मार्कण्डेय उवाच । (१।१)

आपस्य मुदिता भार्या सहस्य परमा प्रिया । (१।२)

भूपतिर् भुवभर्ता च जनयत् पावकं परम् ॥ (१।३)

भूतानां चापि सर्वेषां यं प्राहुः पावकं पतिम् । (२।१)

आत्मा भुवनभर्तेति सान्वयेषु द्विजातिषु ॥ (२।२)

महतां चैव भूतानां सर्वेषाम् इह यः पतिः । (३।१)

भगवान् स महातेजा नित्यं चरति पावकः ॥ (३।२)

अग्निर् गृहपतिर् नाम नित्यं यज्ञेषु पूज्यते । (४।१)

हुतं वहति यो हव्यम् अस्य लोकस्य पावकः ॥ (४।२)

अपां गर्भो महाभागः सहपुत्रो महाद्भुतः । (५।१)

भूपतिर् भुवभर्ता च महतः पतिर् उच्यते ॥ (५।२)

दहन् मृतानि भूतानि तस्याग्निर् भरतो ऽभवत् । (६।१)

अग्निष्टोमे च नियतः क्रतुश्रेष्ठो भरस्य तु ॥ (६।२)

आयान्तं नियतं दृष्ट्वा प्रविवेशार्णवं भयात् । (७।१)

देवास् तं नाधिगच्छन्ति मार्गमाणा यथादिशम् ॥ (७।२)

दृष्ट्वा त्वग्निर् अथर्वाणं ततो वचनम् अब्रवीत् । (८।१)

देवानां वह हव्यं त्वम् अहं वीर सुदुर्बलः । (८।२)

अथर्वन् गच्छ मध्वक्षं प्रियम् एतत् कुरुष्व मे ॥ (८।३)

प्रेष्य चाग्निर् अथर्वाणम् अन्यं देशं ततो ऽगमत् । (९।१)

मत्स्यास् तस्य समाचख्युः क्रुद्धस् तान् अग्निर् अब्रवीत् ॥ (९।२)

भक्ष्या वै विविधैर् भावैर् भविष्यथ शरीरिणाम् । (१०।१)

अथर्वाणं तथा चापि हव्यवाहो ऽब्रवीद् वचः ॥ (१०।२)

अनुनीयमानो ऽपि भृशं देववाक्याद्धि तेन सः । (११।१)

नैच्छद् वोढुं हविः सर्वं शरीरं च समत्यजत् ॥ (११।२)

स तच्छरीरं संत्यज्य प्रविवेश धरां तदा । (१२।१)

भूमिं स्पृष्ट्वासृजद् धातून् पृथक् पृथग् अतीव हि ॥ (१२।२)

आस्यात् सुगन्धि तेजश् च अस्थिभ्यो देवदारु च । (१३।१)

श्लेष्मणः स्फटिकं तस्य पित्तान् मरकतं तथा ॥ (१३।२)

यकृत् कृष्णायसं तस्य त्रिभिर् एव बभुः प्रजाः । (१४।१)

नखास् तस्याभ्रपटलं सिराजालानि विद्रुमम् । (१४।२)

शरीराद् विविधाश् चान्ये धातवो ऽस्याभवन् नृप ॥ (१४।३)

एवं त्यक्त्वा शरीरं तु परमे तपसि स्थितः । (१५।१)

भृग्वङ्गिरादिभिर् भूयस् तपसोत्थापितस् तदा ॥ (१५।२)

भृशं जज्वाल तेजस्वी तपसाप्यायितः शिखी । (१६।१)

दृष्ट्वा ऋषीन् भयाच्चापि प्रविवेश महार्णवम् ॥ (१६।२)

तस्मिन् नष्टे जगद् भीतम् अथर्वाणम् अथाश्रितम् । (१७।१)

अर्चयामासुर् एवैनम् अथर्वाणं सुरर्षयः ॥ (१७।२)

अथर्वा त्व् असृजल्लोकान् आत्मनालोक्य पावकम् । (१८।१)

मिषतां सर्वभूतानाम् उन्ममाथ महार्णवम् ॥ (१८।२)

एवम् अग्निर् भगवता नष्टः पूर्वम् अथर्वणा । (१९।१)

आहूतः सर्वभूतानां हव्यं वहति सर्वदा ॥ (१९।२)

एवं त्वजनयद् धिष्ण्यान् वेदोक्तान् विबुधान् बहून् । (२०।१)

विचरन् विविधान् देशान् भ्रममाणस् तु तत्र वै ॥ (२०।२)

सिन्धुवर्जं पञ्च नद्यो देविकाथ सरस्वती । (२१।१)

गङ्गा च शतकुम्भा च सरयूर् गण्डसाह्वया ॥ (२१।२)

चर्मण्वती मही चैव मेध्या मेधातिथिस् तथा । (२२।१)

ताम्रावती वेत्रवती नद्यस् तिस्रो ऽथ कौशिकी ॥ (२२।२)

तमसा नर्मदा चैव नदी गोदावरी तथा । (२३।१)

वेण्णा प्रवेणी भीमा च मेद्रथा चैव भारत ॥ (२३।२)

भारती सुप्रयोगा च कावेरी मुर्मुरा तथा । (२४।१)

कृष्णा च कृष्णवेण्णा च कपिला शोण एव च । (२४।२)

एता नद्यस्तु धिष्ण्यानां मातरो याः प्रकीर्तिताः ॥ (२४।३)

अद्भुतस्य प्रिया भार्या तस्याः पुत्रो विडूरथः । (२५।१)

यावन्तः पावकाः प्रोक्ताः सोमास् तावन्त एव च ॥ (२५।२)

अत्रेश् चाप्यन्वये जाता ब्रह्मणो मानसाः प्रजाः । (२६।१)

अत्रिः पुत्रान् स्रष्टुकामस् तान् एवात्मन्यधारयत् । (२६।२)

तस्य तद् ब्रह्मणः कायान् निर्हरन्ति हुताशनाः ॥ (२६।३)

एवम् एते महात्मानः कीर्तितास् ते ऽग्नयो मया । (२७।१)

अप्रमेया यथोत्पन्नाः श्रीमन्तस् तिमिरापहाः ॥ (२७।२)

अद्भुतस्य तु माहात्म्यं यथा वेदेषु कीर्तितम् । (२८।१)

तादृशं विद्धि सर्वेषाम् एको ह्येष हुताशनः ॥ (२८।२)

एक एवैष भगवान् विज्ञेयः प्रथमो ऽङ्गिराः । (२९।१)

बहुधा निःसृतः कायाज्ज्योतिष्टोमः क्रतुर् यथा ॥ (२९।२)

इत्येष वंशः सुमहान् अग्नीनां कीर्तितो मया । (३०।१)

पावितो विविधैर् मन्त्रैर् हव्यं वहति देहिनाम् ॥ (३०।२)