धृतराष्ट्र उवाच । (१।१)

यथा संशप्तकैः सार्धम् अर्जुनस्याभवद् रणः । (१।२)

अन्येषां च मदीयानां पाण्डवैस् तद् ब्रवीहि मे ॥ (१।३)

संजय उवाच । (२।१)

शृणु राजन् यथावृत्तं संग्रामं ब्रुवतो मम । (२।२)

वीराणां शत्रुभिः सार्धं देहपाप्मप्रणाशनम् ॥ (२।३)

पार्थः संशप्तकगणं प्रविश्यार्णवसंनिभम् । (३।१)

व्यक्षोभयद् अमित्रघ्नो महावात इवार्णवम् ॥ (३।२)

शिरांस्य् उन्मथ्य वीराणां शितैर् भल्लैर् धनंजयः । (४।१)

पूर्णचन्द्राभवक्त्राणि स्वक्षिभ्रूदशनानि च । (४।२)

संतस्तार क्षितिं क्षिप्रं विनालैर् नलिनैर् इव ॥ (४।३)

सुवृत्तान् आयतान् पुष्टांश् चन्दनागुरुभूषितान् । (५।१)

सायुधान् सतनुत्राणान् पञ्चास्योरगसंनिभान् । (५।२)

बाहून् क्षुरैर् अमित्राणां विचकर्तार्जुनो रणे ॥ (५।३)

धुर्यान् धुर्यतरान् सूतान् ध्वजांश् चापानि सायकान् । (६।१)

पाणीन् अरत्नीन् असकृद् भल्लैश् चिछेद पाण्डवः ॥ (६।२)

द्विपान् हयान् रथांश् चैव सारोहान् अर्जुनो रणे । (७।१)

शरैर् अनेकसाहस्रै राजन् निन्ये यमक्षयम् ॥ (७।२)

तं प्रवीरं प्रतीयाता नर्दमाना इवर्षभाः । (८।१)

वाशितार्थम् अभिक्रुद्धा हुंकृत्वा चाभिदुद्रुवुः । (८।२)

निघ्नन्तम् अभिजघ्नुस् ते शरैः शृङ्गैर् इवर्षभाः ॥ (८।३)

तस्य तेषां च तद् युद्धम् अभवल् लोमहर्षणम् । (९।१)

त्रैलोक्यविजये यादृग् दैत्यानां सह वज्रिणा ॥ (९।२)

अस्त्रैर् अस्त्राणि संवार्य द्विषतां सर्वतो ऽर्जुनः । (१०।१)

इषुभिर् बहुभिस् तूर्णं विद्ध्वा प्राणान् ररास सः ॥ (१०।२)

छिन्नत्रिवेणुचक्राक्षान् हतयोधाश्वसारथीन् । (११।१)

विध्वस्तायुधतूणीरान् समुन्मथितकेतनान् ॥ (११।२)

संछिन्नयोक्त्ररश्मीकान् वित्रिवेणून् विकूबरान् । (१२।१)

विध्वस्तबन्धुरयुगान् विशस्तायुधमण्डलान् । (१२।२)

रथान् विशकलीकुर्वन् महाभ्राणीव मारुतः ॥ (१२।३)

विस्मापयन् प्रेक्षणीयं द्विषतां भयवर्धनम् । (१३।१)

महारथसहस्रस्य समं कर्मार्जुनो ऽकरोत् ॥ (१३।२)

सिद्धदेवर्षिसंघाश् च चारणाश् चैव तुष्टुवुः । (१४।१)

देवदुन्दुभयो नेदुः पुष्पवर्षाणि चापतन् । (१४।२)

केशवार्जुनयोर् मूर्ध्नि प्राह वाक् चाशरीरिणी ॥ (१४।३)

चन्द्रार्कानिलवह्नीनां कान्तिदीप्तिबलद्युतीः । (१५।१)

यौ सदा बिभ्रतुर् वीरौ ताव् इमौ केशवार्जुनौ ॥ (१५।२)

ब्रह्मेशानाव् इवाजय्यौ वीराव् एकरथे स्थितौ । (१६।१)

सर्वभूतवरौ वीरौ नरनारायणाव् उभौ ॥ (१६।२)

इत्य् एतन् महद् आश्चर्यं दृष्ट्वा श्रुत्वा च भारत । (१७।१)

अश्वत्थामा सुसंयत्तः कृष्णाव् अभ्यद्रवद् रणे ॥ (१७।२)

अथ पाण्डवम् अस्यन्तं यमकालान्तकाञ् शरान् । (१८।१)

सेषुणा पाणिनाहूय हसन् द्रौणिर् अथाब्रवीत् ॥ (१८।२)

यदि मां मन्यसे वीर प्राप्तम् अर्हम् इवातिथिम् । (१९।१)

ततः सर्वात्मनाद्य त्वं युद्धातिथ्यं प्रयच्छ मे ॥ (१९।२)

एवम् आचार्यपुत्रेण समाहूतो युयुत्सया । (२०।१)

बहु मेने ऽर्जुनो ऽऽत्मानम् इदं चाह जनार्दनम् ॥ (२०।२)

संशप्तकाश् च मे वध्या द्रौणिर् आह्वयते च माम् । (२१।१)

यद् अत्रानन्तरं प्राप्तं प्रशाधि त्वं महाभुज ॥ (२१।२)

एवम् उक्तो ऽवहत् पार्थं कृष्णो द्रोणात्मजान्तिकम् । (२२।१)

जैत्रेण विधिनाहूतं वायुर् इन्द्रम् इवाध्वरे ॥ (२२।२)

तम् आमन्त्र्यैकमनसा केशवो द्रौणिम् अब्रवीत् । (२३।१)

अश्वत्थामन् स्थिरो भूत्वा प्रहराशु सहस्व च ॥ (२३।२)

निर्वेष्टुं भर्तृपिण्डं हि कालो ऽयम् उपजीविनाम् । (२४।१)

सूक्ष्मो विवादो विप्राणां स्थूलौ क्षात्रौ जयाजयौ ॥ (२४।२)

यां न संक्षमसे मोहाद् दिव्यां पार्थस्य सत्क्रियाम् । (२५।१)

ताम् आप्तुम् इच्छन् युध्यस्व स्थिरो भूत्वाद्य पाण्डवम् ॥ (२५।२)

इत्य् उक्तो वासुदेवेन तथेत्य् उक्त्वा द्विजोत्तमः । (२६।१)

विव्याध केशवं षष्ट्या नाराचैर् अर्जुनं त्रिभिः ॥ (२६।२)

तस्यार्जुनः सुसंक्रुद्धस् त्रिभिर् भल्लैः शरासनम् । (२७।१)

चिछेदाथान्यद् आदत्त द्रौणिर् घोरतरं धनुः ॥ (२७।२)

सज्यं कृत्वा निमेषात् तद् विव्याधार्जुनकेशवौ । (२८।१)

त्रिभिः शरैर् वासुदेवं सहस्रेण च पाण्डवम् ॥ (२८।२)

ततः शरसहस्राणि प्रयुतान्य् अर्बुदानि च । (२९।१)

ससृजे द्रौणिर् आयस्तः संस्तभ्य च रणे ऽर्जुनम् ॥ (२९।२)

इषुधेर् धनुषो ज्याया अङ्गुलीभ्यश् च मारिष । (३०।१)

बाह्वोः कराभ्याम् उरसो वदनघ्राणनेत्रतः ॥ (३०।२)

कर्णाभ्यां शिरसो ऽङ्गेभ्यो लोमवर्त्मभ्य एव च । (३१।१)

रथध्वजेभ्यश् च शरा निष्पेतुर् ब्रह्मवादिनः ॥ (३१।२)

शरजालेन महता विद्ध्वा केशवपाण्डवौ । (३२।१)

ननाद मुदितो द्रौणिर् महामेघौघनिस्वनः ॥ (३२।२)

तस्य नानदतः श्रुत्वा पाण्डवो ऽच्युतम् अब्रवीत् । (३३।१)

पश्य माधव दौरात्म्यं द्रोणपुत्रस्य मां प्रति ॥ (३३।२)

वधप्राप्तौ मन्यते नौ प्रवेश्य शरवेश्मनि । (३४।१)

एषो ऽस्य हन्मि संकल्पं शिक्षया च बलेन च ॥ (३४।२)

अश्वत्थाम्नः शरान् अस्तांश् छित्त्वैकैकं त्रिधा त्रिधा । (३५।१)

व्यधमद् भरतश्रेष्ठो नीहारम् इव मारुतः ॥ (३५।२)

ततः संशप्तकान् भूयः साश्वसूतरथद्विपान् । (३६।१)

ध्वजपत्तिगणान् उग्रैर् बाणैर् विव्याध पाण्डवः ॥ (३६।२)

ये ये ददृशिरे तत्र यद् यद् रूपं यथा यथा । (३७।१)

ते ते तत् तच्छरैर् व्याप्तं मेनिरे ऽऽत्मानम् एव च ॥ (३७।२)

ते गाण्डीवप्रणुदिता नानारूपाः पतत्रिणः । (३८।१)

क्रोशे साग्रे स्थितान् घ्नन्ति द्विपांश् च पुरुषान् रणे ॥ (३८।२)

भल्लैश् छिन्नाः कराः पेतुः करिणां मदकर्षिणाम् । (३९।१)

छिन्ना यथा परशुभिः प्रवृद्धाः शरदि द्रुमाः ॥ (३९।२)

पश्चात् तु शैलवत् पेतुस् ते गजाः सह सादिभिः । (४०।१)

वज्रिवज्रप्रमथिता यथैवाद्रिचयास् तथा ॥ (४०।२)

गन्धर्वनगराकारान् विधिवत् कल्पितान् रथान् । (४१।१)

विनीतजवनान्य् उक्तान् आस्थितान् युद्धदुर्मदान् ॥ (४१।२)

शरैर् विशकलीकुर्वन्न् अमित्रान् अभ्यवीवृषत् । (४२।१)

अलंकृतान् अश्वसादीन् पत्तींश् चाहन् धनंजयः ॥ (४२।२)

धनंजययुगान्तार्कः संशप्तकमहार्णवम् । (४३।१)

व्यशोषयत दुःशोषं तीव्रैः शरगभस्तिभिः ॥ (४३।२)

पुनर् द्रौणिमहाशैलं नाराचैः सूर्यसंनिभैः । (४४।१)

निर्बिभेद महावेगैस् त्वरन् वज्रीव पर्वतम् ॥ (४४।२)

तम् आचार्यसुतः क्रुद्धः साश्वयन्तारम् आशुगैः । (४५।१)

युयुत्सुर् नाशकद् योद्धुं पार्थस् तान् अन्तराच्छिनत् ॥ (४५।२)

ततः परमसंक्रुद्धः काण्डकोशान् अवासृजत् । (४६।१)

अश्वत्थामाभिरूपाय गृहान् अतिथये यथा ॥ (४६।२)

अथ संशप्तकांस् त्यक्त्वा पाण्डवो द्रौणिम् अभ्ययात् । (४७।१)

अपाङ्क्तेयम् इव त्यक्त्वा दाता पाङ्क्तेयम् अर्थिनम् ॥ (४७।२)

ततः समभवद् युद्धं शुक्राङ्गिरसवर्चसोः । (४८।१)

नक्षत्रम् अभितो व्योम्नि शुक्राङ्गिरसयोर् इव ॥ (४८।२)

संतापयन्ताव् अन्योन्यं दीप्तैः शरगभस्तिभिः । (४९।१)

लोकत्रासकराव् आस्तां विमार्गस्थौ ग्रहाव् इव ॥ (४९।२)

ततो ऽविध्यद् भ्रुवोर् मध्ये नाराचेनार्जुनो भृशम् । (५०।१)

स तेन विबभौ द्रौणिर् ऊर्ध्वरश्मिर् यथा रविः ॥ (५०।२)

अथ कृष्णौ शरशतैर् अश्वत्थाम्नार्दितौ भृशम् । (५१।१)

सरश्मिजालनिकरौ युगान्तार्काव् इवासतुः ॥ (५१।२)

ततो ऽर्जुनः सर्वतोधारम् अस्त्रम् अवासृजद् वासुदेवाभिगुप्तः । (५२।१)

द्रौणायनिं चाभ्यहनत् पृषत्कैर् वज्राग्निवैवस्वतदण्डकल्पैः ॥ (५२।२)

स केशवं चार्जुनं चातितेजा विव्याध मर्मस्व् अतिरौद्रकर्मा । (५३।१)

बाणैः सुमुक्तैर् अतितीव्रवेगैर् यैर् आहतो मृत्युर् अपि व्यथेत ॥ (५३।२)

द्रौणेर् इषून् अर्जुनः संनिवार्य व्यायच्छतस् तद् द्विगुणैः सुपुङ्खैः । (५४।१)

तं साश्वसूतध्वजम् एकवीरम् आवृत्य संशप्तकसैन्यम् आर्छत् ॥ (५४।२)

धनूंषि बाणान् इषुधीर् धनुर्ज्याः पाणीन् भुजान् पाणिगतं च शस्त्रम् । (५५।१)

छत्राणि केतूंस् तुरगान् अथैषां वस्त्राणि माल्यान्य् अथ भूषणानि ॥ (५५।२)

चर्माणि वर्माणि मनोरथांश् च प्रियाणि सर्वाणि शिरांसि चैव । (५६।१)

चिछेद पार्थो द्विषतां प्रमुक्तैर् बाणैः स्थितानाम् अपराङ्मुखानाम् ॥ (५६।२)

सुकल्पिताः स्यन्दनवाजिनागाः समास्थिताः कृतयत्नैर् नृवीरैः । (५७।१)

पार्थेरितैर् बाणगणैर् निरस्तास् तैर् एव सार्धं नृवरैर् निपेतुः ॥ (५७।२)

पद्मार्कपूर्णेन्दुसमाननानि किरीटमालामुकुटोत्कटानि । (५८।१)

भल्लार्धचन्द्रक्षुरहिंसितानि प्रपेतुर् उर्व्यां नृशिरांस्य् अजस्रम् ॥ (५८।२)

अथ द्विपैर् देवपतिद्विपाभैर् देवारिदर्पोल्बणमन्युदर्पैः । (५९।१)

कलिङ्गवङ्गाङ्गनिषादवीरा जिघांसवः पाण्डवम् अभ्यधावन् ॥ (५९।२)

तेषां द्विपानां विचकर्त पार्थो वर्माणि मर्माणि करान् नियन्तॄन् । (६०।१)

ध्वजाः पताकाश् च ततः प्रपेतुर् वज्राहतानीव गिरेः शिरांसि ॥ (६०।२)

तेषु प्ररुग्णेषु गुरोस् तनूजं बाणैः किरीटी नवसूर्यवर्णैः । (६१।१)

प्रच्छादयामास महाभ्रजालैर् वायुः समुद्युक्तम् इवांशुमन्तम् ॥ (६१।२)

ततो ऽर्जुनेषून् इषुभिर् निरस्य द्रौणिः शरैर् अर्जुनवासुदेवौ । (६२।१)

प्रच्छादयित्वा दिवि चन्द्रसूर्यौ ननाद सो ऽम्भोद इवातपान्ते ॥ (६२।२)

तम् अर्जुनस् तांश् च पुनस् त्वदीयान् अभ्यर्दितस् तैर् अविकृत्तशस्त्रैः । (६३।१)

बाणान्धकारं सहसैव कृत्वा विव्याध सर्वान् इषुभिः सुपुङ्खैः ॥ (६३।२)

नाप्य् आददत् संदधन् नैव मुञ्चन् बाणान् रणे ऽदृश्यत सव्यसाची । (६४।१)

हतांश् च नागांस् तुरगान् पदातीन् संस्यूतदेहान् ददृशू रथांश् च ॥ (६४।२)

संधाय नाराचवरान् दशाशु द्रौणिस् त्वरन्न् एकम् इवोत्ससर्ज । (६५।१)

तेषां च पञ्चार्जुनम् अभ्यविध्यन् पञ्चाच्युतं निर्बिभिदुः सुमुक्ताः ॥ (६५।२)

तैर् आहतौ सर्वमनुष्यमुख्याव् असृक्क्षरन्तौ धनदेन्द्रकल्पौ । (६६।१)

समाप्तविद्येन यथाभिभूतौ हतौ स्विद् एतौ किम् उ मेनिरे ऽन्ये ॥ (६६।२)

अथार्जुनं प्राह दशार्हनाथः प्रमाद्यसे किं जहि योधम् एतम् । (६७।१)

कुर्याद्धि दोषं समुपेक्षितो ऽसौ कष्टो भवेद् व्याधिर् इवाक्रियावान् ॥ (६७।२)

तथेति चोक्त्वाच्युतम् अप्रमादी द्रौणिं प्रयत्नाद् इषुभिस् ततक्ष । (६८।१)

छित्त्वाश्वरश्मींस् तुरगान् अविध्यत् ते तं रणाद् ऊहुर् अतीव दूरम् ॥ (६८।२)

आवृत्य नेयेष पुनस् तु युद्धं पार्थेन सार्धं मतिमान् विमृश्य । (६९।१)

जानञ् जयं नियतं वृष्णिवीरे धनंजये चाङ्गिरसां वरिष्ठः ॥ (६९।२)

प्रतीपकाये तु रणाद् अश्वत्थाम्नि हृते हयैः । (७०।१)

मन्त्रौषधिक्रियादानैर् व्याधौ देहाद् इवाहृते ॥ (७०।२)

संशप्तकान् अभिमुखौ प्रयातौ केशवार्जुनौ । (७१।१)

वातोद्धूतपताकेन स्यन्दनेनौघनादिना ॥ (७१।२)