युधिष्ठिर उवाच । (१।१)

शुश्रूषे तस्य धर्मज्ञ राजर्षेः परिकीर्तनम् । (१।२)

द्वैपायन मरुत्तस्य कथां प्रब्रूहि मे ऽनघ ॥ (१।३)

व्यास उवाच । (२।१)

आसीत् कृतयुगे पूर्वं मनुर् दण्डधरः प्रभुः । (२।२)

तस्य पुत्रो महेष्वासः प्रजातिर् इति विश्रुतः ॥ (२।३)

प्रजातेर् अभवत् पुत्रः क्षुप इत्यभिविश्रुतः । (३।१)

क्षुपस्य पुत्रस्त्विक्ष्वाकुर् महीपालो ऽभवत् प्रभुः ॥ (३।२)

तस्य पुत्रशतं राजन्न् आसीत् परमधार्मिकम् । (४।१)

तांस्तु सर्वान्महीपालान् इक्ष्वाकुर् अकरोत् प्रभुः ॥ (४।२)

तेषां ज्येष्ठस्तु विंशो ऽभूत् प्रतिमानं धनुष्मताम् । (५।१)

विंशस्य पुत्रः कल्याणो विविंशो नाम भारत ॥ (५।२)

विविंशस्य सुता राजन् बभूवुर् दश पञ्च च । (६।१)

सर्वे धनुषि विक्रान्ता ब्रह्मण्याः सत्यवादिनः ॥ (६।२)

दानधर्मरताः सन्तः सततं प्रियवादिनः । (७।१)

तेषां ज्येष्ठः खनीनेत्रः स तान् सर्वान् अपीडयत् ॥ (७।२)

खनीनेत्रस्तु विक्रान्तो जित्वा राज्यम् अकण्टकम् । (८।१)

नाशक्नोद् रक्षितुं राज्यं नान्वरज्यन्त तं प्रजाः ॥ (८।२)

तम् अपास्य च तद् राष्ट्रं तस्य पुत्रं सुवर्चसम् । (९।१)

अभ्यषिञ्चत राजेन्द्र मुदितं चाभवत् तदा ॥ (९।२)

स पितुर् विक्रियां दृष्ट्वा राज्यान्निरसनं तथा । (१०।१)

नियतो वर्तयामास प्रजाहितचिकीर्षया ॥ (१०।२)

ब्रह्मण्यः सत्यवादी च शुचिः शमदमान्वितः । (११।१)

प्रजास्तं चान्वरज्यन्त धर्मनित्यं मनस्विनम् ॥ (११।२)

तस्य धर्मप्रवृत्तस्य व्यशीर्यत् कोशवाहनम् । (१२।१)

तं क्षीणकोशं सामन्ताः समन्तात् पर्यपीडयन् ॥ (१२।२)

स पीड्यमानो बहुभिः क्षीणकोशस् त्व् अवाहनः । (१३।१)

आर्तिम् आर्छत् परां राजा सह भृत्यैः पुरेण च ॥ (१३।२)

न चैनं परिहर्तुं ते ऽशक्नुवन् परिसंक्षये । (१४।१)

सम्यग्वृत्तो हि राजा स धर्मनित्यो युधिष्ठिर ॥ (१४।२)

यदा तु परमाम् आर्तिं गतो ऽसौ सपुरो नृपः । (१५।१)

ततः प्रदध्मौ स करं प्रादुरासीत् ततो बलम् ॥ (१५।२)

ततस्तान् अजयत् सर्वान् प्रातिसीमान्नराधिपान् । (१६।१)

एतस्मात् कारणाद् राजन् विश्रुतः स करंधमः ॥ (१६।२)

तस्य कारंधमः पुत्रस्त्रेतायुगमुखे ऽभवत् । (१७।१)

इन्द्राद् अनवरः श्रीमान् देवैर् अपि सुदुर्जयः ॥ (१७।२)

तस्य सर्वे महीपाला वर्तन्ते स्म वशे तदा । (१८।१)

स हि सम्राड् अभूत् तेषां वृत्तेन च बलेन च ॥ (१८।२)

अविक्षिन्नाम धर्मात्मा शौर्येणेन्द्रसमो ऽभवत् । (१९।१)

यज्ञशीलः कर्मरतिर् धृतिमान् संयतेन्द्रियः ॥ (१९।२)

तेजसादित्यसदृशः क्षमया पृथिवीसमः । (२०।१)

बृहस्पतिसमो बुद्ध्या हिमवान् इव सुस्थिरः ॥ (२०।२)

कर्मणा मनसा वाचा दमेन प्रशमेन च । (२१।१)

मनांस्याराधयामास प्रजानां स महीपतिः ॥ (२१।२)

य ईजे हयमेधानां शतेन विधिवत् प्रभुः । (२२।१)

याजयामास यं विद्वान् स्वयम् एवाङ्गिराः प्रभुः ॥ (२२।२)

तस्य पुत्रो ऽतिचक्राम पितरं गुणवत्तया । (२३।१)

मरुत्तो नाम धर्मज्ञश्चक्रवर्ती महायशाः ॥ (२३।२)

नागायुतसमप्राणः साक्षाद् विष्णुर् इवापरः । (२४।१)

स यक्ष्यमाणो धर्मात्मा शातकुम्भमयान्युत । (२४।२)

कारयामास शुभ्राणि भाजनानि सहस्रशः ॥ (२४।३)

मेरुं पर्वतम् आसाद्य हिमवत्पार्श्व उत्तरे । (२५।१)

काञ्चनः सुमहान् पादस् तत्र कर्म चकार सः ॥ (२५।२)

ततः कुण्डानि पात्रीश्च पिठराण्यासनानि च । (२६।१)

चक्रुः सुवर्णकर्तारो येषां संख्या न विद्यते ॥ (२६।२)

तस्यैव च समीपे स यज्ञवाटो बभूव ह । (२७।१)

ईजे तत्र स धर्मात्मा विधिवत् पृथिवीपतिः । (२७।२)

मरुत्तः सहितैः सर्वैः प्रजापालैर् नराधिपः ॥ (२७।३)