जनमेजय उवाच । (१।१)

वसमानेषु पार्थेषु वने तस्मिन् महात्मसु । (१।२)

धार्तराष्ट्रा महेष्वासाः किम् अकुर्वन्त सत्तम ॥ (१।३)

कर्णो वैकर्तनश् चापि शकुनिश् च महाबलः । (२।१)

भीष्मद्रोणकृपाश् चैव तन्मे शंसितुम् अर्हसि ॥ (२।२)

वैशम्पायन उवाच । (३।१)

एवं गतेषु पार्थेषु विसृष्टे च सुयोधने । (३।२)

आगते हास्तिनपुरं मोक्षिते पाण्डुनन्दनैः । (३।३)

भीष्मो ऽब्रवीन्महाराज धार्तराष्ट्रम् इदं वचः ॥ (३।४)

उक्तं तात मया पूर्वं गच्छतस् ते तपोवनम् । (४।१)

गमनं मे न रुचितं तव तन्न कृतं च ते ॥ (४।२)

ततः प्राप्तं त्वया वीर ग्रहणं शत्रुभिर् बलात् । (५।१)

मोक्षितश्चासि धर्मज्ञैः पाण्डवैर् न च लज्जसे ॥ (५।२)

प्रत्यक्षं तव गान्धारे ससैन्यस्य विशां पते । (६।१)

सूतपुत्रो ऽपयाद् भीतो गन्धर्वाणां तदा रणात् । (६।२)

क्रोशतस् तव राजेन्द्र ससैन्यस्य नृपात्मज ॥ (६।३)

दृष्टस् ते विक्रमश् चैव पाण्डवानां महात्मनाम् । (७।१)

कर्णस्य च महाबाहो सूतपुत्रस्य दुर्मतेः ॥ (७।२)

न चापि पादभाक् कर्णः पाण्डवानां नृपोत्तम । (८।१)

धनुर्वेदे च शौर्ये च धर्मे वा धर्मवत्सल ॥ (८।२)

तस्य ते ऽहं क्षमं मन्ये पाण्डवैस् तैर् महात्मभिः । (९।१)

संधिं संधिविदां श्रेष्ठ कुलस्यास्य विवृद्धये ॥ (९।२)

एवम् उक्तस् तु भीष्मेण धार्तराष्ट्रो जनेश्वरः । (१०।१)

प्रहस्य सहसा राजन् विप्रतस्थे ससौबलः ॥ (१०।२)

तं तु प्रस्थितम् आज्ञाय कर्णदुःशासनादयः । (११।१)

अनुजग्मुर् महेष्वासा धार्तराष्ट्रं महाबलम् ॥ (११।२)

तांस्तु सम्प्रस्थितान् दृष्ट्वा भीष्मः कुरुपितामहः । (१२।१)

लज्जया व्रीडितो राजञ्जगाम स्वं निवेशनम् ॥ (१२।२)

गते भीष्मे महाराज धार्तराष्ट्रो जनाधिपः । (१३।१)

पुनर् आगम्य तं देशम् अमन्त्रयत मन्त्रिभिः ॥ (१३।२)

किम् अस्माकं भवेच्छ्रेयः किं कार्यम् अवशिष्यते । (१४।१)

कथं नु सुकृतं च स्यान्मन्त्रयामास भारत ॥ (१४।२)

कर्ण उवाच । (१५।१)

दुर्योधन निबोधेदं यत् त्वा वक्ष्यामि कौरव । (१५।२)

श्रुत्वा च तत् तथा सर्वं कर्तुम् अर्हस्यरिंदम ॥ (१५।३)

तवाद्य पृथिवी वीर निःसपत्ना नृपोत्तम । (१६।१)

तां पालय यथा शक्रो हतशत्रुर् महामनाः ॥ (१६।२)

वैशम्पायन उवाच । (१७।१)

एवम् उक्तस् तु कर्णेन कर्णं राजाब्रवीत् पुनः । (१७।२)

न किंचिद् दुर्लभं तस्य यस्य त्वं पुरुषर्षभ ॥ (१७।३)

सहायश् चानुरक्तश् च मदर्थं च समुद्यतः । (१८।१)

अभिप्रायस् तु मे कश्चित् तं वै शृणु यथातथम् ॥ (१८।२)

राजसूयं पाण्डवस्य दृष्ट्वा क्रतुवरं तदा । (१९।१)

मम स्पृहा समुत्पन्ना तां संपादय सूतज ॥ (१९।२)

एवम् उक्तस् ततः कर्णो राजानम् इदम् अब्रवीत् । (२०।१)

तवाद्य पृथिवीपाला वश्याः सर्वे नृपोत्तम ॥ (२०।२)

आहूयन्तां द्विजवराः सभाराश्च यथाविधि । (२१।१)

संभ्रियन्तां कुरुश्रेष्ठ यज्ञोपकरणानि च ॥ (२१।२)

ऋत्विजश् च समाहूता यथोक्तं वेदपारगाः । (२२।१)

क्रियां कुर्वन्तु ते राजन् यथाशास्त्रम् अरिंदम ॥ (२२।२)

बह्वन्नपानसंयुक्तः सुसमृद्धगुणान्वितः । (२३।१)

प्रवर्ततां महायज्ञस् तवापि भरतर्षभ ॥ (२३।२)

एवम् उक्तस् तु कर्णेन धार्तराष्ट्रो विशां पते । (२४।१)

पुरोहितं समानाय्य इदं वचनम् अब्रवीत् ॥ (२४।२)

राजसूयं क्रतुश्रेष्ठं समाप्तवरदक्षिणम् । (२५।१)

आहर त्वं मम कृते यथान्यायं यथाक्रमम् ॥ (२५।२)

स एवम् उक्तो नृपतिम् उवाच द्विजपुंगवः । (२६।१)

न स शक्यः क्रतुश्रेष्ठो जीवमाने युधिष्ठिरे । (२६।२)

आहर्तुं कौरवश्रेष्ठ कुले तव नृपोत्तम ॥ (२६।३)

दीर्घायुर् जीवति च वै धृतराष्ट्रः पिता तव । (२७।१)

अतश् चापि विरुद्धस् ते क्रतुर् एष नृपोत्तम ॥ (२७।२)

अस्ति त्वन्यन्महत् सत्त्रं राजसूयसमं प्रभो । (२८।१)

तेन त्वं यज राजेन्द्र शृणु चेदं वचो मम ॥ (२८।२)

य इमे पृथिवीपालाः करदास् तव पार्थिव । (२९।१)

ते करान् सम्प्रयच्छन्तु सुवर्णं च कृताकृतम् ॥ (२९।२)

तेन ते क्रियताम् अद्य लाङ्गलं नृपसत्तम । (३०।१)

यज्ञवाटस्य ते भूमिः कृष्यतां तेन भारत ॥ (३०।२)

तत्र यज्ञो नृपश्रेष्ठ प्रभूतान्नः सुसंस्कृतः । (३१।१)

प्रवर्ततां यथान्यायं सर्वतो ह्यनिवारितः ॥ (३१।२)

एष ते वैष्णवो नाम यज्ञः सत्पुरुषोचितः । (३२।१)

एतेन नेष्टवान् कश्चिद् ऋते विष्णुं पुरातनम् ॥ (३२।२)

राजसूयं क्रतुश्रेष्ठं स्पर्धत्येष महाक्रतुः । (३३।१)

अस्माकं रोचते चैव श्रेयश् च तव भारत । (३३।२)

अविघ्नश्च भवेद् एष सफला स्यात् स्पृहा तव ॥ (३३।३)

एवम् उक्तस् तु तैर् विप्रैर् धार्तराष्ट्रो महीपतिः । (३४।१)

कर्णं च सौबलं चैव भ्रातॄंश् चैवेदम् अब्रवीत् ॥ (३४।२)

रोचते मे वचः कृत्स्नं ब्राह्मणानां न संशयः । (३५।१)

रोचते यदि युष्माकं तन् मा प्रब्रूत माचिरम् ॥ (३५।२)

एवम् उक्तास् तु ते सर्वे तथेत्यूचुर् नराधिपम् । (३६।१)

संदिदेश ततो राजा व्यापारस्थान् यथाक्रमम् ॥ (३६।२)

हलस्य करणे चापि व्यादिष्टाः सर्वशिल्पिनः । (३७।१)

यथोक्तं च नृपश्रेष्ठ कृतं सर्वं यथाक्रमम् ॥ (३७।२)