धृतराष्ट्र उवाच । (१।१)

एवं बहुगुणं सैन्यम् एवं बहुविधं परम् । (१।२)

व्यूढम् एवं यथाशास्त्रम् अमोघं चैव संजय ॥ (१।३)

पुष्टम् अस्माकम् अत्यन्तम् अभिकामं च नः सदा । (२।१)

प्रह्वम् अव्यसनोपेतं पुरस्ताद् दृष्टविक्रमम् ॥ (२।२)

नातिवृद्धम् अबालं च न कृशं न च पीवरम् । (३।१)

लघुवृत्तायतप्रायं सारगात्रम् अनामयम् ॥ (३।२)

आत्तसंनाहशस्त्रं च बहुशस्त्रपरिग्रहम् । (४।१)

असियुद्धे नियुद्धे च गदायुद्धे च कोविदम् ॥ (४।२)

प्रासर्ष्टितोमरेष्वाजौ परिघेष्वायसेषु च । (५।१)

भिण्डिपालेषु शक्तीषु मुसलेषु च सर्वशः ॥ (५।२)

कम्पनेषु च चापेषु कणपेषु च सर्वशः । (६।१)

क्षेपणीषु च चित्रासु मुष्टियुद्धेषु कोविदम् ॥ (६।२)

अपरोक्षं च विद्यासु व्यायामेषु कृतश्रमम् । (७।१)

शस्त्रग्रहणविद्यासु सर्वासु परिनिष्ठितम् ॥ (७।२)

आरोहे पर्यवस्कन्दे सरणे सान्तरप्लुते । (८।१)

सम्यक्प्रहरणे याने व्यपयाने च कोविदम् ॥ (८।२)

नागाश्वरथयानेषु बहुशः सुपरीक्षितम् । (९।१)

परीक्ष्य च यथान्यायं वेतनेनोपपादितम् ॥ (९।२)

न गोष्ठ्या नोपचारेण न च बन्धुनिमित्ततः । (१०।१)

न सौहृदबलैश्चापि नाकुलीनपरिग्रहैः ॥ (१०।२)

समृद्धजनम् आर्यं च तुष्टसत्कृतबान्धवम् । (११।१)

कृतोपकारभूयिष्ठं यशस्वि च मनस्वि च ॥ (११।२)

सजयैश्च नरैर् मुख्यैर् बहुशो मुख्यकर्मभिः । (१२।१)

लोकपालोपमैस्तात पालितं लोकविश्रुतैः ॥ (१२।२)

बहुभिः क्षत्रियैर् गुप्तं पृथिव्यां लोकसंमतैः । (१३।१)

अस्मान् अभिगतैः कामात् सबलैः सपदानुगैः ॥ (१३।२)

महोदधिम् इवापूर्णम् आपगाभिः समन्ततः । (१४।१)

अपक्षैः पक्षसंकाशै रथैर् नागैश्च संवृतम् ॥ (१४।२)

नानायोधजलं भीमं वाहनोर्मितरङ्गिणम् । (१५।१)

क्षेपण्यसिगदाशक्तिशरप्राससमाकुलम् ॥ (१५।२)

ध्वजभूषणसंबाधं रत्नपट्टेन संचितम् । (१६।१)

वाहनैः परिसर्पद्भिर् वायुवेगविकम्पितम् ॥ (१६।२)

अपारम् इव गर्जन्तं सागरप्रतिमं महत् । (१७।१)

द्रोणभीष्माभिसंगुप्तं गुप्तं च कृतवर्मणा ॥ (१७।२)

कृपदुःशासनाभ्यां च जयद्रथमुखैस्तथा । (१८।१)

भगदत्तविकर्णाभ्यां द्रौणिसौबलबाह्लिकैः ॥ (१८।२)

गुप्तं प्रवीरैर् लोकस्य सारवद्भिर् महात्मभिः । (१९।१)

यद् अहन्यत संग्रामे दिष्टम् एतत् पुरातनम् ॥ (१९।२)

नैतादृशं समुद्योगं दृष्टवन्तो ऽथ मानुषाः । (२०।१)

ऋषयो वा महाभागाः पुराणा भुवि संजय ॥ (२०।२)

ईदृशो हि बलौघस्तु युक्तः शस्त्रास्त्रसंपदा । (२१।१)

वध्यते यत्र संग्रामे किम् अन्यद् भागधेयतः ॥ (२१।२)

विपरीतम् इदं सर्वं प्रतिभाति स्म संजय । (२२।१)

यत्रेदृशं बलं घोरं नातरद् युधि पाण्डवान् ॥ (२२।२)

अथवा पाण्डवार्थाय देवास्तत्र समागताः । (२३।१)

युध्यन्ते मामकं सैन्यं यद् अवध्यन्त संजय ॥ (२३।२)

उक्तो हि विदुरेणेह हितं पथ्यं च संजय । (२४।१)

न च गृह्णाति तन्मन्दः पुत्रो दुर्योधनो मम ॥ (२४।२)

तस्य मन्ये मतिः पूर्वं सर्वज्ञस्य महात्मनः । (२५।१)

आसीद् यथागतं तात येन दृष्टम् इदं पुरा ॥ (२५।२)

अथवा भाव्यम् एवं हि संजयैतेन सर्वथा । (२६।१)

पुरा धात्रा यथा सृष्टं तत् तथा न तद् अन्यथा ॥ (२६।२)