MBh, 14, 26
Select a line for its word-by-word analysis.
एकः शास्ता न द्वितीयो ऽस्ति शास्ता यथा नियुक्तो ऽस्मि तथा चरामि । (१।२)
ekaḥ śāstā na dvitīyo 'sti śāstā yathā niyukto 'smi tathā carāmi |
हृद्येष तिष्ठन् पुरुषः शास्ति शास्ता तेनैव युक्तः प्रवणाद् इवोदकम् ॥ (१।३)
hṛdyeṣa tiṣṭhan puruṣaḥ śāsti śāstā tenaiva yuktaḥ pravaṇād ivodakam ||
एको गुरुर् नास्ति ततो द्वितीयो यो हृच्छयस्तम् अहम् अनुब्रवीमि । (२।१)
eko gurur nāsti tato dvitīyo yo hṛcchayastam aham anubravīmi |
तेनानुशिष्टा गुरुणा सदैव पराभूता दानवाः सर्व एव ॥ (२।२)
tenānuśiṣṭā guruṇā sadaiva parābhūtā dānavāḥ sarva eva ||
एको बन्धुर् नास्ति ततो द्वितीयो यो हृच्छयस्तम् अहम् अनुब्रवीमि । (३।१)
eko bandhur nāsti tato dvitīyo yo hṛcchayastam aham anubravīmi |
तेनानुशिष्टा बान्धवा बन्धुमन्तः सप्तर्षयः सप्त दिवि प्रभान्ति ॥ (३।२)
tenānuśiṣṭā bāndhavā bandhumantaḥ saptarṣayaḥ sapta divi prabhānti ||
एकः श्रोता नास्ति ततो द्वितीयो यो हृच्छयस्तम् अहम् अनुब्रवीमि । (४।१)
ekaḥ śrotā nāsti tato dvitīyo yo hṛcchayastam aham anubravīmi |
तस्मिन् गुरौ गुरुवासं निरुष्य शक्रो गतः सर्वलोकामरत्वम् ॥ (४।२)
tasmin gurau guruvāsaṃ niruṣya śakro gataḥ sarvalokāmaratvam ||
एको द्वेष्टा नास्ति ततो द्वितीयो यो हृच्छयस्तम् अहम् अनुब्रवीमि । (५।१)
eko dveṣṭā nāsti tato dvitīyo yo hṛcchayastam aham anubravīmi |
तेनानुशिष्टा गुरुणा सदैव लोकद्विष्टाः पन्नगाः सर्व एव ॥ (५।२)
tenānuśiṣṭā guruṇā sadaiva lokadviṣṭāḥ pannagāḥ sarva eva ||
प्रजापतौ पन्नगानां देवर्षीणां च संविदम् ॥ (६।२)
prajāpatau pannagānāṃ devarṣīṇāṃ ca saṃvidam ||
पर्यपृच्छन्न् उपासीनाः श्रेयो नः प्रोच्यताम् इति ॥ (७।२)
paryapṛcchann upāsīnāḥ śreyo naḥ procyatām iti ||
तेषां प्रोवाच भगवाञ् श्रेयः समनुपृच्छताम् । (८।१)
teṣāṃ provāca bhagavāñ śreyaḥ samanupṛcchatām |
ओम् इत्येकाक्षरं ब्रह्म ते श्रुत्वा प्राद्रवन् दिशः ॥ (८।२)
om ityekākṣaraṃ brahma te śrutvā prādravan diśaḥ ||
सर्पाणां दशने भावः प्रवृत्तः पूर्वम् एव तु ॥ (९।२)
sarpāṇāṃ daśane bhāvaḥ pravṛttaḥ pūrvam eva tu ||
असुराणां प्रवृत्तस्तु दम्भभावः स्वभावजः । (१०।१)
asurāṇāṃ pravṛttastu dambhabhāvaḥ svabhāvajaḥ |
एकं शास्तारम् आसाद्य शब्देनैकेन संस्कृताः । (११।१)
ekaṃ śāstāram āsādya śabdenaikena saṃskṛtāḥ |
शृणोत्ययं प्रोच्यमानं गृह्णाति च यथातथम् । (१२।१)
śṛṇotyayaṃ procyamānaṃ gṛhṇāti ca yathātatham |
पृच्छतस्तावतो भूयो गुरुर् अन्यो ऽनुमन्यते ॥ (१२।२)
pṛcchatastāvato bhūyo gurur anyo 'numanyate ||
तस्य चानुमते कर्म ततः पश्चात् प्रवर्तते । (१३।१)
tasya cānumate karma tataḥ paścāt pravartate |
गुरुर् बोद्धा च शत्रुश्च द्वेष्टा च हृदि संश्रितः ॥ (१३।२)
gurur boddhā ca śatruśca dveṣṭā ca hṛdi saṃśritaḥ ||
ब्रह्मभूतश्चरंल् लोके ब्रह्मचारी भवत्ययम् ॥ (१६।२)
brahmabhūtaścaraṃl loke brahmacārī bhavatyayam ||
ब्रह्मैव समिधस्तस्य ब्रह्माग्निर् ब्रह्म संस्तरः । (१७।१)
brahmaiva samidhastasya brahmāgnir brahma saṃstaraḥ |
आपो ब्रह्म गुरुर् ब्रह्म स ब्रह्मणि समाहितः ॥ (१७।२)
āpo brahma gurur brahma sa brahmaṇi samāhitaḥ ||
एतद् एतादृशं सूक्ष्मं ब्रह्मचर्यं विदुर् बुधाः । (१८।१)
etad etādṛśaṃ sūkṣmaṃ brahmacaryaṃ vidur budhāḥ |
विदित्वा चान्वपद्यन्त क्षेत्रज्ञेनानुदर्शिनः ॥ (१८।२)
viditvā cānvapadyanta kṣetrajñenānudarśinaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.