संजय उवाच । (१।१)

अथ त्व् इदानीं तुमुले विमर्दे द्विषद्भिर् एको बहुभिः समावृतः । (१।२)

महाभये सारथिम् इत्य् उवाच भीमश् चमूं वारयन् धार्तराष्ट्रीम् । (१।३)

त्वं सारथे याहि जवेन वाहैर् नयाम्य् एतान् धार्तराष्ट्रान् यमाय ॥ (१।४)

संचोदितो भीमसेनेन चैवं स सारथिः पुत्रबलं त्वदीयम् । (२।१)

प्रायात् ततः सारथिर् उग्रवेगो यतो भीमस् तद् बलं गन्तुम् ऐच्छत् ॥ (२।२)

ततो ऽपरे नागरथाश्वपत्तिभिः प्रत्युद्ययुः कुरवस् तं समन्तात् । (३।१)

भीमस्य वाहाग्र्यम् उदारवेगं समन्ततो बाणगणैर् निजघ्नुः ॥ (३।२)

ततः शरान् आपततो महात्मा चिछेद बाणैस् तपनीयपुङ्खैः । (४।१)

ते वै निपेतुस् तपनीयपुङ्खा द्विधा त्रिधा भीमशरैर् निकृत्ताः ॥ (४।२)

ततो राजन् नागरथाश्वयूनां भीमाहतानां तव राजमध्ये । (५।१)

घोरो निनादः प्रबभौ नरेन्द्र वज्राहतानाम् इव पर्वतानाम् ॥ (५।२)

ते वध्यमानाश् च नरेन्द्रमुख्या निर्भिन्ना वै भीमसेनप्रवेकैः । (६।१)

भीमं समन्तात् समरे ऽध्यरोहन् वृक्षं शकुन्ता इव पुष्पहेतोः ॥ (६।२)

ततो ऽभिपातं तव सैन्यमध्ये प्रादुश्चक्रे वेगम् इवात्तवेगः । (७।१)

यथान्तकाले क्षपयन् दिधक्षुर् भूतान्तकृत्काल इवात्तदण्डः ॥ (७।२)

तस्यातिवेगस्य रणे ऽतिवेगं नाशक्नुवन् धारयितुं त्वदीयाः । (८।१)

व्यात्ताननस्यापततो यथैव कालस्य काले हरतः प्रजा वै ॥ (८।२)

ततो बलं भारत भारतानां प्रदह्यमानं समरे महात्मन् । (९।१)

भीतं दिशो ऽकीर्यत भीमनुन्नं महानिलेनाभ्रगणो यथैव ॥ (९।२)

ततो धीमान् सारथिम् अब्रवीद् बली स भीमसेनः पुनर् एव हृष्टः । (१०।१)

सूताभिजानीहि परान् स्वकान् वा रथान् ध्वजांश् चापततः समेतान् । (१०।२)

युध्यन्न् अहं नाभिजानामि किंचिन् मा सैन्यं स्वं छादयिष्ये पृषत्कैः ॥ (१०।३)

अरीन् विशोकाभिनिरीक्ष्य सर्वतो मनस् तु चिन्ता प्रदुनोति मे भृशम् । (११।१)

राजातुरो नागमद् यत् किरीटी बहूनि दुःखान्य् अभिजातो ऽस्मि सूत ॥ (११।२)

एतद् दुःखं सारथे धर्मराजो यन् मां हित्वा यातवाञ् शत्रुमध्ये । (१२।१)

नैनं जीवन् नापि जानाम्य् अजीवन् बीभत्सुं वा तन् ममाद्यातिदुःखम् ॥ (१२।२)

सो ऽहं द्विषत्सैन्यम् उदग्रकल्पं विनाशयिष्ये परमप्रतीतः । (१३।१)

एतान् निहत्याजिमध्ये समेतान् प्रीतो भविष्यामि सह त्वयाद्य ॥ (१३।२)

सर्वांस् तूणीरान् मार्गणान् वान्ववेक्ष्य किं शिष्टं स्यात् सायकानां रथे मे । (१४।१)

का वा जातिः किं प्रमाणं च तेषां ज्ञात्वा व्यक्तं तन् ममाचक्ष्व सूत ॥ (१४।२)

विशोक उवाच । (१५।१)

षण्मार्गणानाम् अयुतानि वीर क्षुराश् च भल्लाश् च तथायुताख्याः । (१५।२)

नाराचानां द्वे सहस्रे तु वीर त्रीण्य् एव च प्रदराणां च पार्थ ॥ (१५।३)

अस्त्य् आयुधं पाण्डवेयावशिष्टं न यद् वहेच्छकटं षड्गवीयम् । (१६।१)

एतद् विद्वन् मुञ्च सहस्रशो ऽपि गदासिबाहुद्रविणं च ते ऽस्ति ॥ (१६।२)

भीम उवाच । (१७।१)

सूताद्येमं पश्य भीमप्रमुक्तैः सम्भिन्दद्भिः पार्थिवान् आशुवेगैः । (१७।२)

उग्रैर् बाणैर् आहवं घोररूपं नष्टादित्यं मृत्युलोकेन तुल्यम् ॥ (१७।३)

अद्यैव तद् विदितं पार्थिवानां भविष्यति आकुमारं च सूत । (१८।१)

निमग्नो वा समरे भीमसेन एकः कुरून् वा समरे विजेता ॥ (१८।२)

सर्वे संख्ये कुरवो निष्पतन्तु मां वा लोकाः कीर्तयन्त्व् आकुमारम् । (१९।१)

सर्वान् एकस् तान् अहं पातयिष्ये ते वा सर्वे भीमसेनं तुदन्तु ॥ (१९।२)

आशास्तारः कर्म चाप्य् उत्तमं वा तन् मे देवाः केवलं साधयन्तु । (२०।१)

आयात्व् इहाद्यार्जुनः शत्रुघाती शक्रस् तूर्णं यज्ञ इवोपहूतः ॥ (२०।२)

ईक्षस्वैतां भारतीं दीर्यमाणाम् एते कस्माद् विद्रवन्ते नरेन्द्राः । (२१।१)

व्यक्तं धीमान् सव्यसाची नराग्र्यः सैन्यं ह्य् एतच्छादयत्य् आशु बाणैः ॥ (२१।२)

पश्य ध्वजांश् च द्रवतो विशोक नागान् हयान् पत्तिसंघांश् च संख्ये । (२२।१)

रथान् विशीर्णाञ् शरशक्तिताडितान् पश्यस्वैतान् रथिनश् चैव सूत ॥ (२२।२)

आपूर्यते कौरवी चाप्य् अभीक्ष्णं सेना ह्य् असौ सुभृशं हन्यमाना । (२३।१)

धनंजयस्याशनितुल्यवेगैर् ग्रस्ता शरैर् बर्हिसुवर्णवाजैः ॥ (२३।२)

एते द्रवन्ति स्म रथाश्वनागाः पदातिसंघान् अवमर्दयन्तः । (२४।१)

संमुह्यमानाः कौरवाः सर्व एव द्रवन्ति नागा इव दावभीताः । (२४।२)

हाहाकृताश् चैव रणे विशोक मुञ्चन्ति नादान् विपुलान् गजेन्द्राः ॥ (२४।३)

विशोक उवाच । (२५।१)

सर्वे कामाः पाण्डव ते समृद्धाः कपिध्वजो दृश्यते हस्तिसैन्ये । (२५।२)

नीलाद् धनाद् विद्युतम् उच्चरन्तीं तथापश्यं विस्फुरद् वै धनुस् तत् ॥ (२५।३)

कपिर् ह्य् असौ वीक्ष्यते सर्वतो वै ध्वजाग्रम् आरुह्य धनंजयस्य । (२६।१)

दिवाकराभो मणिर् एष दिव्यो विभ्राजते चैव किरीटसंस्थः ॥ (२६।२)

पार्श्वे भीमं पाण्डुराभ्रप्रकाशं पश्येमं त्वं देवदत्तं सुघोषम् । (२७।१)

अभीशुहस्तस्य जनार्दनस्य विगाहमानस्य चमूं परेषाम् ॥ (२७।२)

रविप्रभं वज्रनाभं क्षुरान्तं पार्श्वे स्थितं पश्य जनार्दनस्य । (२८।१)

चक्रं यशो वर्धयत् केशवस्य सदार्चितं यदुभिः पश्य वीर ॥ (२८।२)

भीम उवाच । (२९।१)

ददामि ते ग्रामवरांश् चतुर्दश प्रियाख्याने सारथे सुप्रसन्नः । (२९।२)

दसीशतं चापि रथांश् च विंशतिं यद् अर्जुनं वेदयसे विशोक ॥ (२९।३)