महाभारतMahābhārata

MBh, 5, 99

763 of 1995 · 33 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

नारद उवाच । (१।१)

nārada uvāca

1.2१.२

अयं लोकः सुपर्णानां पक्षिणां पन्नगाशिनाम् । (१।२)

ayaṃ lokaḥ suparṇānāṃ pakṣiṇāṃ pannagāśinām |

1.3१.३

विक्रमे गमने भारे नैषाम् अस्ति परिश्रमः ॥ (१।३)

vikrame gamane bhāre naiṣām asti pariśramaḥ ||

2.1२.१

वैनतेयसुतैः सूत षड्भिस्ततम् इदं कुलम् । (२।१)

vainateyasutaiḥ sūta ṣaḍbhistatam idaṃ kulam |

2.2२.२

सुमुखेन सुनाम्ना च सुनेत्रेण सुवर्चसा ॥ (२।२)

sumukhena sunāmnā ca sunetreṇa suvarcasā ||

3.1३.१

सुरूपपक्षिराजेन सुबलेन च मातले । (३।१)

surūpapakṣirājena subalena ca mātale |

3.2३.२

वर्धितानि प्रसूत्या वै विनताकुलकर्तृभिः ॥ (३।२)

vardhitāni prasūtyā vai vinatākulakartṛbhiḥ ||

4.1४.१

पक्षिराजाभिजात्यानां सहस्राणि शतानि च । (४।१)

pakṣirājābhijātyānāṃ sahasrāṇi śatāni ca |

4.2४.२

कश्यपस्य ततो वंशे जातैर् भूतिविवर्धनैः ॥ (४।२)

kaśyapasya tato vaṃśe jātair bhūtivivardhanaiḥ ||

5.1५.१

सर्वे ह्येते श्रिया युक्ताः सर्वे श्रीवत्सलक्षणाः । (५।१)

sarve hyete śriyā yuktāḥ sarve śrīvatsalakṣaṇāḥ |

5.2५.२

सर्वे श्रियम् अभीप्सन्तो धारयन्ति बलान्युत ॥ (५।२)

sarve śriyam abhīpsanto dhārayanti balānyuta ||

6.1६.१

कर्मणा क्षत्रियाश्चैते निर्घृणा भोगिभोजिनः । (६।१)

karmaṇā kṣatriyāścaite nirghṛṇā bhogibhojinaḥ |

6.2६.२

ज्ञातिसंक्षयकर्तृत्वाद् ब्राह्मण्यं न लभन्ति वै ॥ (६।२)

jñātisaṃkṣayakartṛtvād brāhmaṇyaṃ na labhanti vai ||

7.1७.१

नामानि चैषां वक्ष्यामि यथा प्राधान्यतः शृणु । (७।१)

nāmāni caiṣāṃ vakṣyāmi yathā prādhānyataḥ śṛṇu |

7.2७.२

मातले श्लाघ्यम् एतद्धि कुलं विष्णुपरिग्रहम् ॥ (७।२)

mātale ślāghyam etaddhi kulaṃ viṣṇuparigraham ||

8.1८.१

दैवतं विष्णुर् एतेषां विष्णुर् एव परायणम् । (८।१)

daivataṃ viṣṇur eteṣāṃ viṣṇur eva parāyaṇam |

8.2८.२

हृदि चैषां सदा विष्णुर् विष्णुर् एव गतिः सदा ॥ (८।२)

hṛdi caiṣāṃ sadā viṣṇur viṣṇur eva gatiḥ sadā ||

9.1९.१

सुवर्णचूडो नागाशी दारुणश्चण्डतुण्डकः । (९।१)

suvarṇacūḍo nāgāśī dāruṇaścaṇḍatuṇḍakaḥ |

9.2९.२

अनलश्चानिलश्चैव विशालाक्षो ऽथ कुण्डली ॥ (९।२)

analaścānilaścaiva viśālākṣo 'tha kuṇḍalī ||

10.1१०.१

काश्यपिर् ध्वजविष्कम्भो वैनतेयो ऽथ वामनः । (१०।१)

kāśyapir dhvajaviṣkambho vainateyo 'tha vāmanaḥ |

10.2१०.२

वातवेगो दिशाचक्षुर् निमेषो निमिषस्तथा ॥ (१०।२)

vātavego diśācakṣur nimeṣo nimiṣastathā ||

11.1११.१

त्रिवारः सप्तवारश्च वाल्मीकिर् द्वीपकस्तथा । (११।१)

trivāraḥ saptavāraśca vālmīkir dvīpakastathā |

11.2११.२

दैत्यद्वीपः सरिद्द्वीपः सारसः पद्मकेसरः ॥ (११।२)

daityadvīpaḥ sariddvīpaḥ sārasaḥ padmakesaraḥ ||

12.1१२.१

सुमुखः सुखकेतुश्च चित्रबर्हस्तथानघः । (१२।१)

sumukhaḥ sukhaketuśca citrabarhastathānaghaḥ |

12.2१२.२

मेघकृत् कुमुदो दक्षः सर्पान्तः सोमभोजनः ॥ (१२।२)

meghakṛt kumudo dakṣaḥ sarpāntaḥ somabhojanaḥ ||

13.1१३.१

गुरुभारः कपोतश्च सूर्यनेत्रश्चिरान्तकः । (१३।१)

gurubhāraḥ kapotaśca sūryanetraścirāntakaḥ |

13.2१३.२

विष्णुधन्वा कुमारश्च परिबर्हो हरिस्तथा ॥ (१३।२)

viṣṇudhanvā kumāraśca paribarho haristathā ||

14.1१४.१

सुस्वरो मधुपर्कश्च हेमवर्णस्तथैव च । (१४।१)

susvaro madhuparkaśca hemavarṇastathaiva ca |

14.2१४.२

मलयो मातरिश्वा च निशाकरदिवाकरौ ॥ (१४।२)

malayo mātariśvā ca niśākaradivākarau ||

15.1१५.१

एते प्रदेशमात्रेण मयोक्ता गरुडात्मजाः । (१५।१)

ete pradeśamātreṇa mayoktā garuḍātmajāḥ |

15.2१५.२

प्राधान्यतो ऽथ यशसा कीर्तिताः प्राणतश्च ते ॥ (१५।२)

prādhānyato 'tha yaśasā kīrtitāḥ prāṇataśca te ||

16.1१६.१

यद्यत्र न रुचिः काचिद् एहि गच्छाव मातले । (१६।१)

yadyatra na ruciḥ kācid ehi gacchāva mātale |

16.2१६.२

तं नयिष्यामि देशं त्वां रुचिं यत्रोपलप्स्यसे ॥ (१६।२)

taṃ nayiṣyāmi deśaṃ tvāṃ ruciṃ yatropalapsyase ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 5, 99

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit