ब्रह्मोवाच । (१।१)

यद् आदिमध्यपर्यन्तं ग्रहणोपायम् एव च । (१।२)

नामलक्षणसंयुक्तं सर्वं वक्ष्यामि तत्त्वतः ॥ (१।३)

अहः पूर्वं ततो रात्रिर् मासाः शुक्लादयः स्मृताः । (२।१)

श्रविष्ठादीनि ऋक्षाणि ऋतवः शिशिरादयः ॥ (२।२)

भूमिर् आदिस्तु गन्धानां रसानाम् आप एव च । (३।१)

रूपाणां ज्योतिर् आदिस्तु स्पर्शादिर् वायुर् उच्यते । (३।२)

शब्दस्यादिस्तथाकाशम् एष भूतकृतो गुणः ॥ (३।३)

अतः परं प्रवक्ष्यामि भूतानाम् आदिम् उत्तमम् । (४।१)

आदित्यो ज्योतिषाम् आदिर् अग्निर् भूतादिर् इष्यते ॥ (४।२)

सावित्री सर्वविद्यानां देवतानां प्रजापतिः । (५।१)

ॐकारः सर्ववेदानां वचसां प्राण एव च । (५।२)

यद्यस्मिन्नियतं लोके सर्वं सावित्रम् उच्यते ॥ (५।३)

गायत्री छन्दसाम् आदिः पशूनाम् अज उच्यते । (६।१)

गावश्चतुष्पदाम् आदिर् मनुष्याणां द्विजातयः ॥ (६।२)

श्येनः पतत्रिणाम् आदिर् यज्ञानां हुतम् उत्तमम् । (७।१)

परिसर्पिणां तु सर्वेषां ज्येष्ठः सर्पो द्विजोत्तमाः ॥ (७।२)

कृतम् आदिर् युगानां च सर्वेषां नात्र संशयः । (८।१)

हिरण्यं सर्वरत्नानाम् ओषधीनां यवास्तथा ॥ (८।२)

सर्वेषां भक्ष्यभोज्यानाम् अन्नं परमम् उच्यते । (९।१)

द्रवाणां चैव सर्वेषां पेयानाम् आप उत्तमाः ॥ (९।२)

स्थावराणां च भूतानां सर्वेषाम् अविशेषतः । (१०।१)

ब्रह्मक्षेत्रं सदा पुण्यं प्लक्षः प्रथमजः स्मृतः ॥ (१०।२)

अहं प्रजापतीनां च सर्वेषां नात्र संशयः । (११।१)

मम विष्णुर् अचिन्त्यात्मा स्वयंभूर् इति स स्मृतः ॥ (११।२)

पर्वतानां महामेरुः सर्वेषाम् अग्रजः स्मृतः । (१२।१)

दिशां च प्रदिशां चोर्ध्वा दिग्जाता प्रथमं तथा ॥ (१२।२)

तथा त्रिपथगा गङ्गा नदीनाम् अग्रजा स्मृता । (१३।१)

तथा सरोदपानानां सर्वेषां सागरो ऽग्रजः ॥ (१३।२)

देवदानवभूतानां पिशाचोरगरक्षसाम् । (१४।१)

नरकिंनरयक्षाणां सर्वेषाम् ईश्वरः प्रभुः ॥ (१४।२)

आदिर् विश्वस्य जगतो विष्णुर् ब्रह्ममयो महान् । (१५।१)

भूतं परतरं तस्मात् त्रैलोक्ये नेह विद्यते ॥ (१५।२)

आश्रमाणां च गार्हस्थ्यं सर्वेषां नात्र संशयः । (१६।१)

लोकानाम् आदिर् अव्यक्तं सर्वस्यान्तस्तद् एव च ॥ (१६।२)

अहान्यस्तमयान्तानि उदयान्ता च शर्वरी । (१७।१)

सुखस्यान्तः सदा दुःखं दुःखस्यान्तः सदा सुखम् ॥ (१७।२)

सर्वे क्षयान्ता निचयाः पतनान्ताः समुच्छ्रयाः । (१८।१)

संयोगा विप्रयोगान्ता मरणान्तं हि जीवितम् ॥ (१८।२)

सर्वं कृतं विनाशान्तं जातस्य मरणं ध्रुवम् । (१९।१)

अशाश्वतं हि लोके ऽस्मिन् सर्वं स्थावरजङ्गमम् ॥ (१९।२)

इष्टं दत्तं तपो ऽधीतं व्रतानि नियमाश्च ये । (२०।१)

सर्वम् एतद् विनाशान्तं ज्ञानस्यान्तो न विद्यते ॥ (२०।२)

तस्माज्ज्ञानेन शुद्धेन प्रसन्नात्मा समाहितः । (२१।१)

निर्ममो निरहंकारो मुच्यते सर्वपाप्मभिः ॥ (२१।२)