महाभारतMahābhārata

MBh, 14, 96

1931 of 1995 · 33 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

जनमेजय उवाच । (१।१)

janamejaya uvāca

1.2१.२

को ऽसौ नकुलरूपेण शिरसा काञ्चनेन वै । (१।२)

ko 'sau nakularūpeṇa śirasā kāñcanena vai |

1.3१.३

प्राह मानुषवद् वाचम् एतत् पृष्टो वदस्व मे ॥ (१।३)

prāha mānuṣavad vācam etat pṛṣṭo vadasva me ||

2.1२.१

वैशंपायन उवाच । (२।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

2.2२.२

एतत् पूर्वं न पृष्टो ऽहं न चास्माभिः प्रभाषितम् । (२।२)

etat pūrvaṃ na pṛṣṭo 'haṃ na cāsmābhiḥ prabhāṣitam |

2.3२.३

श्रूयतां नकुलो यो ऽसौ यथा वाग् अस्य मानुषी ॥ (२।३)

śrūyatāṃ nakulo yo 'sau yathā vāg asya mānuṣī ||

3.1३.१

श्राद्धं संकल्पयामास जमदग्निः पुरा किल । (३।१)

śrāddhaṃ saṃkalpayāmāsa jamadagniḥ purā kila |

3.2३.२

होमधेनुस् तम् आगाच् च स्वयं चापि दुदोह ताम् ॥ (३।२)

homadhenus tam āgāc ca svayaṃ cāpi dudoha tām ||

4.1४.१

तत् क्षीरं स्थापयामास नवे भाण्डे दृढे शुचौ । (४।१)

tat kṣīraṃ sthāpayāmāsa nave bhāṇḍe dṛḍhe śucau |

4.2४.२

तच् च क्रोधः स्वरूपेण पिठरं पर्यवर्तयत् ॥ (४।२)

tac ca krodhaḥ svarūpeṇa piṭharaṃ paryavartayat ||

5.1५.१

जिज्ञासुस् तम् ऋषिश्रेष्ठं किं कुर्याद् विप्रिये कृते । (५।१)

jijñāsus tam ṛṣiśreṣṭhaṃ kiṃ kuryād vipriye kṛte |

5.2५.२

इति संचिन्त्य दुर्मेधा धर्षयामास तत् पयः ॥ (५।२)

iti saṃcintya durmedhā dharṣayāmāsa tat payaḥ ||

6.1६.१

तम् आज्ञाय मुनिः क्रोधं नैवास्य चुकुपे ततः । (६।१)

tam ājñāya muniḥ krodhaṃ naivāsya cukupe tataḥ |

6.2६.२

स तु क्रोधस् तम् आहेदं प्राञ्जलिर् मूर्तिमान् स्थितः ॥ (६।२)

sa tu krodhas tam āhedaṃ prāñjalir mūrtimān sthitaḥ ||

7.1७.१

जितो ऽस्मीति भृगुश्रेष्ठ भृगवो ह्य् अतिरोषणाः । (७।१)

jito 'smīti bhṛguśreṣṭha bhṛgavo hy atiroṣaṇāḥ |

7.2७.२

लोके मिथ्याप्रवादो ऽयं यत् त्वयास्मि पराजितः ॥ (७।२)

loke mithyāpravādo 'yaṃ yat tvayāsmi parājitaḥ ||

8.1८.१

सो ऽहं त्वयि स्थितो ह्य् अद्य क्षमावति महात्मनि । (८।१)

so 'haṃ tvayi sthito hy adya kṣamāvati mahātmani |

8.2८.२

बिभेमि तपसः साधो प्रसादं कुरु मे विभो ॥ (८।२)

bibhemi tapasaḥ sādho prasādaṃ kuru me vibho ||

9.1९.१

जनमेजय उवाच । (९।१)

janamejaya uvāca

9.2९.२

साक्षाद् दृष्टो ऽसि मे क्रोध गच्छ त्वं विगतज्वरः । (९।२)

sākṣād dṛṣṭo 'si me krodha gaccha tvaṃ vigatajvaraḥ |

9.3९.३

न ममापकृतं ते ऽद्य न मन्युर् विद्यते मम ॥ (९।३)

na mamāpakṛtaṃ te 'dya na manyur vidyate mama ||

10.1१०.१

यान् उद्दिश्य तु संकल्पः पयसो ऽस्य कृतो मया । (१०।१)

yān uddiśya tu saṃkalpaḥ payaso 'sya kṛto mayā |

10.2१०.२

पितरस् ते महाभागास् तेभ्यो बुध्यस्व गम्यताम् ॥ (१०।२)

pitaras te mahābhāgās tebhyo budhyasva gamyatām ||

11.1११.१

इत्य् उक्तो जातसंत्रासः स तत्रान्तरधीयत । (११।१)

ity ukto jātasaṃtrāsaḥ sa tatrāntaradhīyata |

11.2११.२

पितॄणाम् अभिषङ्गात् तु नकुलत्वम् उपागतः ॥ (११।२)

pitṝṇām abhiṣaṅgāt tu nakulatvam upāgataḥ ||

12.1१२.१

स तान् प्रसादयामास शापस्यान्तो भवेद् इति । (१२।१)

sa tān prasādayāmāsa śāpasyānto bhaved iti |

12.2१२.२

तैश् चाप्य् उक्तो यदा धर्मं क्षेप्स्यसे मोक्ष्यसे तदा ॥ (१२।२)

taiś cāpy ukto yadā dharmaṃ kṣepsyase mokṣyase tadā ||

13.1१३.१

तैश् चोक्तो यज्ञियान् देशान् धर्मारण्यानि चैव ह । (१३।१)

taiś cokto yajñiyān deśān dharmāraṇyāni caiva ha |

13.2१३.२

जुगुप्सन् परिधावन् स यज्ञं तं समुपासदत् ॥ (१३।२)

jugupsan paridhāvan sa yajñaṃ taṃ samupāsadat ||

14.1१४.१

धर्मपुत्रम् अथाक्षिप्य सक्तुप्रस्थेन तेन सः । (१४।१)

dharmaputram athākṣipya saktuprasthena tena saḥ |

14.2१४.२

मुक्तः शापात् ततः क्रोधो धर्मो ह्य् आसीद् युधिष्ठिरः ॥ (१४।२)

muktaḥ śāpāt tataḥ krodho dharmo hy āsīd yudhiṣṭhiraḥ ||

15.1१५.१

एवम् एतत् तदा वृत्तं तस्य यज्ञे महात्मनः । (१५।१)

evam etat tadā vṛttaṃ tasya yajñe mahātmanaḥ |

15.2१५.२

पश्यतां चापि नस् तत्र नकुलो ऽन्तर्हितस् तदा ॥ (१५।२)

paśyatāṃ cāpi nas tatra nakulo 'ntarhitas tadā ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 14, 96

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit