संजय उवाच । (१।१)

दृष्ट्वा भीष्मं रणे क्रुद्धं पाण्डवैर् अभिसंवृतम् । (१।२)

यथा मेघैर् महाराज तपान्ते दिवि भास्करम् ॥ (१।३)

दुर्योधनो महाराज दुःशासनम् अभाषत । (२।१)

एष शूरो महेष्वासो भीष्मः शत्रुनिषूदनः ॥ (२।२)

छादितः पाण्डवैः शूरैः समन्ताद् भरतर्षभ । (३।१)

तस्य कार्यं त्वया वीर रक्षणं सुमहात्मनः ॥ (३।२)

रक्ष्यमाणो हि समरे भीष्मो ऽस्माकं पितामहः । (४।१)

निहन्यात् समरे यत्तान् पाञ्चालान् पाण्डवैः सह ॥ (४।२)

तत्र कार्यम् अहं मन्ये भीष्मस्यैवाभिरक्षणम् । (५।१)

गोप्ता ह्येष महेष्वासो भीष्मो ऽस्माकं पितामहः ॥ (५।२)

स भवान् सर्वसैन्येन परिवार्य पितामहम् । (६।१)

समरे दुष्करं कर्म कुर्वाणं परिरक्षतु ॥ (६।२)

एवम् उक्तस्तु समरे पुत्रो दुःशासनस्तव । (७।१)

परिवार्य स्थितो भीष्मं सैन्येन महता वृतः ॥ (७।२)

ततः शतसहस्रेण हयानां सुबलात्मजः । (८।१)

विमलप्रासहस्तानाम् ऋष्टितोमरधारिणाम् ॥ (८।२)

दर्पितानां सुवेगानां बलस्थानां पताकिनाम् । (९।१)

शिक्षितैर् युद्धकुशलैर् उपेतानां नरोत्तमैः ॥ (९।२)

नकुलं सहदेवं च धर्मराजं च पाण्डवम् । (१०।१)

न्यवारयन्नरश्रेष्ठं परिवार्य समन्ततः ॥ (१०।२)

ततो दुर्योधनो राजा शूराणां हयसादिनाम् । (११।१)

अयुतं प्रेषयामास पाण्डवानां निवारणे ॥ (११।२)

तैः प्रविष्टैर् महावेगैर् गरुत्मद्भिर् इवाहवे । (१२।१)

खुराहता धरा राजंश्चकम्पे च ननाद च ॥ (१२।२)

खुरशब्दश्च सुमहान् वाजिनां शुश्रुवे तदा । (१३।१)

महावंशवनस्येव दह्यमानस्य पर्वते ॥ (१३।२)

उत्पतद्भिश्च तैस्तत्र समुद्धूतं महद् रजः । (१४।१)

दिवाकरपथं प्राप्य छादयामास भास्करम् ॥ (१४।२)

वेगवद्भिर् हयैस्तैस्तु क्षोभितं पाण्डवं बलम् । (१५।१)

निपतद्भिर् महावेगैर् हंसैर् इव महत् सरः । (१५।२)

हेषतां चैव शब्देन न प्राज्ञायत किंचन ॥ (१५।३)

ततो युधिष्ठिरो राजा माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ । (१६।१)

प्रत्यघ्नंस्तरसा वेगं समरे हयसादिनाम् ॥ (१६।२)

उद्वृत्तस्य महाराज प्रावृट्कालेन पूर्यतः । (१७।१)

पौर्णमास्याम् अम्बुवेगं यथा वेला महोदधेः ॥ (१७।२)

ततस्ते रथिनो राजञ् शरैः संनतपर्वभिः । (१८।१)

न्यकृन्तन्न् उत्तमाङ्गानि कायेभ्यो हयसादिनाम् ॥ (१८।२)

ते निपेतुर् महाराज निहता दृढधन्विभिः । (१९।१)

नागैर् इव महानागा यथा स्युर् गिरिगह्वरे ॥ (१९।२)

ते ऽपि प्रासैः सुनिशितैः शरैः संनतपर्वभिः । (२०।१)

न्यकृन्तन्न् उत्तमाङ्गानि विचरन्तो दिशो दश ॥ (२०।२)

अत्यासन्ना हयारोहा ऋष्टिभिर् भरतर्षभ । (२१।१)

अछिनन्न् उत्तमाङ्गानि फलानीव महाद्रुमात् ॥ (२१।२)

ससादिनो हया राजंस्तत्र तत्र निषूदिताः । (२२।१)

पतिताः पात्यमानाश्च शतशो ऽथ सहस्रशः ॥ (२२।२)

वध्यमाना हयास्ते तु प्राद्रवन्त भयार्दिताः । (२३।१)

यथा सिंहान् समासाद्य मृगाः प्राणपरायणाः ॥ (२३।२)

पाण्डवास्तु महाराज जित्वा शत्रून्महाहवे । (२४।१)

दध्मुः शङ्खांश्च भेरीश्च ताडयामासुर् आहवे ॥ (२४।२)

ततो दुर्योधनो दृष्ट्वा दीनं सैन्यम् अवस्थितम् । (२५।१)

अब्रवीद् भरतश्रेष्ठ मद्रराजम् इदं वचः ॥ (२५।२)

एष पाण्डुसुतो ज्येष्ठो जित्वा मातुल मामकान् । (२६।१)

पश्यतां नो महाबाहो सेनां द्रावयते बली ॥ (२६।२)

तं वारय महाबाहो वेलेव मकरालयम् । (२७।१)

त्वं हि संश्रूयसे ऽत्यर्थम् असह्यबलविक्रमः ॥ (२७।२)

पुत्रस्य तव तद् वाक्यं श्रुत्वा शल्यः प्रतापवान् । (२८।१)

प्रययौ रथवंशेन यत्र राजा युधिष्ठिरः ॥ (२८।२)

तद् आपतद् वै सहसा शल्यस्य सुमहद् बलम् । (२९।१)

महौघवेगं समरे वारयामास पाण्डवः ॥ (२९।२)

मद्रराजं च समरे धर्मराजो महारथः । (३०।१)

दशभिः सायकैस्तूर्णम् आजघान स्तनान्तरे । (३०।२)

नकुलः सहदेवश्च त्रिभिस्त्रिभिर् अजिह्मगैः ॥ (३०।३)

मद्रराजो ऽपि तान् सर्वान् आजघान त्रिभिस्त्रिभिः । (३१।१)

युधिष्ठिरं पुनः षष्ट्या विव्याध निशितैः शरैः । (३१।२)

माद्रीपुत्रौ च संरब्धौ द्वाभ्यां द्वाभ्याम् अताडयत् ॥ (३१।३)

ततो भीमो महाबाहुर् दृष्ट्वा राजानम् आहवे । (३२।१)

मद्रराजवशं प्राप्तं मृत्योर् आस्यगतं यथा । (३२।२)

अभ्यद्रवत संग्रामे युधिष्ठिरम् अमित्रजित् ॥ (३२।३)

ततो युद्धं महाघोरं प्रावर्तत सुदारुणम् । (३३।१)

अपरां दिशम् आस्थाय द्योतमाने दिवाकरे ॥ (३३।२)