महाभारतMahābhārata

MBh, 7, 21

999 of 1995 · 64 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

धृतराष्ट्र उवाच । (१।१)

dhṛtarāṣṭra uvāca

1.2१.२

भारद्वाजेन भग्नेषु पाण्डवेषु महामृधे । (१।२)

bhāradvājena bhagneṣu pāṇḍaveṣu mahāmṛdhe |

1.3१.३

पाञ्चालेषु च सर्वेषु कश्चिद् अन्यो ऽभ्यवर्तत ॥ (१।३)

pāñcāleṣu ca sarveṣu kaścid anyo 'bhyavartata ||

2.1२.१

आर्यां युद्धे मतिं कृत्वा क्षत्रियाणां यशस्करीम् । (२।१)

āryāṃ yuddhe matiṃ kṛtvā kṣatriyāṇāṃ yaśaskarīm |

2.2२.२

असेवितां कापुरुषैः सेवितां पुरुषर्षभैः ॥ (२।२)

asevitāṃ kāpuruṣaiḥ sevitāṃ puruṣarṣabhaiḥ ||

3.1३.१

स हि वीरो नरः सूत यो भग्नेषु निवर्तते । (३।१)

sa hi vīro naraḥ sūta yo bhagneṣu nivartate |

3.2३.२

अहो नासीत् पुमान् कश्चिद् दृष्ट्वा द्रोणं व्यवस्थितम् ॥ (३।२)

aho nāsīt pumān kaścid dṛṣṭvā droṇaṃ vyavasthitam ||

4.1४.१

जृम्भमाणम् इव व्याघ्रं प्रभिन्नम् इव कुञ्जरम् । (४।१)

jṛmbhamāṇam iva vyāghraṃ prabhinnam iva kuñjaram |

4.2४.२

त्यजन्तम् आहवे प्राणान् संनद्धं चित्रयोधिनम् ॥ (४।२)

tyajantam āhave prāṇān saṃnaddhaṃ citrayodhinam ||

5.1५.१

महेष्वासं नरव्याघ्रं द्विषताम् अघवर्धनम् । (५।१)

maheṣvāsaṃ naravyāghraṃ dviṣatām aghavardhanam |

5.2५.२

कृतज्ञं सत्यनिरतं दुर्योधनहितैषिणम् ॥ (५।२)

kṛtajñaṃ satyanirataṃ duryodhanahitaiṣiṇam ||

6.1६.१

भारद्वाजं तथानीके दृष्ट्वा शूरम् अवस्थितम् । (६।१)

bhāradvājaṃ tathānīke dṛṣṭvā śūram avasthitam |

6.2६.२

के वीराः संन्यवर्तन्त तन्ममाचक्ष्व संजय ॥ (६।२)

ke vīrāḥ saṃnyavartanta tanmamācakṣva saṃjaya ||

7.1७.१

संजय उवाच । (७।१)

saṃjaya uvāca

7.2७.२

तान् दृष्ट्वा चलितान् संख्ये प्रणुन्नान् द्रोणसायकैः । (७।२)

tān dṛṣṭvā calitān saṃkhye praṇunnān droṇasāyakaiḥ |

7.3७.३

पाञ्चालान् पाण्डवान्मत्स्यान् सृञ्जयांश्चेदिकेकयान् ॥ (७।३)

pāñcālān pāṇḍavānmatsyān sṛñjayāṃścedikekayān ||

8.1८.१

द्रोणचापविमुक्तेन शरौघेणासुहारिणा । (८।१)

droṇacāpavimuktena śaraugheṇāsuhāriṇā |

8.2८.२

सिन्धोर् इव महौघेन ह्रियमाणान् यथा प्लवान् ॥ (८।२)

sindhor iva mahaughena hriyamāṇān yathā plavān ||

9.1९.१

कौरवाः सिंहनादेन नानावाद्यस्वनेन च । (९।१)

kauravāḥ siṃhanādena nānāvādyasvanena ca |

9.2९.२

रथद्विपनराश्वैश्च सर्वतः पर्यवारयन् ॥ (९।२)

rathadvipanarāśvaiśca sarvataḥ paryavārayan ||

10.1१०.१

तान् पश्यन् सैन्यमध्यस्थो राजा स्वजनसंवृतः । (१०।१)

tān paśyan sainyamadhyastho rājā svajanasaṃvṛtaḥ |

10.2१०.२

दुर्योधनो ऽब्रवीत् कर्णं प्रहृष्टः प्रहसन्न् इव ॥ (१०।२)

duryodhano 'bravīt karṇaṃ prahṛṣṭaḥ prahasann iva ||

11.1११.१

पश्य राधेय पाञ्चालान् प्रणुन्नान् द्रोणसायकैः । (११।१)

paśya rādheya pāñcālān praṇunnān droṇasāyakaiḥ |

11.2११.२

सिंहेनेव मृगान् वन्यांस्त्रासितान् दृढधन्वना ॥ (११।२)

siṃheneva mṛgān vanyāṃstrāsitān dṛḍhadhanvanā ||

12.1१२.१

नैते जातु पुनर् युद्धम् ईहेयुर् इति मे मतिः । (१२।१)

naite jātu punar yuddham īheyur iti me matiḥ |

12.2१२.२

यथा तु भग्ना द्रोणेन वातेनेव महाद्रुमाः ॥ (१२।२)

yathā tu bhagnā droṇena vāteneva mahādrumāḥ ||

13.1१३.१

अर्द्यमानाः शरैर् एते रुक्मपुङ्खैर् महात्मना । (१३।१)

ardyamānāḥ śarair ete rukmapuṅkhair mahātmanā |

13.2१३.२

पथा नैकेन गच्छन्ति घूर्णमानास्ततस्ततः ॥ (१३।२)

pathā naikena gacchanti ghūrṇamānāstatastataḥ ||

14.1१४.१

संनिरुद्धाश्च कौरव्यैर् द्रोणेन च महात्मना । (१४।१)

saṃniruddhāśca kauravyair droṇena ca mahātmanā |

14.2१४.२

एते ऽन्ये मण्डलीभूताः पावकेनेव कुञ्जराः ॥ (१४।२)

ete 'nye maṇḍalībhūtāḥ pāvakeneva kuñjarāḥ ||

15.1१५.१

भ्रमरैर् इव चाविष्टा द्रोणस्य निशितैः शरैः । (१५।१)

bhramarair iva cāviṣṭā droṇasya niśitaiḥ śaraiḥ |

15.2१५.२

अन्योन्यं समलीयन्त पलायनपरायणाः ॥ (१५।२)

anyonyaṃ samalīyanta palāyanaparāyaṇāḥ ||

16.1१६.१

एष भीमो दृढक्रोधो हीनः पाण्डवसृञ्जयैः । (१६।१)

eṣa bhīmo dṛḍhakrodho hīnaḥ pāṇḍavasṛñjayaiḥ |

16.2१६.२

मदीयैर् आवृतो योधैः कर्ण तर्जयतीव माम् ॥ (१६।२)

madīyair āvṛto yodhaiḥ karṇa tarjayatīva mām ||

17.1१७.१

व्यक्तं द्रोणमयं लोकम् अद्य पश्यति दुर्मतिः । (१७।१)

vyaktaṃ droṇamayaṃ lokam adya paśyati durmatiḥ |

17.2१७.२

निराशो जीवितान्नूनम् अद्य राज्याच्च पाण्डवः ॥ (१७।२)

nirāśo jīvitānnūnam adya rājyācca pāṇḍavaḥ ||

18.1१८.१

कर्ण उवाच । (१८।१)

karṇa uvāca

18.2१८.२

नैष जातु महाबाहुर् जीवन्न् आहवम् उत्सृजेत् । (१८।२)

naiṣa jātu mahābāhur jīvann āhavam utsṛjet |

18.3१८.३

न चेमान् पुरुषव्याघ्र सिंहनादान् विशक्ष्यते ॥ (१८।३)

na cemān puruṣavyāghra siṃhanādān viśakṣyate ||

19.1१९.१

न चापि पाण्डवा युद्धे भज्येरन्न् इति मे मतिः । (१९।१)

na cāpi pāṇḍavā yuddhe bhajyerann iti me matiḥ |

19.2१९.२

शूराश्च बलवन्तश्च कृतास्त्रा युद्धदुर्मदाः ॥ (१९।२)

śūrāśca balavantaśca kṛtāstrā yuddhadurmadāḥ ||

20.1२०.१

विषाग्निद्यूतसंक्लेशान् वनवासं च पाण्डवाः । (२०।१)

viṣāgnidyūtasaṃkleśān vanavāsaṃ ca pāṇḍavāḥ |

20.2२०.२

स्मरमाणा न हास्यन्ति संग्रामम् इति मे मतिः ॥ (२०।२)

smaramāṇā na hāsyanti saṃgrāmam iti me matiḥ ||

21.1२१.१

निकृतो हि महाबाहुर् अमितौजा वृकोदरः । (२१।१)

nikṛto hi mahābāhur amitaujā vṛkodaraḥ |

21.2२१.२

वरान् वरान् हि कौन्तेयो रथोदारान् हनिष्यति ॥ (२१।२)

varān varān hi kaunteyo rathodārān haniṣyati ||

22.1२२.१

असिना धनुषा शक्त्या हयैर् नागैर् नरै रथैः । (२२।१)

asinā dhanuṣā śaktyā hayair nāgair narai rathaiḥ |

22.2२२.२

आयसेन च दण्डेन व्रातान् व्रातान् हनिष्यति ॥ (२२।२)

āyasena ca daṇḍena vrātān vrātān haniṣyati ||

23.1२३.१

तम् एते चानुवर्तन्ते सात्यकिप्रमुखा रथाः । (२३।१)

tam ete cānuvartante sātyakipramukhā rathāḥ |

23.2२३.२

पाञ्चालाः केकया मत्स्याः पाण्डवाश्च विशेषतः ॥ (२३।२)

pāñcālāḥ kekayā matsyāḥ pāṇḍavāśca viśeṣataḥ ||

24.1२४.१

शूराश्च बलवन्तश्च विक्रान्ताश्च महारथाः । (२४।१)

śūrāśca balavantaśca vikrāntāśca mahārathāḥ |

24.2२४.२

विशेषतश्च भीमेन संरब्धेनाभिचोदिताः ॥ (२४।२)

viśeṣataśca bhīmena saṃrabdhenābhicoditāḥ ||

25.1२५.१

ते द्रोणम् अभिवर्तन्ते सर्वतः कुरुपुंगवाः । (२५।१)

te droṇam abhivartante sarvataḥ kurupuṃgavāḥ |

25.2२५.२

वृकोदरं परीप्सन्तः सूर्यम् अभ्रगणा इव ॥ (२५।२)

vṛkodaraṃ parīpsantaḥ sūryam abhragaṇā iva ||

26.1२६.१

एकायनगता ह्येते पीडयेयुर् यतव्रतम् । (२६।१)

ekāyanagatā hyete pīḍayeyur yatavratam |

26.2२६.२

अरक्ष्यमाणं शलभा यथा दीपं मुमूर्षवः । (२६।२)

arakṣyamāṇaṃ śalabhā yathā dīpaṃ mumūrṣavaḥ |

26.3२६.३

असंशयं कृतास्त्राश्च पर्याप्ताश्चापि वारणे ॥ (२६।३)

asaṃśayaṃ kṛtāstrāśca paryāptāścāpi vāraṇe ||

27.1२७.१

अतिभारं त्वहं मन्ये भारद्वाजे समाहितम् । (२७।१)

atibhāraṃ tvahaṃ manye bhāradvāje samāhitam |

27.2२७.२

ते शीघ्रम् अनुगच्छामो यत्र द्रोणो व्यवस्थितः । (२७।२)

te śīghram anugacchāmo yatra droṇo vyavasthitaḥ |

27.3२७.३

काका इव महानागं मा वै हन्युर् यतव्रतम् ॥ (२७।३)

kākā iva mahānāgaṃ mā vai hanyur yatavratam ||

28.1२८.१

संजय उवाच । (२८।१)

saṃjaya uvāca

28.2२८.२

राधेयस्य वचः श्रुत्वा राजा दुर्योधनस्तदा । (२८।२)

rādheyasya vacaḥ śrutvā rājā duryodhanastadā |

28.3२८.३

भ्रातृभिः सहितो राजन् प्रायाद् द्रोणरथं प्रति ॥ (२८।३)

bhrātṛbhiḥ sahito rājan prāyād droṇarathaṃ prati ||

29.1२९.१

तत्रारावो महान् आसीद् एकं द्रोणं जिघांसताम् । (२९।१)

tatrārāvo mahān āsīd ekaṃ droṇaṃ jighāṃsatām |

29.2२९.२

पाण्डवानां निवृत्तानां नानावर्णैर् हयोत्तमैः ॥ (२९।२)

pāṇḍavānāṃ nivṛttānāṃ nānāvarṇair hayottamaiḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 7, 21

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit