दुर्योधन उवाच । (१।१)

यद् आह विदुरः कृष्णे सर्वं तत् सत्यम् उच्यते । (१।२)

अनुरक्तो ह्यसंहार्यः पार्थान् प्रति जनार्दनः ॥ (१।३)

यत् तु सत्कारसंयुक्तं देयं वसु जनार्दने । (२।१)

अनेकरूपं राजेन्द्र न तद् देयं कदाचन ॥ (२।२)

देशः कालस्तथायुक्तो न हि नार्हति केशवः । (३।१)

मंस्यत्यधोक्षजो राजन् भयाद् अर्चति माम् इति ॥ (३।२)

अवमानश्च यत्र स्यात् क्षत्रियस्य विशां पते । (४।१)

न तत् कुर्याद् बुधः कार्यम् इति मे निश्चिता मतिः ॥ (४।२)

स हि पूज्यतमो देवः कृष्णः कमललोचनः । (५।१)

त्रयाणाम् अपि लोकानां विदितं मम सर्वथा ॥ (५।२)

न तु तस्मिन् प्रदेयं स्यात् तथा कार्यगतिः प्रभो । (६।१)

विग्रहः समुपारब्धो न हि शाम्यत्यविग्रहात् ॥ (६।२)

वैशंपायन उवाच । (७।१)

तस्य तद् वचनं श्रुत्वा भीष्मः कुरुपितामहः । (७।२)

वैचित्रवीर्यं राजानम् इदं वचनम् अब्रवीत् ॥ (७।३)

सत्कृतो ऽसत्कृतो वापि न क्रुध्येत जनार्दनः । (८।१)

नालम् अन्यम् अवज्ञातुम् अवज्ञातो ऽपि केशवः ॥ (८।२)

यत् तु कार्यं महाबाहो मनसा कार्यतां गतम् । (९।१)

सर्वोपायैर् न तच्छक्यं केनचित् कर्तुम् अन्यथा ॥ (९।२)

स यद् ब्रूयान्महाबाहुस्तत् कार्यम् अविशङ्कया । (१०।१)

वासुदेवेन तीर्थेन क्षिप्रं संशाम्य पाण्डवैः ॥ (१०।२)

धर्म्यम् अर्थ्यं स धर्मात्मा ध्रुवं वक्ता जनार्दनः । (११।१)

तस्मिन् वाच्याः प्रिया वाचो भवता बान्धवैः सह ॥ (११।२)

दुर्योधन उवाच । (१२।१)

न पर्यायो ऽस्ति यद् राजञ् श्रियं निष्केवलाम् अहम् । (१२।२)

तैः सहेमाम् उपाश्नीयां जीवञ् जीवैः पितामह ॥ (१२।३)

इदं तु सुमहत् कार्यं शृणु मे यत् समर्थितम् । (१३।१)

परायणं पाण्डवानां नियंस्यामि जनार्दनम् ॥ (१३।२)

तस्मिन् बद्धे भविष्यन्ति वृष्णयः पृथिवी तथा । (१४।१)

पाण्डवाश्च विधेया मे स च प्रातर् इहेष्यति ॥ (१४।२)

अत्रोपायं यथा सम्यङ् न बुध्येत जनार्दनः । (१५।१)

न चापायो भवेत् कश्चित् तद् भवान् प्रब्रवीतु मे ॥ (१५।२)

वैशंपायन उवाच । (१६।१)

तस्य तद् वचनं श्रुत्वा घोरं कृष्णाभिसंहितम् । (१६।२)

धृतराष्ट्रः सहामात्यो व्यथितो विमनाभवत् ॥ (१६।३)

ततो दुर्योधनम् इदं धृतराष्ट्रो ऽब्रवीद् वचः । (१७।१)

मैवं वोचः प्रजापाल नैष धर्मः सनातनः ॥ (१७।२)

दूतश्च हि हृषीकेशः संबन्धी च प्रियश्च नः । (१८।१)

अपापः कौरवेयेषु कथं बन्धनम् अर्हति ॥ (१८।२)

भीष्म उवाच । (१९।१)

परीतो धृतराष्ट्रायं तव पुत्रः सुमन्दधीः । (१९।२)

वृणोत्यनर्थं न त्वर्थं याच्यमानः सुहृद्गणैः ॥ (१९।३)

इमम् उत्पथि वर्तन्तं पापं पापानुबन्धिनम् । (२०।१)

वाक्यानि सुहृदां हित्वा त्वम् अप्यस्यानुवर्तसे ॥ (२०।२)

कृष्णम् अक्लिष्टकर्माणम् आसाद्यायं सुदुर्मतिः । (२१।१)

तव पुत्रः सहामात्यः क्षणेन न भविष्यति ॥ (२१।२)

पापस्यास्य नृशंसस्य त्यक्तधर्मस्य दुर्मतेः । (२२।१)

नोत्सहे ऽनर्थसंयुक्तां वाचं श्रोतुं कथंचन ॥ (२२।२)

वैशंपायन उवाच । (२३।१)

इत्युक्त्वा भरतश्रेष्ठो वृद्धः परममन्युमान् । (२३।२)

उत्थाय तस्मात् प्रातिष्ठद् भीष्मः सत्यपराक्रमः ॥ (२३।३)