महाभारतMahābhārata

MBh, 5, 2

666 of 1995 · 28 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

बलदेव उवाच । (१।१)

baladeva uvāca

1.2१.२

श्रुतं भवद्भिर् गदपूर्वजस्य वाक्यं यथा धर्मवद् अर्थवच्च । (१।२)

śrutaṃ bhavadbhir gadapūrvajasya vākyaṃ yathā dharmavad arthavacca |

1.3१.३

अजातशत्रोश्च हितं हितं च दुर्योधनस्यापि तथैव राज्ञः ॥ (१।३)

ajātaśatrośca hitaṃ hitaṃ ca duryodhanasyāpi tathaiva rājñaḥ ||

2.1२.१

अर्धं हि राज्यस्य विसृज्य वीराः कुन्तीसुतास्तस्य कृते यतन्ते । (२।१)

ardhaṃ hi rājyasya visṛjya vīrāḥ kuntīsutāstasya kṛte yatante |

2.2२.२

प्रदाय चार्धं धृतराष्ट्रपुत्रः सुखी सहास्माभिर् अतीव मोदेत् ॥ (२।२)

pradāya cārdhaṃ dhṛtarāṣṭraputraḥ sukhī sahāsmābhir atīva modet ||

3.1३.१

लब्ध्वा हि राज्यं पुरुषप्रवीराः सम्यक् प्रवृत्तेषु परेषु चैव । (३।१)

labdhvā hi rājyaṃ puruṣapravīrāḥ samyak pravṛtteṣu pareṣu caiva |

3.2३.२

ध्रुवं प्रशान्ताः सुखम् आविशेयुस् तेषां प्रशान्तिश्च हितं प्रजानाम् ॥ (३।२)

dhruvaṃ praśāntāḥ sukham āviśeyus teṣāṃ praśāntiśca hitaṃ prajānām ||

4.1४.१

दुर्योधनस्यापि मतं च वेत्तुं वक्तुं च वाक्यानि युधिष्ठिरस्य । (४।१)

duryodhanasyāpi mataṃ ca vettuṃ vaktuṃ ca vākyāni yudhiṣṭhirasya |

4.2४.२

प्रियं मम स्याद् यदि तत्र कश्चिद् व्रजेच्छमार्थं कुरुपाण्डवानाम् ॥ (४।२)

priyaṃ mama syād yadi tatra kaścid vrajecchamārthaṃ kurupāṇḍavānām ||

5.1५.१

स भीष्मम् आमन्त्र्य कुरुप्रवीरं वैचित्रवीर्यं च महानुभावम् । (५।१)

sa bhīṣmam āmantrya kurupravīraṃ vaicitravīryaṃ ca mahānubhāvam |

5.2५.२

द्रोणं सपुत्रं विदुरं कृपं च गान्धारराजं च ससूतपुत्रम् ॥ (५।२)

droṇaṃ saputraṃ viduraṃ kṛpaṃ ca gāndhārarājaṃ ca sasūtaputram ||

6.1६.१

सर्वे च ये ऽन्ये धृतराष्ट्रपुत्रा बलप्रधाना निगमप्रधानाः । (६।१)

sarve ca ye 'nye dhṛtarāṣṭraputrā balapradhānā nigamapradhānāḥ |

6.2६.२

स्थिताश्च धर्मेषु यथा स्वकेषु लोकप्रवीराः श्रुतकालवृद्धाः ॥ (६।२)

sthitāśca dharmeṣu yathā svakeṣu lokapravīrāḥ śrutakālavṛddhāḥ ||

7.1७.१

एतेषु सर्वेषु समागतेषु पौरेषु वृद्धेषु च संगतेषु । (७।१)

eteṣu sarveṣu samāgateṣu paureṣu vṛddheṣu ca saṃgateṣu |

7.2७.२

ब्रवीतु वाक्यं प्रणिपातयुक्तं कुन्तीसुतस्यार्थकरं यथा स्यात् ॥ (७।२)

bravītu vākyaṃ praṇipātayuktaṃ kuntīsutasyārthakaraṃ yathā syāt ||

8.1८.१

सर्वास्ववस्थासु च ते न कौट्याद् ग्रस्तो हि सो ऽर्थो बलम् आश्रितैस्तैः । (८।१)

sarvāsvavasthāsu ca te na kauṭyād grasto hi so 'rtho balam āśritaistaiḥ |

8.2८.२

प्रियाभ्युपेतस्य युधिष्ठिरस्य द्यूते प्रमत्तस्य हृतं च राज्यम् ॥ (८।२)

priyābhyupetasya yudhiṣṭhirasya dyūte pramattasya hṛtaṃ ca rājyam ||

9.1९.१

निवार्यमाणश्च कुरुप्रवीरैः सर्वैः सुहृद्भिर् ह्ययम् अप्यतज्ज्ञः । (९।१)

nivāryamāṇaśca kurupravīraiḥ sarvaiḥ suhṛdbhir hyayam apyatajjñaḥ |

9.2९.२

गान्धारराजस्य सुतं मताक्षं समाह्वयेद् देवितुम् आजमीढः ॥ (९।२)

gāndhārarājasya sutaṃ matākṣaṃ samāhvayed devitum ājamīḍhaḥ ||

10.1१०.१

दुरोदरास्तत्र सहस्रशो ऽन्ये युधिष्ठिरो यान् विषहेत जेतुम् । (१०।१)

durodarāstatra sahasraśo 'nye yudhiṣṭhiro yān viṣaheta jetum |

10.2१०.२

उत्सृज्य तान् सौबलम् एव चायं समाह्वयत् तेन जितो ऽक्षवत्याम् ॥ (१०।२)

utsṛjya tān saubalam eva cāyaṃ samāhvayat tena jito 'kṣavatyām ||

11.1११.१

स दीव्यमानः प्रतिदेवनेन अक्षेषु नित्यं सुपराङ्मुखेषु । (११।१)

sa dīvyamānaḥ pratidevanena akṣeṣu nityaṃ suparāṅmukheṣu |

11.2११.२

संरम्भमाणो विजितः प्रसह्य तत्रापराधः शकुनेर् न कश्चित् ॥ (११।२)

saṃrambhamāṇo vijitaḥ prasahya tatrāparādhaḥ śakuner na kaścit ||

12.1१२.१

तस्मात् प्रणम्यैव वचो ब्रवीतु वैचित्रवीर्यं बहुसामयुक्तम् । (१२।१)

tasmāt praṇamyaiva vaco bravītu vaicitravīryaṃ bahusāmayuktam |

12.2१२.२

तथा हि शक्यो धृतराष्ट्रपुत्रः स्वार्थे नियोक्तुं पुरुषेण तेन ॥ (१२।२)

tathā hi śakyo dhṛtarāṣṭraputraḥ svārthe niyoktuṃ puruṣeṇa tena ||

13.1१३.१

वैशंपायन उवाच । (१३।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

13.2१३.२

एवं ब्रुवत्येव मधुप्रवीरे शिनिप्रवीरः सहसोत्पपात । (१३।२)

evaṃ bruvatyeva madhupravīre śinipravīraḥ sahasotpapāta |

13.3१३.३

तच्चापि वाक्यं परिनिन्द्य तस्य समाददे वाक्यम् इदं समन्युः ॥ (१३।३)

taccāpi vākyaṃ parinindya tasya samādade vākyam idaṃ samanyuḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 5, 2

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit