महाभारतMahābhārata

MBh, 6, 52

913 of 1995 · 46 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

संजय उवाच । (१।१)

saṃjaya uvāca

1.2१.२

प्रभातायां तु शर्वर्यां भीष्मः शांतनवस्ततः । (१।२)

prabhātāyāṃ tu śarvaryāṃ bhīṣmaḥ śāṃtanavastataḥ |

1.3१.३

अनीकान्यनुसंयाने व्यादिदेशाथ भारत ॥ (१।३)

anīkānyanusaṃyāne vyādideśātha bhārata ||

2.1२.१

गारुडं च महाव्यूहं चक्रे शांतनवस्तदा । (२।१)

gāruḍaṃ ca mahāvyūhaṃ cakre śāṃtanavastadā |

2.2२.२

पुत्राणां ते जयाकाङ्क्षी भीष्मः कुरुपितामहः ॥ (२।२)

putrāṇāṃ te jayākāṅkṣī bhīṣmaḥ kurupitāmahaḥ ||

3.1३.१

गरुडस्य स्वयं तुण्डे पिता देवव्रतस्तव । (३।१)

garuḍasya svayaṃ tuṇḍe pitā devavratastava |

3.2३.२

चक्षुषी च भरद्वाजः कृतवर्मा च सात्वतः ॥ (३।२)

cakṣuṣī ca bharadvājaḥ kṛtavarmā ca sātvataḥ ||

4.1४.१

अश्वत्थामा कृपश्चैव शीर्षम् आस्तां यशस्विनौ । (४।१)

aśvatthāmā kṛpaścaiva śīrṣam āstāṃ yaśasvinau |

4.2४.२

त्रिगर्तैर् मत्स्यकैकेयैर् वाटधानैश्च संयुतौ ॥ (४।२)

trigartair matsyakaikeyair vāṭadhānaiśca saṃyutau ||

5.1५.१

भूरिश्रवाः शलः शल्यो भगदत्तश्च मारिष । (५।१)

bhūriśravāḥ śalaḥ śalyo bhagadattaśca māriṣa |

5.2५.२

मद्रकाः सिन्धुसौवीरास्तथा पञ्चनदाश्च ये ॥ (५।२)

madrakāḥ sindhusauvīrāstathā pañcanadāśca ye ||

6.1६.१

जयद्रथेन सहिता ग्रीवायां संनिवेशिताः । (६।१)

jayadrathena sahitā grīvāyāṃ saṃniveśitāḥ |

6.2६.२

पृष्ठे दुर्योधनो राजा सोदरैः सानुगैर् वृतः ॥ (६।२)

pṛṣṭhe duryodhano rājā sodaraiḥ sānugair vṛtaḥ ||

7.1७.१

विन्दानुविन्दावावन्त्यौ काम्बोजश्च शकैः सह । (७।१)

vindānuvindāvāvantyau kāmbojaśca śakaiḥ saha |

7.2७.२

पुच्छम् आसन्महाराज शूरसेनाश्च सर्वशः ॥ (७।२)

puccham āsanmahārāja śūrasenāśca sarvaśaḥ ||

8.1८.१

मागधाश्च कलिङ्गाश्च दाशेरकगणैः सह । (८।१)

māgadhāśca kaliṅgāśca dāśerakagaṇaiḥ saha |

8.2८.२

दक्षिणं पक्षम् आसाद्य स्थिता व्यूहस्य दंशिताः ॥ (८।२)

dakṣiṇaṃ pakṣam āsādya sthitā vyūhasya daṃśitāḥ ||

9.1९.१

काननाश्च विकुञ्जाश्च मुक्ताः पुण्ड्राविषस् तथा । (९।१)

kānanāśca vikuñjāśca muktāḥ puṇḍrāviṣas tathā |

9.2९.२

बृहद्बलेन सहिता वामं पक्षम् उपाश्रिताः ॥ (९।२)

bṛhadbalena sahitā vāmaṃ pakṣam upāśritāḥ ||

10.1१०.१

व्यूढं दृष्ट्वा तु तत् सैन्यं सव्यसाची परंतपः । (१०।१)

vyūḍhaṃ dṛṣṭvā tu tat sainyaṃ savyasācī paraṃtapaḥ |

10.2१०.२

धृष्टद्युम्नेन सहितः प्रत्यव्यूहत संयुगे । (१०।२)

dhṛṣṭadyumnena sahitaḥ pratyavyūhata saṃyuge |

10.3१०.३

अर्धचन्द्रेण व्यूहेन व्यूहं तम् अतिदारुणम् ॥ (१०।३)

ardhacandreṇa vyūhena vyūhaṃ tam atidāruṇam ||

11.1११.१

दक्षिणं शृङ्गम् आस्थाय भीमसेनो व्यरोचत । (११।१)

dakṣiṇaṃ śṛṅgam āsthāya bhīmaseno vyarocata |

11.2११.२

नानाशस्त्रौघसम्पन्नैर् नानादेश्यैर् नृपैर् वृतः ॥ (११।२)

nānāśastraughasampannair nānādeśyair nṛpair vṛtaḥ ||

12.1१२.१

तद् अन्वेव विराटश्च द्रुपदश्च महारथः । (१२।१)

tad anveva virāṭaśca drupadaśca mahārathaḥ |

12.2१२.२

तदनन्तरम् एवासीन्नीलो नीलायुधैः सह ॥ (१२।२)

tadanantaram evāsīnnīlo nīlāyudhaiḥ saha ||

13.1१३.१

नीलाद् अनन्तरं चैव धृष्टकेतुर् महारथः । (१३।१)

nīlād anantaraṃ caiva dhṛṣṭaketur mahārathaḥ |

13.2१३.२

चेदिकाशिकरूषैश्च पौरवैश्चाभिसंवृतः ॥ (१३।२)

cedikāśikarūṣaiśca pauravaiścābhisaṃvṛtaḥ ||

14.1१४.१

धृष्टद्युम्नः शिखण्डी च पाञ्चालाश्च प्रभद्रकाः । (१४।१)

dhṛṣṭadyumnaḥ śikhaṇḍī ca pāñcālāśca prabhadrakāḥ |

14.2१४.२

मध्ये सैन्यस्य महतः स्थिता युद्धाय भारत ॥ (१४।२)

madhye sainyasya mahataḥ sthitā yuddhāya bhārata ||

15.1१५.१

तथैव धर्मराजो ऽपि गजानीकेन संवृतः । (१५।१)

tathaiva dharmarājo 'pi gajānīkena saṃvṛtaḥ |

15.2१५.२

ततस्तु सात्यकी राजन् द्रौपद्याः पञ्च चात्मजाः ॥ (१५।२)

tatastu sātyakī rājan draupadyāḥ pañca cātmajāḥ ||

16.1१६.१

अभिमन्युस्ततस्तूर्णम् इरावांश्च ततः परम् । (१६।१)

abhimanyustatastūrṇam irāvāṃśca tataḥ param |

16.2१६.२

भैमसेनिस्ततो राजन् केकयाश्च महारथाः ॥ (१६।२)

bhaimasenistato rājan kekayāśca mahārathāḥ ||

17.1१७.१

ततो ऽभूद् द्विपदां श्रेष्ठो वामं पार्श्वम् उपाश्रितः । (१७।१)

tato 'bhūd dvipadāṃ śreṣṭho vāmaṃ pārśvam upāśritaḥ |

17.2१७.२

सर्वस्य जगतो गोप्ता गोप्ता यस्य जनार्दनः ॥ (१७।२)

sarvasya jagato goptā goptā yasya janārdanaḥ ||

18.1१८.१

एवम् एतन्महाव्यूहं प्रत्यव्यूहन्त पाण्डवाः । (१८।१)

evam etanmahāvyūhaṃ pratyavyūhanta pāṇḍavāḥ |

18.2१८.२

वधार्थं तव पुत्राणां तत्पक्षं ये च संगताः ॥ (१८।२)

vadhārthaṃ tava putrāṇāṃ tatpakṣaṃ ye ca saṃgatāḥ ||

19.1१९.१

ततः प्रववृते युद्धं व्यतिषक्तरथद्विपम् । (१९।१)

tataḥ pravavṛte yuddhaṃ vyatiṣaktarathadvipam |

19.2१९.२

तावकानां परेषां च निघ्नताम् इतरेतरम् ॥ (१९।२)

tāvakānāṃ pareṣāṃ ca nighnatām itaretaram ||

20.1२०.१

हयौघाश्च रथौघाश्च तत्र तत्र विशां पते । (२०।१)

hayaughāśca rathaughāśca tatra tatra viśāṃ pate |

20.2२०.२

संपतन्तः स्म दृश्यन्ते निघ्नमानाः परस्परम् ॥ (२०।२)

saṃpatantaḥ sma dṛśyante nighnamānāḥ parasparam ||

21.1२१.१

धावतां च रथौघानां निघ्नतां च पृथक् पृथक् । (२१।१)

dhāvatāṃ ca rathaughānāṃ nighnatāṃ ca pṛthak pṛthak |

21.2२१.२

बभूव तुमुलः शब्दो विमिश्रो दुन्दुभिस्वनैः ॥ (२१।२)

babhūva tumulaḥ śabdo vimiśro dundubhisvanaiḥ ||

22.1२२.१

दिवस्पृङ् नरवीराणां निघ्नताम् इतरेतरम् । (२२।१)

divaspṛṅ naravīrāṇāṃ nighnatām itaretaram |

22.2२२.२

संप्रहारे सुतुमुले तव तेषां च भारत ॥ (२२।२)

saṃprahāre sutumule tava teṣāṃ ca bhārata ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 6, 52

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit