MBh, 12, 256
Select a line for its word-by-word analysis.
सद्भिर् वा यदि वासद्भिर् अयं पन्थाः समाश्रितः । (१।२)
sadbhir vā yadi vāsadbhir ayaṃ panthāḥ samāśritaḥ |
प्रत्यक्षं क्रियतां साधु ततो ज्ञास्यसि तद् यथा ॥ (१।३)
pratyakṣaṃ kriyatāṃ sādhu tato jñāsyasi tad yathā ||
तवोत्तमाङ्गे सम्भूताः श्येनाश्चान्याश्च जातयः ॥ (२।२)
tavottamāṅge sambhūtāḥ śyenāścānyāśca jātayaḥ ||
पश्येमान् हस्तपादेषु श्लिष्टान् देहे च सर्वशः ॥ (३।२)
paśyemān hastapādeṣu śliṣṭān dehe ca sarvaśaḥ ||
वाचम् उच्चारयन् दिव्यां धर्मस्य वचनात् किल ॥ (५।३)
vācam uccārayan divyāṃ dharmasya vacanāt kila ||
स्पर्धा निहन्ति वै ब्रह्मन् साहता हन्ति तं नरम् ॥ (६।२)
spardhā nihanti vai brahman sāhatā hanti taṃ naram ||
श्रद्धावृद्धं वाङ्मनसी न यज्ञस्त्रातुम् अर्हति । (७।१)
śraddhāvṛddhaṃ vāṅmanasī na yajñastrātum arhati |
अत्र गाथा ब्रह्मगीताः कीर्तयन्ति पुराविदः ॥ (७।२)
atra gāthā brahmagītāḥ kīrtayanti purāvidaḥ ||
शुचेर् अश्रद्दधानस्य श्रद्दधानस्य चाशुचेः । (८।१)
śucer aśraddadhānasya śraddadhānasya cāśuceḥ |
श्रोत्रियस्य कदर्यस्य वदान्यस्य च वार्धुषेः । (९।१)
śrotriyasya kadaryasya vadānyasya ca vārdhuṣeḥ |
मीमांसित्वोभयं देवाः समम् अन्नम् अकल्पयन् ॥ (९।२)
mīmāṃsitvobhayaṃ devāḥ samam annam akalpayan ||
श्रद्धापूतं वदान्यस्य हतम् अश्रद्धयेतरत् । (१०।२)
śraddhāpūtaṃ vadānyasya hatam aśraddhayetarat |
भोज्यम् अन्नं वदान्यस्य कदर्यस्य न वार्धुषेः ॥ (१०।३)
bhojyam annaṃ vadānyasya kadaryasya na vārdhuṣeḥ ||
तस्यैवान्नं न भोक्तव्यम् इति धर्मविदो विदुः ॥ (११।२)
tasyaivānnaṃ na bhoktavyam iti dharmavido viduḥ ||
अश्रद्धा परमं पापं श्रद्धा पापप्रमोचनी । (१२।१)
aśraddhā paramaṃ pāpaṃ śraddhā pāpapramocanī |
जहाति पापं श्रद्धावान् सर्पो जीर्णाम् इव त्वचम् ॥ (१२।२)
jahāti pāpaṃ śraddhāvān sarpo jīrṇām iva tvacam ||
ज्यायसी या पवित्राणां निवृत्तिः श्रद्धया सह । (१३।१)
jyāyasī yā pavitrāṇāṃ nivṛttiḥ śraddhayā saha |
निवृत्तशीलदोषो यः श्रद्धावान् पूत एव सः ॥ (१३।२)
nivṛttaśīladoṣo yaḥ śraddhāvān pūta eva saḥ ||
किं तस्य तपसा कार्यं किं वृत्तेन किम् आत्मना । (१४।१)
kiṃ tasya tapasā kāryaṃ kiṃ vṛttena kim ātmanā |
श्रद्धामयो ऽयं पुरुषो यो यच्छ्रद्धः स एव सः ॥ (१४।२)
śraddhāmayo 'yaṃ puruṣo yo yacchraddhaḥ sa eva saḥ ||
इति धर्मः समाख्यातः सद्भिर् धर्मार्थदर्शिभिः । (१५।१)
iti dharmaḥ samākhyātaḥ sadbhir dharmārthadarśibhiḥ |
वयं जिज्ञासमानास्त्वा सम्प्राप्ता धर्मदर्शनात् ॥ (१५।२)
vayaṃ jijñāsamānāstvā samprāptā dharmadarśanāt ||
स्पर्धां जहि महाप्राज्ञ ततः प्राप्स्यसि यत् परम् । (१६।१)
spardhāṃ jahi mahāprājña tataḥ prāpsyasi yat param |
श्रद्धावाञ् श्रद्दधानश्च धर्मांश्चैवेह वाणिजः । (१६।२)
śraddhāvāñ śraddadhānaśca dharmāṃścaiveha vāṇijaḥ |
स्ववर्त्मनि स्थितश्चैव गरीयान् एष जाजले ॥ (१६।३)
svavartmani sthitaścaiva garīyān eṣa jājale ||
सम्यक् चैवम् उपालब्धो धर्मश्चोक्तः सनातनः ॥ (१७।२)
samyak caivam upālabdho dharmaścoktaḥ sanātanaḥ ||
तस्य विख्यातवीर्यस्य श्रुत्वा वाक्यानि स द्विजः । (१८।१)
tasya vikhyātavīryasya śrutvā vākyāni sa dvijaḥ |
तुलाधारस्य कौन्तेय शान्तिम् एवान्वपद्यत ॥ (१८।२)
tulādhārasya kaunteya śāntim evānvapadyata ||
दिवं गत्वा महाप्राज्ञौ विहरेतां यथासुखम् । (१९।२)
divaṃ gatvā mahāprājñau viharetāṃ yathāsukham |
स्वं स्वं स्थानम् उपागम्य स्वकर्मफलनिर्जितम् ॥ (१९।३)
svaṃ svaṃ sthānam upāgamya svakarmaphalanirjitam ||
समानां श्रद्दधानानां संयतानां सुचेतसाम् । (२०।१)
samānāṃ śraddadhānānāṃ saṃyatānāṃ sucetasām |
कुर्वतां यज्ञ इत्येव न यज्ञो जातु नेष्यते ॥ (२०।२)
kurvatāṃ yajña ityeva na yajño jātu neṣyate ||
श्रद्धा वै सात्त्विकी देवी सूर्यस्य दुहिता नृप । (२१।१)
śraddhā vai sāttvikī devī sūryasya duhitā nṛpa |
सावित्री प्रसवित्री च जीवविश्वासिनी तथा ॥ (२१।२)
sāvitrī prasavitrī ca jīvaviśvāsinī tathā ||
वाग्वृद्धं त्रायते श्रद्धा मनोवृद्धं च भारत । (२२।१)
vāgvṛddhaṃ trāyate śraddhā manovṛddhaṃ ca bhārata |
यथौपम्योपदेशेन किं भूयः श्रोतुम् इच्छसि ॥ (२२।२)
yathaupamyopadeśena kiṃ bhūyaḥ śrotum icchasi ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.