महाभारतMahābhārata

MBh, 12, 256

1584 of 1995 · 49 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

तुलाधार उवाच । (१।१)

tulādhāra uvāca

1.2१.२

सद्भिर् वा यदि वासद्भिर् अयं पन्थाः समाश्रितः । (१।२)

sadbhir vā yadi vāsadbhir ayaṃ panthāḥ samāśritaḥ |

1.3१.३

प्रत्यक्षं क्रियतां साधु ततो ज्ञास्यसि तद् यथा ॥ (१।३)

pratyakṣaṃ kriyatāṃ sādhu tato jñāsyasi tad yathā ||

2.1२.१

एते शकुन्ता बहवः समन्ताद् विचरन्ति हि । (२।१)

ete śakuntā bahavaḥ samantād vicaranti hi |

2.2२.२

तवोत्तमाङ्गे सम्भूताः श्येनाश्चान्याश्च जातयः ॥ (२।२)

tavottamāṅge sambhūtāḥ śyenāścānyāśca jātayaḥ ||

3.1३.१

आह्वयैनान्महाब्रह्मन् विशमानांस्ततस्ततः । (३।१)

āhvayainānmahābrahman viśamānāṃstatastataḥ |

3.2३.२

पश्येमान् हस्तपादेषु श्लिष्टान् देहे च सर्वशः ॥ (३।२)

paśyemān hastapādeṣu śliṣṭān dehe ca sarvaśaḥ ||

4.1४.१

संभावयन्ति पितरं त्वया संभाविताः खगाः । (४।१)

saṃbhāvayanti pitaraṃ tvayā saṃbhāvitāḥ khagāḥ |

4.2४.२

असंशयं पिता च त्वं पुत्रान् आह्वय जाजले ॥ (४।२)

asaṃśayaṃ pitā ca tvaṃ putrān āhvaya jājale ||

5.1५.१

भीष्म उवाच । (५।१)

bhīṣma uvāca

5.2५.२

ततो जाजलिना तेन समाहूताः पतत्रिणः । (५।२)

tato jājalinā tena samāhūtāḥ patatriṇaḥ |

5.3५.३

वाचम् उच्चारयन् दिव्यां धर्मस्य वचनात् किल ॥ (५।३)

vācam uccārayan divyāṃ dharmasya vacanāt kila ||

6.1६.१

अहिंसादिकृतं कर्म इह चैव परत्र च । (६।१)

ahiṃsādikṛtaṃ karma iha caiva paratra ca |

6.2६.२

स्पर्धा निहन्ति वै ब्रह्मन् साहता हन्ति तं नरम् ॥ (६।२)

spardhā nihanti vai brahman sāhatā hanti taṃ naram ||

7.1७.१

श्रद्धावृद्धं वाङ्मनसी न यज्ञस्त्रातुम् अर्हति । (७।१)

śraddhāvṛddhaṃ vāṅmanasī na yajñastrātum arhati |

7.2७.२

अत्र गाथा ब्रह्मगीताः कीर्तयन्ति पुराविदः ॥ (७।२)

atra gāthā brahmagītāḥ kīrtayanti purāvidaḥ ||

8.1८.१

शुचेर् अश्रद्दधानस्य श्रद्दधानस्य चाशुचेः । (८।१)

śucer aśraddadhānasya śraddadhānasya cāśuceḥ |

8.2८.२

देवाश्चित्तम् अमन्यन्त सदृशं यज्ञकर्मणि ॥ (८।२)

devāścittam amanyanta sadṛśaṃ yajñakarmaṇi ||

9.1९.१

श्रोत्रियस्य कदर्यस्य वदान्यस्य च वार्धुषेः । (९।१)

śrotriyasya kadaryasya vadānyasya ca vārdhuṣeḥ |

9.2९.२

मीमांसित्वोभयं देवाः समम् अन्नम् अकल्पयन् ॥ (९।२)

mīmāṃsitvobhayaṃ devāḥ samam annam akalpayan ||

10.1१०.१

प्रजापतिस्तान् उवाच विषमं कृतम् इत्युत । (१०।१)

prajāpatistān uvāca viṣamaṃ kṛtam ityuta |

10.2१०.२

श्रद्धापूतं वदान्यस्य हतम् अश्रद्धयेतरत् । (१०।२)

śraddhāpūtaṃ vadānyasya hatam aśraddhayetarat |

10.3१०.३

भोज्यम् अन्नं वदान्यस्य कदर्यस्य न वार्धुषेः ॥ (१०।३)

bhojyam annaṃ vadānyasya kadaryasya na vārdhuṣeḥ ||

11.1११.१

अश्रद्दधान एवैको देवानां नार्हते हविः । (११।१)

aśraddadhāna evaiko devānāṃ nārhate haviḥ |

11.2११.२

तस्यैवान्नं न भोक्तव्यम् इति धर्मविदो विदुः ॥ (११।२)

tasyaivānnaṃ na bhoktavyam iti dharmavido viduḥ ||

12.1१२.१

अश्रद्धा परमं पापं श्रद्धा पापप्रमोचनी । (१२।१)

aśraddhā paramaṃ pāpaṃ śraddhā pāpapramocanī |

12.2१२.२

जहाति पापं श्रद्धावान् सर्पो जीर्णाम् इव त्वचम् ॥ (१२।२)

jahāti pāpaṃ śraddhāvān sarpo jīrṇām iva tvacam ||

13.1१३.१

ज्यायसी या पवित्राणां निवृत्तिः श्रद्धया सह । (१३।१)

jyāyasī yā pavitrāṇāṃ nivṛttiḥ śraddhayā saha |

13.2१३.२

निवृत्तशीलदोषो यः श्रद्धावान् पूत एव सः ॥ (१३।२)

nivṛttaśīladoṣo yaḥ śraddhāvān pūta eva saḥ ||

14.1१४.१

किं तस्य तपसा कार्यं किं वृत्तेन किम् आत्मना । (१४।१)

kiṃ tasya tapasā kāryaṃ kiṃ vṛttena kim ātmanā |

14.2१४.२

श्रद्धामयो ऽयं पुरुषो यो यच्छ्रद्धः स एव सः ॥ (१४।२)

śraddhāmayo 'yaṃ puruṣo yo yacchraddhaḥ sa eva saḥ ||

15.1१५.१

इति धर्मः समाख्यातः सद्भिर् धर्मार्थदर्शिभिः । (१५।१)

iti dharmaḥ samākhyātaḥ sadbhir dharmārthadarśibhiḥ |

15.2१५.२

वयं जिज्ञासमानास्त्वा सम्प्राप्ता धर्मदर्शनात् ॥ (१५।२)

vayaṃ jijñāsamānāstvā samprāptā dharmadarśanāt ||

16.1१६.१

स्पर्धां जहि महाप्राज्ञ ततः प्राप्स्यसि यत् परम् । (१६।१)

spardhāṃ jahi mahāprājña tataḥ prāpsyasi yat param |

16.2१६.२

श्रद्धावाञ् श्रद्दधानश्च धर्मांश्चैवेह वाणिजः । (१६।२)

śraddhāvāñ śraddadhānaśca dharmāṃścaiveha vāṇijaḥ |

16.3१६.३

स्ववर्त्मनि स्थितश्चैव गरीयान् एष जाजले ॥ (१६।३)

svavartmani sthitaścaiva garīyān eṣa jājale ||

17.1१७.१

एवं बहुमतार्थं च तुलाधारेण भाषितम् । (१७।१)

evaṃ bahumatārthaṃ ca tulādhāreṇa bhāṣitam |

17.2१७.२

सम्यक् चैवम् उपालब्धो धर्मश्चोक्तः सनातनः ॥ (१७।२)

samyak caivam upālabdho dharmaścoktaḥ sanātanaḥ ||

18.1१८.१

तस्य विख्यातवीर्यस्य श्रुत्वा वाक्यानि स द्विजः । (१८।१)

tasya vikhyātavīryasya śrutvā vākyāni sa dvijaḥ |

18.2१८.२

तुलाधारस्य कौन्तेय शान्तिम् एवान्वपद्यत ॥ (१८।२)

tulādhārasya kaunteya śāntim evānvapadyata ||

19.1१९.१

ततो ऽचिरेण कालेन तुलाधारः स एव च । (१९।१)

tato 'cireṇa kālena tulādhāraḥ sa eva ca |

19.2१९.२

दिवं गत्वा महाप्राज्ञौ विहरेतां यथासुखम् । (१९।२)

divaṃ gatvā mahāprājñau viharetāṃ yathāsukham |

19.3१९.३

स्वं स्वं स्थानम् उपागम्य स्वकर्मफलनिर्जितम् ॥ (१९।३)

svaṃ svaṃ sthānam upāgamya svakarmaphalanirjitam ||

20.1२०.१

समानां श्रद्दधानानां संयतानां सुचेतसाम् । (२०।१)

samānāṃ śraddadhānānāṃ saṃyatānāṃ sucetasām |

20.2२०.२

कुर्वतां यज्ञ इत्येव न यज्ञो जातु नेष्यते ॥ (२०।२)

kurvatāṃ yajña ityeva na yajño jātu neṣyate ||

21.1२१.१

श्रद्धा वै सात्त्विकी देवी सूर्यस्य दुहिता नृप । (२१।१)

śraddhā vai sāttvikī devī sūryasya duhitā nṛpa |

21.2२१.२

सावित्री प्रसवित्री च जीवविश्वासिनी तथा ॥ (२१।२)

sāvitrī prasavitrī ca jīvaviśvāsinī tathā ||

22.1२२.१

वाग्वृद्धं त्रायते श्रद्धा मनोवृद्धं च भारत । (२२।१)

vāgvṛddhaṃ trāyate śraddhā manovṛddhaṃ ca bhārata |

22.2२२.२

यथौपम्योपदेशेन किं भूयः श्रोतुम् इच्छसि ॥ (२२।२)

yathaupamyopadeśena kiṃ bhūyaḥ śrotum icchasi ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 12, 256

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit