MBh, 10, 13
Select a line for its word-by-word analysis.
एवम् उक्त्वा युधां श्रेष्ठः सर्वयादवनन्दनः । (१।२)
evam uktvā yudhāṃ śreṣṭhaḥ sarvayādavanandanaḥ |
दक्षिणाम् अवहत् सैन्यः सुग्रीवः सव्यतो ऽवहत् । (२।२)
dakṣiṇām avahat sainyaḥ sugrīvaḥ savyato 'vahat |
पार्ष्णिवाहौ तु तस्यास्तां मेघपुष्पबलाहकौ ॥ (२।३)
pārṣṇivāhau tu tasyāstāṃ meghapuṣpabalāhakau ||
वैनतेयः स्थितस्तस्यां प्रभामण्डलरश्मिवान् । (४।१)
vainateyaḥ sthitastasyāṃ prabhāmaṇḍalaraśmivān |
अशोभेतां महात्मानौ दाशार्हम् अभितः स्थितौ । (६।१)
aśobhetāṃ mahātmānau dāśārham abhitaḥ sthitau |
रथस्थं शार्ङ्गधन्वानम् अश्विनाविव वासवम् ॥ (६।२)
rathasthaṃ śārṅgadhanvānam aśvināviva vāsavam ||
ते हयाः सहसोत्पेतुर् गृहीत्वा स्यन्दनोत्तमम् । (८।१)
te hayāḥ sahasotpetur gṛhītvā syandanottamam |
वहतां शार्ङ्गधन्वानम् अश्वानां शीघ्रगामिनाम् । (९।१)
vahatāṃ śārṅgadhanvānam aśvānāṃ śīghragāminām |
प्रादुरासीन्महाञ् शब्दः पक्षिणां पतताम् इव ॥ (९।२)
prādurāsīnmahāñ śabdaḥ pakṣiṇāṃ patatām iva ||
ते समार्छन्नरव्याघ्राः क्षणेन भरतर्षभ । (१०।१)
te samārchannaravyāghrāḥ kṣaṇena bharatarṣabha |
क्रोधदीप्तं तु कौन्तेयं द्विषदर्थे समुद्यतम् । (११।१)
krodhadīptaṃ tu kaunteyaṃ dviṣadarthe samudyatam |
स तेषां प्रेक्षताम् एव श्रीमतां दृढधन्विनाम् । (१२।१)
sa teṣāṃ prekṣatām eva śrīmatāṃ dṛḍhadhanvinām |
ययौ भागीरथीकच्छं हरिभिर् भृशवेगितैः । (१२।२)
yayau bhāgīrathīkacchaṃ haribhir bhṛśavegitaiḥ |
यत्र स्म श्रूयते द्रौणिः पुत्रहन्ता महात्मनाम् ॥ (१२।३)
yatra sma śrūyate drauṇiḥ putrahantā mahātmanām ||
कृष्णद्वैपायनं व्यासम् आसीनम् ऋषिभिः सह ॥ (१३।२)
kṛṣṇadvaipāyanaṃ vyāsam āsīnam ṛṣibhiḥ saha ||
तं चैव क्रूरकर्माणं घृताक्तं कुशचीरिणम् । (१४।१)
taṃ caiva krūrakarmāṇaṃ ghṛtāktaṃ kuśacīriṇam |
रजसा ध्वस्तकेशान्तं ददर्श द्रौणिम् अन्तिके ॥ (१४।२)
rajasā dhvastakeśāntaṃ dadarśa drauṇim antike ||
तम् अभ्यधावत् कौन्तेयः प्रगृह्य सशरं धनुः । (१५।१)
tam abhyadhāvat kaunteyaḥ pragṛhya saśaraṃ dhanuḥ |
भीमसेनो महाबाहुस् तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ (१५।२)
bhīmaseno mahābāhus tiṣṭha tiṣṭheti cābravīt ||
भ्रातरौ पृष्ठतश्चास्य जनार्दनरथे स्थितौ । (१६।२)
bhrātarau pṛṣṭhataścāsya janārdanarathe sthitau |
व्यथितात्माभवद् द्रौणिः प्राप्तं चेदम् अमन्यत ॥ (१६।३)
vyathitātmābhavad drauṇiḥ prāptaṃ cedam amanyata ||
स तद् दिव्यम् अदीनात्मा परमास्त्रम् अचिन्तयत् । (१७।१)
sa tad divyam adīnātmā paramāstram acintayat |
जग्राह च स चैषीकां द्रौणिः सव्येन पाणिना । (१७।२)
jagrāha ca sa caiṣīkāṃ drauṇiḥ savyena pāṇinā |
स ताम् आपदम् आसाद्य दिव्यम् अस्त्रम् उदीरयत् ॥ (१७।३)
sa tām āpadam āsādya divyam astram udīrayat ||
अमृष्यमाणस्ताञ् शूरान् दिव्यायुधधरान् स्थितान् । (१८।१)
amṛṣyamāṇastāñ śūrān divyāyudhadharān sthitān |
इत्युक्त्वा राजशार्दूल द्रोणपुत्रः प्रतापवान् । (१९।१)
ityuktvā rājaśārdūla droṇaputraḥ pratāpavān |
सर्वलोकप्रमोहार्थं तद् अस्त्रं प्रमुमोच ह ॥ (१९।२)
sarvalokapramohārthaṃ tad astraṃ pramumoca ha ||
प्रधक्ष्यन्न् इव लोकांस्त्रीन् कालान्तकयमोपमः ॥ (२०।२)
pradhakṣyann iva lokāṃstrīn kālāntakayamopamaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.