राम उवाच । (१।१)

प्रत्यक्षम् एतल् लोकानां सर्वेषाम् एव भामिनि । (१।२)

यथा मया परं शक्त्या कृतं वै पौरुषं महत् ॥ (१।३)

न चैव युधि शक्नोमि भीष्मं शस्त्रभृतां वरम् । (२।१)

विशेषयितुम् अत्यर्थम् उत्तमास्त्राणि दर्शयन् ॥ (२।२)

एषा मे परमा शक्तिर् एतन्मे परमं बलम् । (३।१)

यथेष्टं गम्यतां भद्रे किम् अन्यद् वा करोमि ते ॥ (३।२)

भीष्मम् एव प्रपद्यस्व न ते ऽन्या विद्यते गतिः । (४।१)

निर्जितो ह्यस्मि भीष्मेण महास्त्राणि प्रमुञ्चता ॥ (४।२)

भीष्म उवाच । (५।१)

एवम् उक्त्वा ततो रामो विनिःश्वस्य महामनाः । (५।२)

तूष्णीम् आसीत् तदा कन्या प्रोवाच भृगुनन्दनम् ॥ (५।३)

भगवन्न् एवम् एवैतद् यथाह भगवांस्तथा । (६।१)

अजेयो युधि भीष्मो ऽयम् अपि देवैर् उदारधीः ॥ (६।२)

यथाशक्ति यथोत्साहं मम कार्यं कृतं त्वया । (७।१)

अनिधाय रणे वीर्यम् अस्त्राणि विविधानि च ॥ (७।२)

न चैष शक्यते युद्धे विशेषयितुम् अन्ततः । (८।१)

न चाहम् एनं यास्यामि पुनर् भीष्मं कथंचन ॥ (८।२)

गमिष्यामि तु तत्राहं यत्र भीष्मं तपोधन । (९।१)

समरे पातयिष्यामि स्वयम् एव भृगूद्वह ॥ (९।२)

एवम् उक्त्वा ययौ कन्या रोषव्याकुललोचना । (१०।१)

तपसे धृतसंकल्पा मम चिन्तयती वधम् ॥ (१०।२)

ततो महेन्द्रं सह तैर् मुनिभिर् भृगुसत्तमः । (११।१)

यथागतं ययौ रामो माम् उपामन्त्र्य भारत ॥ (११।२)

ततो ऽहं रथम् आरुह्य स्तूयमानो द्विजातिभिः । (१२।१)

प्रविश्य नगरं मात्रे सत्यवत्यै न्यवेदयम् । (१२।२)

यथावृत्तं महाराज सा च मां प्रत्यनन्दत ॥ (१२।३)

पुरुषांश्चादिशं प्राज्ञान् कन्यावृत्तान्तकर्मणि । (१३।१)

दिवसे दिवसे ह्यस्या गतजल्पितचेष्टितम् । (१३।२)

प्रत्याहरंश्च मे युक्ताः स्थिताः प्रियहिते मम ॥ (१३।३)

यदैव हि वनं प्रायात् कन्या सा तपसे धृता । (१४।१)

तदैव व्यथितो दीनो गतचेता इवाभवम् ॥ (१४।२)

न हि मां क्षत्रियः कश्चिद् वीर्येण विजयेद् युधि । (१५।१)

ऋते ब्रह्मविदस्तात तपसा संशितव्रतात् ॥ (१५।२)

अपि चैतन्मया राजन्नारदे ऽपि निवेदितम् । (१६।१)

व्यासे चैव भयात् कार्यं तौ चोभौ माम् अवोचताम् ॥ (१६।२)

न विषादस्त्वया कार्यो भीष्म काशिसुतां प्रति । (१७।१)

दैवं पुरुषकारेण को निवर्तितुम् उत्सहेत् ॥ (१७।२)

सा तु कन्या महाराज प्रविश्याश्रममण्डलम् । (१८।१)

यमुनातीरम् आश्रित्य तपस्तेपे ऽतिमानुषम् ॥ (१८।२)

निराहारा कृशा रूक्षा जटिला मलपङ्किनी । (१९।१)

षण् मासान् वायुभक्षा च स्थाणुभूता तपोधना ॥ (१९।२)

यमुनातीरम् आसाद्य संवत्सरम् अथापरम् । (२०।१)

उदवासं निराहारा पारयामास भामिनी ॥ (२०।२)

शीर्णपर्णेन चैकेन पारयामास चापरम् । (२१।१)

संवत्सरं तीव्रकोपा पादाङ्गुष्ठाग्रधिष्ठिता ॥ (२१।२)

एवं द्वादश वर्षाणि तापयामास रोदसी । (२२।१)

निवर्त्यमानापि तु सा ज्ञातिभिर् नैव शक्यते ॥ (२२।२)

ततो ऽगमद् वत्सभूमिं सिद्धचारणसेविताम् । (२३।१)

आश्रमं पुण्यशीलानां तापसानां महात्मनाम् ॥ (२३।२)

तत्र पुण्येषु देशेषु साप्लुताङ्गी दिवानिशम् । (२४।१)

व्यचरत् काशिकन्या सा यथाकामविचारिणी ॥ (२४।२)

नन्दाश्रमे महाराज ततोलूकाश्रमे शुभे । (२५।१)

च्यवनस्याश्रमे चैव ब्रह्मणः स्थान एव च ॥ (२५।२)

प्रयागे देवयजने देवारण्येषु चैव ह । (२६।१)

भोगवत्यां तथा राजन् कौशिकस्याश्रमे तथा ॥ (२६।२)

माण्डव्यस्याश्रमे राजन् दिलीपस्याश्रमे तथा । (२७।१)

रामह्रदे च कौरव्य पैलगार्ग्यस्य चाश्रमे ॥ (२७।२)

एतेषु तीर्थेषु तदा काशिकन्या विशां पते । (२८।१)

आप्लावयत गात्राणि तीव्रम् आस्थाय वै तपः ॥ (२८।२)

ताम् अब्रवीत् कौरवेय मम माता जलोत्थिता । (२९।१)

किमर्थं क्लिश्यसे भद्रे तथ्यम् एतद् ब्रवीहि मे ॥ (२९।२)

सैनाम् अथाब्रवीद् राजन् कृताञ्जलिर् अनिन्दिता । (३०।१)

भीष्मो रामेण समरे न जितश्चारुलोचने ॥ (३०।२)

को ऽन्यस्तम् उत्सहेज्जेतुम् उद्यतेषुं महीपतिम् । (३१।१)

साहं भीष्मविनाशाय तपस्तप्स्ये सुदारुणम् ॥ (३१।२)

चरामि पृथिवीं देवि यथा हन्याम् अहं नृपम् । (३२।१)

एतद् व्रतफलं देहे परस्मिन् स्याद् यथा हि मे ॥ (३२।२)

ततो ऽब्रवीत् सागरगा जिह्मं चरसि भामिनि । (३३।१)

नैष कामो ऽनवद्याङ्गि शक्यः प्राप्तुं त्वयाबले ॥ (३३।२)

यदि भीष्मविनाशाय काश्ये चरसि वै व्रतम् । (३४।१)

व्रतस्था च शरीरं त्वं यदि नाम विमोक्ष्यसि । (३४।२)

नदी भविष्यसि शुभे कुटिला वार्षिकोदका ॥ (३४।३)

दुस्तीर्था चानभिज्ञेया वार्षिकी नाष्टमासिकी । (३५।१)

भीमग्राहवती घोरा सर्वभूतभयंकरी ॥ (३५।२)

एवम् उक्त्वा ततो राजन् काशिकन्यां न्यवर्तत । (३६।१)

माता मम महाभागा स्मयमानेव भामिनी ॥ (३६।२)

कदाचिद् अष्टमे मासि कदाचिद् दशमे तथा । (३७।१)

न प्राश्नीतोदकम् अपि पुनः सा वरवर्णिनी ॥ (३७।२)

सा वत्सभूमिं कौरव्य तीर्थलोभात् ततस्ततः । (३८।१)

पतिता परिधावन्ती पुनः काशिपतेः सुता ॥ (३८।२)

सा नदी वत्सभूम्यां तु प्रथिताम्बेति भारत । (३९।१)

वार्षिकी ग्राहबहुला दुस्तीर्था कुटिला तथा ॥ (३९।२)

सा कन्या तपसा तेन भागार्धेन व्यजायत । (४०।१)

नदी च राजन् वत्सेषु कन्या चैवाभवत् तदा ॥ (४०।२)