महाभारतMahābhārata

MBh, 1, 225

225 of 1995 · 40 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

मन्दपाल उवाच । (१।१)

mandapāla uvāca

1.2१.२

युष्माकं परिरक्षार्थं विज्ञप्तो ज्वलनो मया । (१।२)

yuṣmākaṃ parirakṣārthaṃ vijñapto jvalano mayā |

1.3१.३

अग्निना च तथेत्य् एवं पूर्वम् एव प्रतिश्रुतम् ॥ (१।३)

agninā ca tathety evaṃ pūrvam eva pratiśrutam ||

2.1२.१

अग्नेर् वचनम् आज्ञाय मातुर् धर्मज्ञतां च वः । (२।१)

agner vacanam ājñāya mātur dharmajñatāṃ ca vaḥ |

2.2२.२

युष्माकं च परं वीर्यं नाहं पूर्वम् इहागतः ॥ (२।२)

yuṣmākaṃ ca paraṃ vīryaṃ nāhaṃ pūrvam ihāgataḥ ||

3.1३.१

न संतापो हि वः कार्यः पुत्रका मरणं प्रति । (३।१)

na saṃtāpo hi vaḥ kāryaḥ putrakā maraṇaṃ prati |

3.2३.२

ऋषीन् वेद हुताशो ऽपि ब्रह्म तद् विदितं च वः ॥ (३।२)

ṛṣīn veda hutāśo 'pi brahma tad viditaṃ ca vaḥ ||

4.1४.१

वैशंपायन उवाच । (४।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

4.2४.२

एवम् आश्वास्य पुत्रान् स भार्यां चादाय भारत । (४।२)

evam āśvāsya putrān sa bhāryāṃ cādāya bhārata |

4.3४.३

मन्दपालस् ततो देशाद् अन्यं देशं जगाम ह ॥ (४।३)

mandapālas tato deśād anyaṃ deśaṃ jagāma ha ||

5.1५.१

भगवान् अपि तिग्मांशुः समिद्धं खाण्डवं वनम् । (५।१)

bhagavān api tigmāṃśuḥ samiddhaṃ khāṇḍavaṃ vanam |

5.2५.२

ददाह सह कृष्णाभ्यां जनयञ् जगतो ऽभयम् ॥ (५।२)

dadāha saha kṛṣṇābhyāṃ janayañ jagato 'bhayam ||

6.1६.१

वसामेदोवहाः कुल्यास् तत्र पीत्वा च पावकः । (६।१)

vasāmedovahāḥ kulyās tatra pītvā ca pāvakaḥ |

6.2६.२

अगच्छत् परमां तृप्तिं दर्शयामास चार्जुनम् ॥ (६।२)

agacchat paramāṃ tṛptiṃ darśayāmāsa cārjunam ||

7.1७.१

ततो ऽन्तरिक्षाद् भगवान् अवतीर्य सुरेश्वरः । (७।१)

tato 'ntarikṣād bhagavān avatīrya sureśvaraḥ |

7.2७.२

मरुद्गणवृतः पार्थं माधवं चाब्रवीद् इदम् ॥ (७।२)

marudgaṇavṛtaḥ pārthaṃ mādhavaṃ cābravīd idam ||

8.1८.१

कृतं युवाभ्यां कर्मेदम् अमरैर् अपि दुष्करम् । (८।१)

kṛtaṃ yuvābhyāṃ karmedam amarair api duṣkaram |

8.2८.२

वरान् वृणीतं तुष्टो ऽस्मि दुर्लभान् अप्य् अमानुषान् ॥ (८।२)

varān vṛṇītaṃ tuṣṭo 'smi durlabhān apy amānuṣān ||

9.1९.१

पार्थस् तु वरयामास शक्राद् अस्त्राणि सर्वशः । (९।१)

pārthas tu varayāmāsa śakrād astrāṇi sarvaśaḥ |

9.2९.२

ग्रहीतुं तच्च शक्रो ऽस्य तदा कालं चकार ह ॥ (९।२)

grahītuṃ tacca śakro 'sya tadā kālaṃ cakāra ha ||

10.1१०.१

यदा प्रसन्नो भगवान् महादेवो भविष्यति । (१०।१)

yadā prasanno bhagavān mahādevo bhaviṣyati |

10.2१०.२

तुभ्यं तदा प्रदास्यामि पाण्डवास्त्राणि सर्वशः ॥ (१०।२)

tubhyaṃ tadā pradāsyāmi pāṇḍavāstrāṇi sarvaśaḥ ||

11.1११.१

अहम् एव च तं कालं वेत्स्यामि कुरुनन्दन । (११।१)

aham eva ca taṃ kālaṃ vetsyāmi kurunandana |

11.2११.२

तपसा महता चापि दास्यामि तव तान्य् अहम् ॥ (११।२)

tapasā mahatā cāpi dāsyāmi tava tāny aham ||

12.1१२.१

आग्नेयानि च सर्वाणि वायव्यानि तथैव च । (१२।१)

āgneyāni ca sarvāṇi vāyavyāni tathaiva ca |

12.2१२.२

मदीयानि च सर्वाणि ग्रहीष्यसि धनंजय ॥ (१२।२)

madīyāni ca sarvāṇi grahīṣyasi dhanaṃjaya ||

13.1१३.१

वासुदेवो ऽपि जग्राह प्रीतिं पार्थेन शाश्वतीम् । (१३।१)

vāsudevo 'pi jagrāha prītiṃ pārthena śāśvatīm |

13.2१३.२

ददौ च तस्मै देवेन्द्रस् तं वरं प्रीतिमांस् तदा ॥ (१३।२)

dadau ca tasmai devendras taṃ varaṃ prītimāṃs tadā ||

14.1१४.१

दत्त्वा ताभ्यां वरं प्रीतः सह देवैर् मरुत्पतिः । (१४।१)

dattvā tābhyāṃ varaṃ prītaḥ saha devair marutpatiḥ |

14.2१४.२

हुताशनम् अनुज्ञाप्य जगाम त्रिदिवं पुनः ॥ (१४।२)

hutāśanam anujñāpya jagāma tridivaṃ punaḥ ||

15.1१५.१

पावकश् चापि तं दावं दग्ध्वा समृगपक्षिणम् । (१५।१)

pāvakaś cāpi taṃ dāvaṃ dagdhvā samṛgapakṣiṇam |

15.2१५.२

अहानि पञ्च चैकं च विरराम सुतर्पितः ॥ (१५।२)

ahāni pañca caikaṃ ca virarāma sutarpitaḥ ||

16.1१६.१

जग्ध्वा मांसानि पीत्वा च मेदांसि रुधिराणि च । (१६।१)

jagdhvā māṃsāni pītvā ca medāṃsi rudhirāṇi ca |

16.2१६.२

युक्तः परमया प्रीत्या तावुवाच विशां पते ॥ (१६।२)

yuktaḥ paramayā prītyā tāvuvāca viśāṃ pate ||

17.1१७.१

युवाभ्यां पुरुषाग्र्याभ्यां तर्पितो ऽस्मि यथासुखम् । (१७।१)

yuvābhyāṃ puruṣāgryābhyāṃ tarpito 'smi yathāsukham |

17.2१७.२

अनुजानामि वां वीरौ चरतं यत्र वाञ्छितम् ॥ (१७।२)

anujānāmi vāṃ vīrau carataṃ yatra vāñchitam ||

18.1१८.१

एवं तौ समनुज्ञातौ पावकेन महात्मना । (१८।१)

evaṃ tau samanujñātau pāvakena mahātmanā |

18.2१८.२

अर्जुनो वासुदेवश् च दानवश् च मयस् तथा ॥ (१८।२)

arjuno vāsudevaś ca dānavaś ca mayas tathā ||

19.1१९.१

परिक्रम्य ततः सर्वे त्रयो ऽपि भरतर्षभ । (१९।१)

parikramya tataḥ sarve trayo 'pi bharatarṣabha |

19.2१९.२

रमणीये नदीकूले सहिताः समुपाविशन् ॥ (१९।२)

ramaṇīye nadīkūle sahitāḥ samupāviśan ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 1, 225

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit