बृहदश्व उवाच । (१।१)

अथ दीर्घस्य कालस्य पर्णादो नाम वै द्विजः । (१।२)

प्रत्येत्य नगरं भैमीम् इदं वचनम् अब्रवीत् ॥ (१।३)

नैषधं मृगयानेन दमयन्ति दिवानिशम् । (२।१)

अयोध्यां नगरीं गत्वा भाङ्गस्वरिर् उपस्थितः ॥ (२।२)

श्रावितश् च मया वाक्यं त्वदीयं स महाजने । (३।१)

ऋतुपर्णो महाभागो यथोक्तं वरवर्णिनि ॥ (३।२)

तच्छ्रुत्वा नाब्रवीत् किंचिद् ऋतुपर्णो नराधिपः । (४।१)

न च पारिषदः कश्चिद् भाष्यमाणो मयासकृत् ॥ (४।२)

अनुज्ञातं तु मां राज्ञा विजने कश्चिद् अब्रवीत् । (५।१)

ऋतुपर्णस्य पुरुषो बाहुको नाम नामतः ॥ (५।२)

सूतस् तस्य नरेन्द्रस्य विरूपो ह्रस्वबाहुकः । (६।१)

शीघ्रयाने सुकुशलो मृष्टकर्ता च भोजने ॥ (६।२)

स विनिःश्वस्य बहुशो रुदित्वा च मुहुर् मुहुः । (७।१)

कुशलं चैव मां पृष्ट्वा पश्चाद् इदम् अभाषत ॥ (७।२)

वैषम्यम् अपि सम्प्राप्ता गोपायन्ति कुलस्त्रियः । (८।१)

आत्मानम् आत्मना सत्यो जितस्वर्गा न संशयः । (८।२)

रहिता भर्तृभिश् चैव न क्रुध्यन्ति कदाचन ॥ (८।३)

विषमस्थेन मूढेन परिभ्रष्टसुखेन च । (९।१)

यत् सा तेन परित्यक्ता तत्र न क्रोद्धुम् अर्हति ॥ (९।२)

प्राणयात्रां परिप्रेप्सोः शकुनैर् हृतवाससः । (१०।१)

आधिभिर् दह्यमानस्य श्यामा न क्रोद्धुम् अर्हति ॥ (१०।२)

सत्कृतासत्कृता वापि पतिं दृष्ट्वा तथागतम् । (११।१)

भ्रष्टराज्यं श्रिया हीनं श्यामा न क्रोद्धुम् अर्हति ॥ (११।२)

तस्य तद् वचनं श्रुत्वा त्वरितो ऽहम् इहागतः । (१२।१)

श्रुत्वा प्रमाणं भवती राज्ञश् चैव निवेदय ॥ (१२।२)

एतच्छ्रुत्वाश्रुपूर्णाक्षी पर्णादस्य विशां पते । (१३।१)

दमयन्ती रहो ऽभ्येत्य मातरं प्रत्यभाषत ॥ (१३।२)

अयम् अर्थो न संवेद्यो भीमे मातः कथंचन । (१४।१)

त्वत्संनिधौ समादेक्ष्ये सुदेवं द्विजसत्तमम् ॥ (१४।२)

यथा न नृपतिर् भीमः प्रतिपद्येत मे मतम् । (१५।१)

तथा त्वया प्रयत्तव्यं मम चेत्प्रियम् इच्छसि ॥ (१५।२)

यथा चाहं समानीता सुदेवेनाशु बान्धवान् । (१६।१)

तेनैव मङ्गलेनाशु सुदेवो यातु माचिरम् । (१६।२)

समानेतुं नलं मातर् अयोध्यां नगरीम् इतः ॥ (१६।३)

विश्रान्तं च ततः पश्चात् पर्णादं द्विजसत्तमम् । (१७।१)

अर्चयामास वैदर्भी धनेनातीव भामिनी ॥ (१७।२)

नले चेहागते विप्र भूयो दास्यामि ते वसु । (१८।१)

त्वया हि मे बहु कृतं यथा नान्यः करिष्यति । (१८।२)

यद् भर्त्राहं समेष्यामि शीघ्रम् एव द्विजोत्तम ॥ (१८।३)

एवम् उक्तो ऽर्चयित्वा ताम् आशीर्वादैः सुमङ्गलैः । (१९।१)

गृहान् उपययौ चापि कृतार्थः स महामनाः ॥ (१९।२)

ततश् चानाय्य तं विप्रं दमयन्ती युधिष्ठिर । (२०।१)

अब्रवीत् संनिधौ मातुर् दुःखशोकसमन्विता ॥ (२०।२)

गत्वा सुदेव नगरीम् अयोध्यावासिनं नृपम् । (२१।१)

ऋतुपर्णं वचो ब्रूहि पतिम् अन्यं चिकीर्षती । (२१।२)

आस्थास्यति पुनर् भैमी दमयन्ती स्वयंवरम् ॥ (२१।३)

तत्र गच्छन्ति राजानो राजपुत्राश् च सर्वशः । (२२।१)

यथा च गणितः कालः श्वोभूते स भविष्यति ॥ (२२।२)

यदि संभावनीयं ते गच्छ शीघ्रम् अरिंदम । (२३।१)

सूर्योदये द्वितीयं सा भर्तारं वरयिष्यति । (२३।२)

न हि स ज्ञायते वीरो नलो जीवन् मृतोऽपि वा ॥ (२३।३)

एवं तया यथोक्तं वै गत्वा राजानम् अब्रवीत् । (२४।१)

ऋतुपर्णं महाराज सुदेवो ब्राह्मणस् तदा ॥ (२४।२)