१)

varaḥ kurūṇām adhipaḥ prajānāṃ piteva putrān apahāya cāsmān |

9.2९.२

पौरान् इमाञ्जानपदांश् च सर्वान् हित्वा प्रयातः क्व नु धर्मराजः ॥ (९।२)

paurān imāñjānapadāṃś ca sarvān hitvā prayātaḥ kva nu dharmarājaḥ ||

10.1१०.१

धिग् धार्तराष्ट्रं सुनृशंसबुद्धिं ससौबलं पापमतिं च कर्णम् । (१०।१)

dhig dhārtarāṣṭraṃ sunṛśaṃsabuddhiṃ sasaubalaṃ pāpamatiṃ ca karṇam |

10.2१०.२

अनर्थम् इच्छन्ति नरेन्द्र पापा ये धर्मनित्यस्य सतस् तवोग्राः ॥ (१०।२)

anartham icchanti narendra pāpā ye dharmanityasya satas tavogrāḥ ||

11.1११.१

स्वयं निवेश्याप्रतिमं महात्मा पुरं महद् देवपुरप्रकाशम् । (११।१)

svayaṃ niveśyāpratimaṃ mahātmā puraṃ mahad devapuraprakāśam |

11.2११.२

शतक्रतुप्रस्थम् अमोघकर्मा हित्वा प्रयातः क्व नु धर्मराजः ॥ (११।२)

śatakratuprastham amoghakarmā hitvā prayātaḥ kva nu dharmarājaḥ ||

12.1१२.१

चकार याम् अप्रतिमां महात्मा सभां मयो देवसभाप्रकाशाम् । (१२।१)

cakāra yām apratimāṃ mahātmā sabhāṃ mayo devasabhāprakāśām |

12.2१२.२

तां देवगुप्ताम् इव देवमायां हित्वा प्रयातः क्व नु धर्मराजः ॥ (१२।२)

tāṃ devaguptām iva devamāyāṃ hitvā prayātaḥ kva nu dharmarājaḥ ||

13.1१३.१

तान् धर्मकामार्थविद् उत्तमौजा बीभत्सुर् उच्चैः सहितान् उवाच । (१३।१)

tān dharmakāmārthavid uttamaujā bībhatsur uccaiḥ sahitān uvāca |

13.2१३.२

आदास्यते वासम् इमं निरुष्य वनेषु राजा द्विषतां यशांसि ॥ (१३।२)

ādāsyate vāsam imaṃ niruṣya vaneṣu rājā dviṣatāṃ yaśāṃsi ||

14.1१४.१

द्विजातिमुख्याः सहिताः पृथक् च भवद्भिर् आसाद्य तपस्विनश् च । (१४।१)

dvijātimukhyāḥ sahitāḥ pṛthak ca bhavadbhir āsādya tapasvinaś ca |

14.2१४.२

प्रसाद्य धर्मार्थविदश् च वाच्या यथार्थसिद्धिः परमा भवेन्नः ॥ (१४।२)

prasādya dharmārthavidaś ca vācyā yathārthasiddhiḥ paramā bhavennaḥ ||

15.1१५.१

इत्य् एवम् उक्ते वचने ऽर्जुनेन ते ब्राह्मणाः सर्ववर्णाश् च राजन् । (१५।१)

ity evam ukte vacane 'rjunena te brāhmaṇāḥ sarvavarṇāś ca rājan |

15.2१५.२

मुदाभ्यनन्दन् सहिताश् च चक्रुः प्रदक्षिणं धर्मभृतां वरिष्ठम् ॥ (१५।२)

mudābhyanandan sahitāś ca cakruḥ pradakṣiṇaṃ dharmabhṛtāṃ variṣṭham ||

16.1१६.१

आमन्त्र्य पार्थं च वृकोदरं च धनंजयं याज्ञसेनीं यमौ च । (१६।१)

āmantrya pārthaṃ ca vṛkodaraṃ ca dhanaṃjayaṃ yājñasenīṃ yamau ca |

16.2१६.२

प्रतस्थिरे राष्ट्रम् अपेतहर्षा युधिष्ठिरेणानुमता यथास्वम् ॥ (१६।२)

pratasthire rāṣṭram apetaharṣā yudhiṣṭhireṇānumatā yathāsvam ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 3, 24

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit