वैशंपायन उवाच । (१।१)

कथयन्न् एव तु तदा वासुदेवः प्रतापवान् । (१।२)

महाभारतयुद्धं तत् कथान्ते पितुर् अग्रतः ॥ (१।३)

अभिमन्योर् वधं वीरः सो ऽत्यक्रामत भारत । (२।१)

अप्रियं वसुदेवस्य मा भूद् इति महामनाः ॥ (२।२)

मा दौहित्रवधं श्रुत्वा वसुदेवो महात्ययम् । (३।१)

दुःखशोकाभिसंतप्तो भवेद् इति महामतिः ॥ (३।२)

सुभद्रा तु तम् उत्क्रान्तम् आत्मजस्य वधं रणे । (४।१)

आचक्ष्व कृष्ण सौभद्रवधम् इत्यपतद् भुवि ॥ (४।२)

ताम् अपश्यन्निपतितां वसुदेवः क्षितौ तदा । (५।१)

दृष्ट्वैव च पपातोर्व्यां सो ऽपि दुःखेन मूर्छितः ॥ (५।२)

ततः स दौहित्रवधाद् दुःखशोकसमन्वितः । (६।१)

वसुदेवो महाराज कृष्णं वाक्यम् अथाब्रवीत् ॥ (६।२)

ननु त्वं पुण्डरीकाक्ष सत्यवाग् भुवि विश्रुतः । (७।१)

यद् दौहित्रवधं मे ऽद्य न ख्यापयसि शत्रुहन् ॥ (७।२)

तद् भागिनेयनिधनं तत्त्वेनाचक्ष्व मे विभो । (८।१)

सदृशाक्षस्तव कथं शत्रुभिर् निहतो रणे ॥ (८।२)

दुर्मरं बत वार्ष्णेय काले ऽप्राप्ते नृभिः सदा । (९।१)

यत्र मे हृदयं दुःखाच्छतधा न विदीर्यते ॥ (९।२)

किम् अब्रवीत् त्वा संग्रामे सुभद्रां मातरं प्रति । (१०।१)

मां चापि पुण्डरीकाक्ष चपलाक्षः प्रियो मम ॥ (१०।२)

आहवं पृष्ठतः कृत्वा कच्चिन्न निहतः परैः । (११।१)

कच्चिन्मुखं न गोविन्द तेनाजौ विकृतं कृतम् ॥ (११।२)

स हि कृष्ण महातेजाः श्लाघन्न् इव ममाग्रतः । (१२।१)

बालभावेन विजयम् आत्मनो ऽकथयत् प्रभुः ॥ (१२।२)

कच्चिन्न विकृतो बालो द्रोणकर्णकृपादिभिः । (१३।१)

धरण्यां निहतः शेते तन्ममाचक्ष्व केशव ॥ (१३।२)

स हि द्रोणं च भीष्मं च कर्णं च रथिनां वरम् । (१४।१)

स्पर्धते स्म रणे नित्यं दुहितुः पुत्रको मम ॥ (१४।२)

एवंविधं बहु तदा विलपन्तं सुदुःखितम् । (१५।१)

पितरं दुःखिततरो गोविन्दो वाक्यम् अब्रवीत् ॥ (१५।२)

न तेन विकृतं वक्त्रं कृतं संग्राममूर्धनि । (१६।१)

न पृष्ठतः कृतश्चापि संग्रामस्तेन दुस्तरः ॥ (१६।२)

निहत्य पृथिवीपालान् सहस्रशतसंघशः । (१७।१)

खेदितो द्रोणकर्णाभ्यां दौःशासनिवशं गतः ॥ (१७।२)

एको ह्येकेन सततं युध्यमानो यदि प्रभो । (१८।१)

न स शक्येत संग्रामे निहन्तुम् अपि वज्रिणा ॥ (१८।२)

समाहूते तु संग्रामे पार्थे संशप्तकैस्तदा । (१९।१)

पर्यवार्यत संक्रुद्धैः स द्रोणादिभिर् आहवे ॥ (१९।२)

ततः शत्रुक्षयं कृत्वा सुमहान्तं रणे पितुः । (२०।१)

दौहित्रस्तव वार्ष्णेय दौःशासनिवशं गतः ॥ (२०।२)

नूनं च स गतः स्वर्गं जहि शोकं महामते । (२१।१)

न हि व्यसनम् आसाद्य सीदन्ते सन्नराः क्वचित् ॥ (२१।२)

द्रोणकर्णप्रभृतयो येन प्रतिसमासिताः । (२२।१)

रणे महेन्द्रप्रतिमाः स कथं नाप्नुयाद् दिवम् ॥ (२२।२)

स शोकं जहि दुर्धर्ष मा च मन्युवशं गमः । (२३।१)

शस्त्रपूतां हि स गतिं गतः परपुरंजयः ॥ (२३।२)

तस्मिंस्तु निहते वीरे सुभद्रेयं स्वसा मम । (२४।१)

दुःखार्ताथो पृथां प्राप्य कुररीव ननाद ह ॥ (२४।२)

द्रौपदीं च समासाद्य पर्यपृच्छत दुःखिता । (२५।१)

आर्ये क्व दारकाः सर्वे द्रष्टुम् इच्छामि तान् अहम् ॥ (२५।२)

अस्यास्तु वचनं श्रुत्वा सर्वास्ताः कुरुयोषितः । (२६।१)

भुजाभ्यां परिगृह्यैनां चुक्रुशुः परमार्तवत् ॥ (२६।२)

उत्तरां चाब्रवीद् भद्रा भद्रे भर्ता क्व ते गतः । (२७।१)

क्षिप्रम् आगमनं मह्यं तस्मै त्वं वेदयस्व ह ॥ (२७।२)

ननु नाम स वैराटि श्रुत्वा मम गिरं पुरा । (२८।१)

भवनान्निष्पतत्याशु कस्मान्नाभ्येति ते पतिः ॥ (२८।२)

अभिमन्यो कुशलिनो मातुलास्ते महारथाः । (२९।१)

कुशलं चाब्रुवन् सर्वे त्वां युयुत्सुम् इहागतम् ॥ (२९।२)

आचक्ष्व मे ऽद्य संग्रामं यथापूर्वम् अरिंदम । (३०।१)

कस्माद् एव विलपतीं नाद्येह प्रतिभाषसे ॥ (३०।२)

एवमादि तु वार्ष्णेय्यास्तद् अस्याः परिदेवितम् । (३१।१)

श्रुत्वा पृथा सुदुःखार्ता शनैर् वाक्यम् अथाब्रवीत् ॥ (३१।२)

सुभद्रे वासुदेवेन तथा सात्यकिना रणे । (३२।१)

पित्रा च पालितो बालः स हतः कालधर्मणा ॥ (३२।२)

ईदृशो मर्त्यधर्मो ऽयं मा शुचो यदुनन्दिनि । (३३।१)

पुत्रो हि तव दुर्धर्षः सम्प्राप्तः परमां गतिम् ॥ (३३।२)

कुले महति जातासि क्षत्रियाणां महात्मनाम् । (३४।१)

मा शुचश्चपलाक्षं त्वं पुण्डरीकनिभेक्षणे ॥ (३४।२)

उत्तरां त्वम् अवेक्षस्व गर्भिणीं मा शुचः शुभे । (३५।१)

पुत्रम् एषा हि तस्याशु जनयिष्यति भामिनी ॥ (३५।२)

एवम् आश्वासयित्वैनां कुन्ती यदुकुलोद्वह । (३६।१)

विहाय शोकं दुर्धर्षं श्राद्धम् अस्य ह्यकल्पयत् ॥ (३६।२)

समनुज्ञाप्य धर्मज्ञा राजानं भीमम् एव च । (३७।१)

यमौ यमोपमौ चैव ददौ दानान्यनेकशः ॥ (३७।२)

ततः प्रदाय बह्वीर् गा ब्राह्मणेभ्यो यदूद्वह । (३८।१)

समहृष्यत वार्ष्णेयी वैराटीं चाब्रवीद् इदम् ॥ (३८।२)

वैराटि नेह संतापस्त्वया कार्यो यशस्विनि । (३९।१)

भर्तारं प्रति सुश्रोणि गर्भस्थं रक्ष मे शिशुम् ॥ (३९।२)

एवम् उक्त्वा ततः कुन्ती विरराम महाद्युते । (४०।१)

ताम् अनुज्ञाप्य चैवेमां सुभद्रां समुपानयम् ॥ (४०।२)

एवं स निधनं प्राप्तो दौहित्रस्तव माधव । (४१।१)

संतापं जहि दुर्धर्ष मा च शोके मनः कृथाः ॥ (४१।२)